Σύμφωνα με έκθεση του Finance Watch, η ΕΕ δεν θα έχει επαρκή χρηματοδότηση για τη στρατηγική ατζέντα 2024-2029, που απαιτεί επενδύσεις σε πράσινες και ψηφιακές μεταβάσεις
Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν τον περασμένο μήνα σε μια νέα στρατηγική ατζέντα για την περίοδο 2024-2029, δίνοντας προτεραιότητα στις δαπάνες και τις επενδύσεις στην άμυνα, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, το σύστημα υγείας και την εκπαίδευση.
Ωστόσο, οι στόχοι αυτοί, ιδίως στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έλλειψη χρηματοδότησης από ιδιωτικά κεφάλαια, σύμφωνα με το Finance Watch. Αυτό καθιστά αναγκαία μια ρεαλιστική συζήτηση σχετικά με τη χρηματοδοτική προσέγγιση για τη στήριξη των μακροπρόθεσμων στρατηγικών σχεδίων της Ευρώπης.
Ποια είναι η στρατηγική ατζέντα της ΕΕ για την περίοδο 2024-2029;
Οι ηγέτες της ΕΕ συμφωνούν για μια νέα στρατηγική ατζέντα κάθε πέντε χρόνια μετά τη σύσταση νέας ηγεσίας. Στις 27 Ιουνίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη νέα ατζέντα για την περίοδο 2024-2029, η οποία βασίζεται σε τρεις πυλώνες: μια ελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη, μια ισχυρή και ασφαλής Ευρώπη και μια ευημερούσα και ανταγωνιστική Ευρώπη.
Τα σχέδια αυτά, ιδίως ο τρίτος πυλώνας, προκάλεσαν ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να χρηματοδοτήσει τους φιλόδοξους στόχους της όσον αφορά την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Αναφέρει ότι οι μεταβάσεις περιλαμβάνουν: "μια πραγματική ενεργειακή ένωση και επενδύσεις σε ψηφιακές τεχνολογίες που αλλάζουν τα δεδομένα στην Ευρώπη... σημαντικές συλλογικές επενδυτικές προσπάθειες, κινητοποιώντας τόσο δημόσια όσο και ιδιωτική χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των ολοκληρωμένων ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών".
Κεφαλαιαγορά είναι μια χρηματοπιστωτική αγορά όπου αγοράζονται και πωλούνται μακροπρόθεσμοι τίτλοι που εξασφαλίζονται με χρέος ή μετοχές, παρέχοντας έναν μηχανισμό για την άντληση κεφαλαίων. Η αγορά αυτή είναι απαραίτητη για τη χρηματοδότηση έργων μεγάλης κλίμακας, καθώς επιτρέπει στις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις να εξασφαλίσουν τους απαραίτητους πόρους για μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Η δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου απαιτεί σημαντικές οικονομικές συνεισφορές τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα.
Η ΕΕ οδεύει προς επενδυτική κρίση, προειδοποιεί το Finance Watch
Σύμφωνα με νέα έκθεση του Finance Watch, η ΕΕ αντιμετωπίζει σημαντικό χρηματοδοτικό κενό για την υλοποίηση των πυλώνων της στρατηγικής ατζέντας για την περίοδο 2024-2029, καθώς μόνο το ένα τρίτο των αναγκαίων κεφαλαίων μπορεί να αντληθεί από τις κεφαλαιαγορές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος Thierry Philipponnat προειδοποίησε ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και μόνο θα απαιτούσε προκαταβολικές επενδύσεις ύψους 5% έως 10% του ΑΕΠ της ΕΕ ετησίως.
"Με καλά στοχευμένη ρύθμιση και πολλή πολιτική βούληση, πιστεύουμε ότι οι κεφαλαιαγορές μπορούν να χρηματοδοτήσουν έως και το ένα τρίτο των κλιματικών αναγκών της ΕΕ, σε περιπτώσεις όπου η χρηματοοικονομική απόδοση είναι επαρκής", δήλωσε.
Στην έκθεση, ο Philipponnat υποστηρίζει ότι δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από τις κεφαλαιαγορές να συνεισφέρουν περισσότερο από το ένα τρίτο της χρηματοδότησης των έργων της ΕΕ για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι επενδυτές ιδιωτικών κεφαλαίων συνήθως αναμένουν υψηλότερες αποδόσεις από αυτές που μπορούν να αποφέρουν τα έργα αυτά.
Όσον αφορά τη δημόσια χρηματοδότηση, τα κράτη - μέλη της ΕΕ έχουν περιορισμένη ικανότητα εξυπηρέτησης πρόσθετου χρέους λόγω κανονιστικών περιορισμών. Υπογράμμισε επίσης ότι το να στηρίζεται κανείς σε μεγάλο βαθμό στις κεφαλαιαγορές για τη χρηματοδότηση των αυξανόμενων ελλειμμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε αστάθεια εντός της ΕΕ.
Τι απαιτείται για την επίτευξη χρηματοδότησης
Η έκθεση καλεί τους ηγέτες της ΕΕ να αναγνωρίσουν τον σημαντικό κίνδυνο υποεπένδυσης σε έργα για το κλίμα και να λάβουν μέτρα για τη μεγιστοποίηση της συμβολής των κεφαλαιαγορών, αντιμετωπίζοντας παράλληλα το εναπομένον επενδυτικό έλλειμμα.
Ήδη ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι είχε επισημάνει στους υπουργούς της ΕΕ ότι "απαιτείται ένα τεράστιο ποσό χρημάτων σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα".
Ομοίως, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα σημείωσε στην έκθεσή του ότι η χρηματοδότηση της μετάβασης είναι "αναμφισβήτητα η πιο στρατηγική επιλογή που μπορεί να κάνει η ΕΕ" και ζήτησε να κινητοποιηθούν "όλοι οι απαραίτητοι δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι" για την επίτευξη αυτού του στόχου.