Μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι η μειωμένη χειμερινή θαλάσσια παγοκάλυψη στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα μπορεί να συνδέεται με περισσότερες καλοκαιρινές ξηρασίες σε μεγάλη περιοχή της Ευρασίας.
Έγκαιρο προειδοποιητικό σήμα για θερινές ξηρασίες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ανατολική Ευρώπη, θα μπορούσε να αποτελέσει η συρρίκνωση του θαλάσσιου πάγου στα ταχέως θερμαινόμενα νερά της Αρκτικής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Διαδοχικά κύματα καύσωνα και ελάχιστες βροχοπτώσεις άφησαν φέτος σε συνθήκες θερμικού στρες ποσοστό 52% της Ευρώπης, επίπεδο ρεκόρ, ανοίγοντας τον δρόμο για σοβαρή ξηρασία και μια σειρά φονικών δασικών πυρκαγιών που σάρωσαν την ήπειρο.
Τα τέσσερα μεγάλα ποτάμια της Ευρώπης, η Λουάρ, ο Πο, ο Ρήνος και ο Δούναβης, έως τον Αύγουστο ωθήθηκαν σε επίπεδα ιστορικά χαμηλής στάθμης, έπειτα από μήνες ακραίας ζέστης που, όπως λένε οι επιστήμονες, θα ήταν «σχεδόν αδύνατη» αν δεν υπήρχε η κλιματική αλλαγή.
Παρότι η συνεχής καύση ορυκτών καυσίμων αυξάνει κάθε χρόνο τον κίνδυνο θερινής ξηρασίας, οι ερευνητές λένε ότι η πρόβλεψη τέτοιων επεισοδίων εκ των προτέρων θα μπορούσε να βοηθήσει τις χώρες να λάβουν «έγκαιρα μέτρα μετριασμού».
Μπορούν οι επιστήμονες να προβλέψουν μελλοντικές ξηρασίες;
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Water, διαπιστώνει ότι η μειωμένη χειμερινή κάλυψη θαλάσσιου πάγου στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα μπορεί να συνδέεται με περισσότερες θερινές ξηρασίες σε μια εκτεταμένη περιοχή της Ευρασίας.
Οι επιπτώσεις αυτές εκτείνονται από την ανατολική Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, διασχίζουν τις βόρειες περιοχές της Μαύρης Θάλασσας και της Κασπίας και φτάνουν έως το δυτικό Καζακστάν.
Οι ερευνητές εστίασαν ειδικά στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα, στα βόρεια παράλια της Νορβηγίας και της Ρωσίας, καθώς εκεί έχουν καταγραφεί από τη δεκαετία του 1980 ορισμένες από τις πιο απότομες μειώσεις στη χειμερινή έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική.
Αν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση των εκπομπών CO₂, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) του ΟΗΕ προβλέπει ότι, μέχρι το τέλος του αιώνα, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή μπορεί να αυξηθούν κατά 4°C έως 5°C.
Η ερευνητική ομάδα σημειώνει ότι αυτή η ταχεία θέρμανση οφείλεται σε μια σειρά αλληλεπιδρώντων παραγόντων, μεταξύ των οποίων θερμότερα νερά του Ατλαντικού που εισέρχονται στην περιοχή, τοπικοί μηχανισμοί ανατροφοδότησης που σχετίζονται με τη μείωση του θαλάσσιου πάγου, μεταβολές στη νέφωση και άλλες ατμοσφαιρικές διεργασίες.
Για να ελέγξουν την υπόθεση, οι επιστήμονες ανέτρεξαν σε ιστορικά αρχεία για την κάλυψη θαλάσσιου πάγου στα συγκεκριμένα ύδατα από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο. Χρησιμοποίησαν το ERA5, μια βάση δεδομένων του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts - ECMWF), που συνδυάζει παρατηρήσεις με ένα μοντέλο καιρού ώστε να εκτιμά μηνιαίους μέσους όρους για τις ατμοσφαιρικές συνθήκες σε όλη την Ευρασία από το 1940 και μετά.
Υπολόγισαν τις συνθήκες ξηρασίας χωριστά και στη συνέχεια εντόπισαν περιοχές με ασυνήθιστα ξηρό καιρό από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο, κάτι που αντανακλά βροχοπτώσεις κάτω από τον μέσο όρο ή αυξημένη ατμοσφαιρική ζήτηση για υγρασία.
Τα ευρήματα προσαρμόστηκαν ώστε να ληφθεί υπόψη η μακροπρόθεσμη άνοδος των συγκεντρώσεων CO₂ στην ατμόσφαιρα. Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς τόσο η έκταση του θαλάσσιου πάγου όσο και η θερινή ξηρασία είναι γνωστό ότι μεταβάλλονται ως απόκριση στην επακόλουθη θέρμανση του κλίματος, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «ψευδή συσχέτιση» μεταξύ τους.
Πώς τα κύματα Rossby μπορούν να φέρουν θερμότερο αέρα στην Ευρώπη
«Στα δεδομένα μας, οι χειμώνες με λιγότερο θαλάσσιο πάγο στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα ακολουθήθηκαν από ένα πιο καμπύλο μοτίβο [κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας] πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρασία, συμβατό με μια πιθανή μεταβολή στα κύματα Rossby», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Πέτρου Κ. Βαϊντεάνου, επιστήμονας στο Κέντρο Αριστείας για τις Κλιματικές και Κοινωνικές Αλλαγές του Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου στη Ρουμανία.
Τα κύματα Rossby, γνωστά και ως πλανητικά κύματα, είναι τεράστιες, κυματώδεις κινήσεις του ωκεανού ή της ατμόσφαιρας που εκτείνονται οριζόντια σε χιλιάδες χιλιόμετρα στην επιφάνεια της Γης, εκτρέποντας το ρεύμα τζετ.
«Ένα τόσο καμπύλο μοτίβο κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας μπορεί να μεταφέρει σχετικά θερμό, ξηρό αέρα στον νέο διάδρομο ξηρασίας που εντοπίσαμε στην Ευρασία και να οδηγήσει σε στάσιμες καιρικές συνθήκες», εξηγεί ο Βαϊντεάνου.
«Διαπιστώσαμε επίσης ότι υπήρχαν λιγότερα σύννεφα εκεί, οπότε περισσότερο ηλιακό φως θερμαίνει την ξηρά, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει την ξηρασία».