Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν: ένα ισχυρό Ελ Νίνιο αυξάνει την πιθανότητα ακραίων φαινομένων, αλλά μένει η Ευρώπη ανεπηρέαστη;
Οι συνθήκες Ελ Νίνιο έχουν αναπτυχθεί στον τροπικό Ειρηνικό και προβλέπεται να «ενισχυθούν γρήγορα» τους επόμενους μήνες, καθώς ο κόσμος προετοιμάζεται για νέα επεισόδια ακραίων καιρικών φαινομένων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η παγκόσμια εποχική κλιματική ενημέρωση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) δείχνει ότι ένα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο θα σημειωθεί από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, αυξάνοντας την πιθανότητα καυσωνικών κυμάτων, ξηρασιών και έντονων βροχοπτώσεων.
«Η κοινότητα του WMO έχει ξεκινήσει μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση για τον συντονισμό δράσεων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και σε περιφερειακό επίπεδο, ώστε να στηρίξει κυβερνήσεις, ανθρωπιστικές οργανώσεις και τους κλάδους που εξαρτώνται από το κλίμα», αναφέρει η γενική γραμματέας του WMO Σελέστε Σάουλο.
«Οι εξελιγμένες εποχικές προγνώσεις και οι έγκαιρες προειδοποιήσεις είναι ζωτικής σημασίας για να σωθούν ζωές και να αμβλυνθεί ο αντίκτυπος στις οικονομίες μας και στις κοινωνίες μας».
Τι είναι το Ελ Νίνιο και τι επηρεάζει;
Το Ελ Νίνιο (ισπανικά για «το αγόρι») είναι ένα φυσικό μετεωρολογικό φαινόμενο που εμφανίζεται άτακτα – κατά μέσο όρο κάθε δύο έως επτά χρόνια – όταν η θερμοκρασία της θάλασσας στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό γίνεται ασυνήθιστα υψηλή.
Αυτό ανεβάζει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη, ανοίγοντας τον δρόμο για συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο, όπως εκείνο που σχηματίστηκε τον Μάιο του 2023 και διήρκεσε έως τον Μάρτιο του 2024, συνέβαλαν σε θερμοκρασίες ρεκόρ. Αυτό τροφοδότησε παρατεταμένες ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο γίνονται αισθητές κυρίως στις τροπικές περιοχές.
Η Νότια Αμερική, οι νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ, η Ανατολική Αφρική και η Κεντρική Ασία έχουν βιώσει αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών σε προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο, ενώ η ξηρασία και ο κίνδυνος πυρκαγιών αυξάνονται σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, στο βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής και σε ορισμένες ασιατικές χώρες όπως η Ινδονησία.
Πώς επηρεάζει το Ελ Νίνιο την Ευρώπη;
Στην Ευρώπη, οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο είναι πολύ πιο έμμεσες και τείνουν να είναι λιγότερο έντονες.
Το φυσικό φαινόμενο μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα πιο ασταθών συνθηκών αργότερα μέσα στη χρονιά, όπως ένας ηπιότερος, πιο υγρός και πιο ανεμώδης φθινοπωρινός και πρώιμος χειμώνας, αλλά είναι απίθανο να επηρεάσει το ευρωπαϊκό καλοκαίρι του 2026.
Αυτό σημαίνει ότι οι πρόσφατες εβδομάδες ασφυκτικής ζέστης, που κόστισαν τη ζωή σε χιλιάδες Ευρωπαίους, δεν οφείλονται στο Ελ Νίνιο, παρά τις συνδέσεις που κάνουν ορισμένες εφημερίδες.
Ωστόσο, τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε άλλες περιοχές του κόσμου θα έχουν έμμεσες συνέπειες και για την Ευρώπη – με τους ειδικούς να προειδοποιούν για πιθανά προβλήματα στις προμήθειες τροφίμων.
Το Ινστιτούτο Εκπαίδευσης για το Νερό IHE Delft στην Ολλανδία εργάζεται σε περιοχές που πλήττονται άμεσα από το Ελ Νίνιο και προειδοποιεί ότι πολλά βασικά τρόφιμα που εισάγει η Ευρώπη μπορεί να βρεθούν σε κίνδυνο.
Στη Νικαράγουα, για παράδειγμα, βασικές καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και τα φασόλια ενδέχεται να καταστραφούν σε ήδη εύθραυστες περιοχές, προκαλώντας επισιτιστική ανασφάλεια και απώλεια εισοδήματος στη χώρα.
Η έλλειψη βροχοπτώσεων και οι χαμηλές παροχές των ποταμών σημαίνουν επίσης ότι οι αρδευόμενες καλλιέργειες στην Κολομβία, τη βορειοανατολική Βραζιλία και την Ινδία θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρούς περιορισμούς ή θα χρειαστεί να στηριχθούν περισσότερο στα υπόγεια ύδατα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων – και σε ελλείψεις στις εξαγωγές.
Το Ελ Νίνιο θεωρείται «αποπροσανατολισμός» από την κλιματική αλλαγή
Παρότι οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο δεν πρέπει να υποτιμώνται, οι ειδικοί στο κλίμα επισημαίνουν ότι η κλιματική αλλαγή παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στα ακραία καιρικά φαινόμενα και στην άνοδο των θερμοκρασιών.
Τα περισσότερα επεισόδια Ελ Νίνιο αυξάνουν προσωρινά τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία περίπου κατά 0,2℃. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, έχει ανεβάσει τη θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης (θάλασσα και αέρας) κατά περίπου 1,3 - 1,5℃ σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο προστίθενται λοιπόν σε έναν ήδη θερμαινόμενο πλανήτη, αντί να είναι από μόνες τους υπεύθυνες για τις συνέπειες που προβλέπουν οι επιστήμονες.
Γι’ αυτό το 2025 ήταν η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί – θερμότερη από το έτος Ελ Νίνιο 2016 – παρά τη φυσική ψυχρή επίδραση ενός επεισοδίου Λα Νίνια (του φυσικού αντίστοιχου του Ελ Νίνιο που συνήθως ρίχνει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία).
«Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό φαινόμενο», είχε δηλώσει τον Μάιο η κλιματολόγος Φριντερίκε Ότο από το Imperial College London, προτού ξεκινήσουν και επίσημα οι συνθήκες Ελ Νίνιο.
«Έρχεται και φεύγει. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, γίνεται χειρότερη όσο δεν σταματάμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Άρα η κλιματική αλλαγή είναι ο λόγος για να ανησυχούμε σοβαρά».
Η Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της παγκόσμιας πλατφόρμας μετεωρολογικών προγνώσεων WFY24 (πηγή στα Αγγλικά), δηλώνει στο Euronews Earth ότι το Ελ Νίνιο χρησιμοποιήθηκε ως «αποπροσανατολισμός» από την κλιματική αλλαγή, ενώ η Ευρώπη ψηνόταν την περασμένη εβδομάδα σε θερμοκρασίες γύρω στους 40℃.
Μια ταχεία ανάλυση από τον οργανισμό World Weather Attribution (WWA) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι μέγιστες ημερήσιες και οι νυχτερινές θερμοκρασίες που σημειώθηκαν στο πρόσφατο θερμικό θόλο θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατον να εμφανιστούν αυτή την εποχή του χρόνου» ακόμη και το 1976 – αλλά έχουν καταστεί δυνατές λόγω της συνεχιζόμενης καύσης ορυκτών καυσίμων.