Οικογένειες και ταξιδιώτες περιμένουν σε ουρές για να περάσουν από τη Ρωσία στην Εσθονία πριν κλείσουν στις 1 Δεκεμβρίου τα πέντε οδικά περάσματα, απόφαση λόγω φερόμενης ρωσικής δολιοφθοράς που ανησυχεί όσους έχουν συγγενείς και στις δύο πλευρές.
Άνθρωποι που κουβαλούν βαλίτσες, σακίδια και πλαστικές σακούλες συγκεντρώνονται στη ρωσική παραμεθόρια πόλη Ιβάνγκοροντ, ελπίζοντας να περάσουν στην Εσθονία πριν η βαλτική χώρα κλείσει τα χερσαία σύνορά της με τη Ρωσία τον επόμενο μήνα.
Τον αντίκτυπο μιας απόφασης, που θα επηρεάσει όχι μόνο τα διασυνοριακά ταξίδια αλλά και οικογένειες με συγγενείς που ζουν σε αντίθετες πλευρές των συνόρων, αποτυπώνουν οι ουρές.
Στις 20 Νοεμβρίου η Εσθονία, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανακοίνωσε ότι από την 1η Δεκεμβρίου θα αναστείλει τις οδικές διελεύσεις σε όλα τα πέντε οδικά συνοριακά σημεία ελέγχου με τη Ρωσία. Ο περιορισμός αναμένεται να ισχύσει για έξι μήνες, μετά τους οποίους η κυβέρνηση θα εξετάσει εκ νέου την κατάσταση ασφάλειας και θα αποφασίσει αν θα τον παρατείνει ή θα τον τροποποιήσει.
Γιατί κλείνει η Εσθονία τα σύνορα;
Η απόφαση ακολουθεί μια απόπειρα εμπρησμού στις εγκαταστάσεις της εσθονικής εταιρείας κατασκευής drones Threod Systems στο Βιμσί, βόρεια του Ταλίν, στις 14 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας της Εσθονίας, πίσω από την απόπειρα βρισκόταν η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών της Ρωσίας, η GRU. Συνελήφθησαν οκτώ πολίτες της Λετονίας, με τους ερευνητές να υποψιάζονται ότι είχαν στρατολογηθεί για να πραγματοποιήσουν την επιχείρηση. Το προσωπικό ασφαλείας της εταιρείας επενέβη πριν προκληθούν σοβαρές ζημιές.
Οι εσθονικές αρχές περιέγραψαν το περιστατικό ως μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου σαμποτάζ και εχθρικής δραστηριότητας κατά της χώρας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Η κυβέρνηση ανέφερε ότι το κλείσιμο των συνόρων θα δυσκολέψει τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών να στρατολογούν και να επηρεάζουν ανθρώπους που περνούν στην Εσθονία, καθώς και θα βοηθήσει στην αποτροπή παραβίασης των κυρώσεων.
Η Μόσχα έχει απορρίψει τις κατηγορίες. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πέσκοφ χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς αβάσιμους, ενώ η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα κατηγόρησε την Εσθονία ότι παραβιάζει τα δικαιώματα των Ρώσων πολιτών και απείλησε με πολιτικά και διπλωματικά αντίμετρα.
Η Ζαχάροβα παρομοίασε επίσης το σχεδιαζόμενο κλείσιμο με την ανέγερση ενός νέου «Σιδηρού Παραπετάσματος».
Οικογένειες διαιρεμένες από τα σύνορα
Για τους ανθρώπους που ζουν στην παραμεθόρια περιοχή, η απόφαση έχει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ την πολιτική ασφάλειας.
Η Νάρβα, εσθονική πόλη με περισσότερους από 50.000 κατοίκους, βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την Ιβάνγκοροντ, στην άλλη πλευρά του ποταμού Νάρβα. Οι δύο πόλεις έχουν μακροχρόνιους οικογενειακούς, κοινωνικούς και οικονομικούς δεσμούς, με πολλούς κατοίκους να έχουν συγγενείς και στις δύο πλευρές.
Το πέρασμα χρησιμοποιείται επίσης από ταξιδιώτες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες για να φτάσουν στην Αγία Πετρούπολη.
Η Ρωσία ανέστειλε τη διέλευση οχημάτων από το πέρασμα της Νάρβα τον Φεβρουάριο του 2024, όμως οι πεζοί συνέχισαν να περνούν.
Ο δήμαρχος της Νάρβα Γιααν Τόοτς έχει καλέσει την εσθονική κυβέρνηση να εξετάσει ανθρωπιστικές εξαιρέσεις για κατοίκους που χρειάζεται να επισκεφθούν ηλικιωμένους συγγενείς, να παραστούν σε κηδείες ή να αντιμετωπίσουν άλλες επείγουσες οικογενειακές υποθέσεις. Έχει επίσης προειδοποιήσει για οικονομικές συνέπειες για την πόλη, συμπεριλαμβανομένων πιθανών απωλειών για τα τοπικά ξενοδοχεία, εστιατόρια και επιχειρήσεις.
Το κλείσιμο αναμένεται να επηρεάσει και την απασχόληση στην περιοχή, όπου συνοριοφύλακες και τελωνειακοί υπάλληλοι συγκαταλέγονται στο τοπικό εργατικό δυναμικό.
Οι διελεύσεις έχουν ήδη μειωθεί δραστικά
Ο αριθμός των ανθρώπων που ταξιδεύουν μεταξύ Εσθονίας και Ρωσίας έχει μειωθεί σημαντικά από την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το εσθονικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ERR, οι ετήσιες διελεύσεις μειώθηκαν από πάνω από 4 εκατομμύρια πριν από το 2022 σε περίπου 760.000 το 2026. Από αυτές, περίπου 447.000 πραγματοποιήθηκαν μέσω του περάσματος Νάρβα-Ιβάνγκοροντ, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το πρακτορείο AFP.
Το πρακτορείο Reuters μετέδωσε ότι Ρώσοι υπήκοοι αντιστοιχούν σε 307.000 από τις φετινές διελεύσεις, ενώ 175.000 έγιναν από Εσθονούς πολίτες και 54.000 από κατόχους φινλανδικών διαβατηρίων.
Οι σχεδιαζόμενοι περιορισμοί θα ισχύσουν για όλα τα πέντε οδικά σημεία διέλευσης: Νάρβα-1, Νάρβα-2, Κόιντουλα, Λουχαμάα και Σάατσε. Η σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευμάτων θα συνεχιστεί, υπό τις υφιστάμενες περιοριστικές ρυθμίσεις και τελωνειακούς ελέγχους.
Οι ταξιδιώτες θα πρέπει να χρησιμοποιούν εναλλακτικές διαδρομές μέσω γειτονικών χωρών, κυρίως μέσω Λετονίας, αν και τα ταξίδια αναμένεται να γίνουν πιο μακρά και πιο ακριβά.
Για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε αυτοκίνητο, η αεροπορική μετακίνηση μπορεί να γίνει η μόνη πρακτική επιλογή.
Το κλείσιμο προγραμματίζεται προς το παρόν για έξι μήνες, και όχι επ' αόριστον. Η κυβέρνηση της Εσθονίας αναφέρει ότι θα επανεκτιμήσει το μέτρο μετά την περίοδο αυτή, ανάλογα με την κατάσταση της ασφάλειας.