Μια έκθεση σύγχρονης τέχνης, ερευνητικές, εκπαιδευτικές και γαστρονομικές δράσεις και μια performance αποτέλεσαν την πολυεπίπεδη καλλιτεχνική πρωτοβουλία που έτρεξε για ένα μήνα σχεδόν στο γραφικό χωριό της Τήνου.
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΤΗΝΟ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια πολύ ενδιαφέρουσα ομαδική έκθεση με τίτλο «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει» πραγματοποιήθηκε στο γραφικό χωριό Αγάπη της Τήνου, από την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου μέχρι και τις 25 Οκτωβρίου. Με αφετηρία το γνωστό βιβλίο «Αόρατες πόλεις» του Ίταλο Καλβίνο, 13 σύγχρονοι Έλληνες καλλιτέχνες, που έχουν σχέση με το κυκλαδίτικο νησί, παρουσίασαν έργα τους στο παλιό σχολείο του οικισμού, στον νερόμυλο και στο εκκλησάκι της Αγίας Σοφίας.
Η έκθεση ενεργοποίησε ξεχασμένους χώρους της Αγάπης, αποκαλύπτοντας την αρχιτεκτονική και ιστορική τους δύναμη και αναδεικνύοντας την ανθρώπινη παρουσία και απουσία, τη φθορά και τη μνήμη. Πρότεινε μια διαφορετική διαδρομή στον επισκέπτη προσκαλώντας τον να δει αθέατες πλευρές της περιοχής και να συναντήσει τα έργα σε ένα διαφορετικό εκθεσιακό σκηνικό. «Υπογράμμισε» πώς ένας τόπος δεν εξαντλείται σε όσα βλέπουμε, αλλά ορίζεται επίσης από τις σχέσεις, τις αφηγήσεις και τα αόρατα δίκτυα που τον συγκροτούν.
Στην έκθεση συμμετείχαν οι_: Δημήτρης Αναστασίου, Ελένη Γλύνη, Αλεξάνδρα Γρυπάρη, Γιάννης Ευθυμίου, Αλέκος Κυραρίνης, Κωνσταντίνος Λαδιανός, Αλέξανδρος Λάιος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Λευτέρης Ναύτης, Αχιλλέας Παπακώστας, Νίκος Ποδιάς, Δημήτρης Σκαλκώτος, Μάρω Φασουλή._
Την επιμέλεια της ομαδικής είχε η εικαστικός Ελένη Γλύνη:
«Είχα πάντα την επιθυμία να κάνω μια έκθεση εδώ με συναδέλφους καλλιτέχνες, που παρακολουθώ και εκτιμώ. Κάποια στιγμή γνώρισα την Αλεξάνδρα Γρυπάρη και την Σοφία Ζησίμου από τη ΝΩΜΩ. Είχαν βρει αυτούς τους χώρους και μου πρότειναν να οργανώσω μια έκθεση εδώ. Το διήγημα του Ίταλο Καλβίνο ήταν η αφετηρία της έκθεσης, που εκτείνεται σε τρία σημεία, τα οποία ενώνονται μέσα από υπέροχες διαδρομές στη φύση.
Όπως είδατε, το εγχείρημα ξεφεύγει εντελώς από το πλαίσιο μιας συμβατικής έκθεσης σε ένα χώρο. Τα έργα εντάχθηκαν με τον καλύτερο τρόπο στα τρία μέρη και συνομιλούν με αυτά. Είναι αυτοτελή και έχουν τη δική τους δύναμη. Δίπλα τους οι τρεις χώροι έχουν και αυτοί τη δική τους δύναμη. Οπότε η συνάντησή τους δημιουργεί κάτι καινούργιο, πολύ έντονο στο θεατή και η συνύπαρξή τους αναδεικνύει διαφορετικές προσεγγίσεις.
Όπως στις Αόρατες Πόλεις, η πόλη φτάνει στα μάτια μας μέσα από τις διηγήσεις κάποιου ή μέσα από την ανάμνηση, από αυτό που θα ανακαλέσουμε στη μνήμη μας ή την προσμονή για το τι θα δούμε, έτσι και εδώ έχουμε τρεις χώρους διαφορετικούς, όπου η διαδρομή είναι η εξής: Ξεκινάμε από το σχολείο και φτάνοντας στο νερόμυλο πλέον το σχολείο έχει γίνει μια ανάμνηση. Φεύγοντας από το νερόμυλο και πηγαίνοντας προς την Αγία Σοφία, ο νερόμυλος πλέον είναι μια απουσία και έχουμε την προσδοκία της Αγίας Σοφίας και των εκθεμάτων εκεί.
Όταν θα απομακρύνεται από εδώ επισκέπτης, πιστεύω ότι θα έχει σχηματιστεί μέσα του ένας αόρατος χάρτης, μια διαδρομή από αίθουσες, έργα, διαδρομές. Οι αποστάσεις και οι παύσεις σε αυτή τη διαδρομή αποτέλεσαν μέρος του σχεδιασμού μας, καθώς αφήνουν χρόνο στον επισκέπτη να παρατηρήσει τη φύση και τα έργα και να σχηματίσει τις δικές του συνδέσεις. Θέλουμε να νιώσει μια οικειότητα με το χώρο αλλά και μια ευθύνη, γιατί θεωρούμε ότι ο χώρος αυτός είναι εύθραυστος και ο τρόπος που τον βλέπουμε και ο τρόπος που τον φροντίζουμε».
Η έκθεση, συνοδευόταν από δράσεις γαστρονομίας, βιωματικά εργαστήρια, συζητήσεις και προβολές, που διερευνούν και αναδεικνύουν τη Φροντίδα ως θεμελιώδη πολιτιστική, κοινωνική και χωρική αξία, συνδέοντάς την οργανικά με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων.
Το πλούσιο πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με την performance «Κοινωνία» της Νερίνα Κόκι, η οποία κάλεσε τους κατοίκους του χωριού και τους επισκέπτες σε ένα διαφορετικό περίπατο στα σοκάκια του, που κατέληξε στον καθολική εκκλησία του Αγίου Αγαπητού, όπου το χθες συνάντησε το σήμερα, με τη συμμετοχή μελών Χορευτικού Συλλόγου Γυναικών Τήνου και του χορευτικού σωματείου «Εν Συνθέσει».
Η δημιουργός του δρώμενου βρέθηκε στο χωριό για δέκα μέρες, ώστε να προετοιμάσει την παράσταση στην οποία συμμετείχαν 15 άτομα. Πήρε συνέντευξη από τέσσερις γυναίκες σε σχέση με την ζωή στον οικισμό, την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα και τους κατοίκους του.
Κομμάτια από αυτές τις αφηγήσεις, τις ακούσαμε κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Μιλήσαμε μαζί της αμέσως μετά την performance για τη δημιουργία της και τα θέματα που την απασχόλησαν:
«Η αρχική πηγή έμπνευσης ήταν το βιβλίο "Οι Αόρατες Πόλεις" του Ίταλο Καλβίνο. Έτσι, το καλοκαίρι ξαναδιάβασα ολόκληρο το βιβλίο, καθώς το είχα διαβάσει όταν ήμουν έφηβη, οπότε είχε περάσει πολύς καιρός. Έψαχνα για εικόνες που θα μπορούσαν να γίνουν σκηνές στην παράσταση που θα κάναμε. Αυτό ήταν δύσκολο, επειδή οι πραγματικοί πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι οι ίδιες οι πόλεις. Έτσι, σιγά-σιγά διάλεξα μερικές σκηνές, χαρακτήρες και μικρές στιγμές. Τις άφησα στην άκρη και συνέχισα να σκέφτομαι. Και ένα στοιχείο που πραγματικά ξεχώρισα ήταν τα φώτα.
Υπάρχει μια σκηνή, νομίζω ότι είναι από την πόλη "Λεάντρα", όπου ο συγγραφέας μιλάει για αυτές τις φωνές στην πόλη και υπάρχουν δύο είδη φωνών. Και μία από αυτές τις φωνές είναι αυτές που ακούς μέσα σε βάζα και μέσα στα δωμάτια, στις ντουλάπες. Σκέφτηκα: "Ω, αυτό είναι πραγματικά ωραίο". Αλλά δεν ήθελα μόνο φωνές, ήθελα φώτα, σαν μικρές πυγολαμπίδες σε διάφορα σημεία της διαδρομής μας στον οικισμό. Αυτή ήταν λοιπόν η αφετηρία μου και το κόνσεπτ της παράστασης. Και αυτό που ήθελα και το βρήκα ήταν ένα μουσικό όργανο, που θα ένωνε την κοινότητα με τους συμμετέχοντες στην παράσταση. Το βρήκα στην καθολική εκκλησία.
Έφτασα λοιπόν στην Αγάπη, πριν 10 μέρες. Καθώς περπατούσα στο χωριό, τα δύο πράγματα που μου έκαναν εντύπωση ήταν τα άδεια σπίτια και οι πλύστρες, γιατί ένιωσα ότι αυτό ήταν μάλλον το κέντρο του χωριού. Και ήμουν περίεργη να μάθω ποιος ζούσε στα άδεια σπίτια. Άρχισα λοιπόν να ψάχνω για να βρω ποια σημεία είναι σημαντικά για το χωριό και θα ήταν σημαντικό να τα ξαναζωντανέψουμε.
Όταν ήρθα εδώ, αυτό που αναζητούσα και με απασχολούσε ήταν πραγματικά, γιατί να κάνουμε μια παράσταση εδώ; Ποιο είναι το νόημα; Ποιος θα συμμετάχει; Ποιοι είναι οι άνθρωποι που θα την υλοποιήσουν; Και τι σημαίνει αυτό για αυτούς; Και τι σημαίνει για τους ανθρώπους που μένουν εδώ; Και έτσι, η προσπάθεια να απαντήσω σε αυτές τις ερωτήσεις έγινε κατά κάποιον τρόπο η πυξίδα μου με την οποία προσπάθησα να σχεδιάσω τα πράγματα. Αυτό το είδος εργασίας είναι πραγματικά, πρώτα απ’ όλα, μια συνεργατική προσπάθεια, ένα έργο της στιγμής. Η στιγμή κάνει πολλά πράγματα.
Έβαλα στην παράσταση μερικά στοιχεία, ώστε οι άνθρωποι να έχουν πράγματα με τα οποία να παίζουν, ώστε να μπορούν να κατοικήσουν τον χώρο. Διαθέτουμε αυτόν τον πλούτο, επειδή έχουμε αυτούς τους τοίχους, έχουμε τις πέτρες, έχουμε αυτή τη γη. Όλα αυτά αποτελούν μέρος της κληρονομιάς μας. Αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτού που κληροδοτούμε στην επόμενη γενιά και αυτού που μας μεταβίβασε η προηγούμενη γενιά. Πώς συνεχίζουμε την πορεία μας, αλλά με έναν παιχνιδιάρικο τρόπο;
Διότι αν δεν υπάρχει φαντασία, αν δεν υπάρχει χαρά, αν δεν υπάρχει παιχνίδι, αν δεν υπάρχει η διάθεση του να θέλω να κάνω κάτι, απλά θα καταρρεύσουμε. Είναι κρίσιμο αυτό σήμερα που υπάρχουν τόσα ερωτήματα γύρω μας για τα πάντα. Νομίζω ότι μέσα σε όλα αυτά, πρέπει να θυμόμαστε ότι εμείς ως άνθρωποι έχουμε τη δύναμη να κατοικούμε και να είμαστε μαζί· νομίζω ότι τείνουμε να το ξεχνάμε αυτό. Τείνουμε να ξεχνάμε αυτή τη δύναμη. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό ήταν που εξερευνούσα και προσπαθούσα να ζωντανέψω με τις πρόβες, την παράσταση και τα διάφορα στοιχεία».
Η έκθεση «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει» και οι παράλληλες εκδηλώσεις στο χωριό Αγάπη διοργανώθηκαν από την ΝΩΜΩ ΑμΚΕ, που δραστηριοποιείται στην Τήνο σε θεματικές όπου συναντιούνται η τέχνη, η επιστήμη και ητεχνολογία.
