Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη. Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να προεξοφλούν τον κίνδυνο αύξησης των επιτοκίων το 2026.
Τη Δευτέρα οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν μία από τις πιο εντυπωσιακές ημερήσιες ανατροπές που έχουν σημειωθεί ποτέ, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η στρατιωτική εκστρατεία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κατά του Ιράν πλησιάζει στο τέλος της.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για τους Ευρωπαίους καταναλωτές όμως, η ανακούφιση δεν έχει ακόμη φανεί στα πρατήρια.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου το βράδυ της Δευτέρας, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν σημειώσει ταχεία πρόοδο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν και τόνισε ότι η Ουάσινγκτον δεν θα επιτρέψει διαταραχές στις παγκόσμιες οδούς ενεργειακού εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένου του Στενού του Ορμούζ.
«Οι προμήθειες πετρελαίου θα είναι αισθητά πιο ασφαλείς», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν, εφόσον χρειαστεί, να συνοδεύουν τα τάνκερ κατά τη διέλευσή τους από αυτό το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα.
Σε ερώτηση αν η σύγκρουση μπορεί να έχει λήξει μέσα σε λίγες ημέρες, ο Τραμπ απάντησε: «Το πιστεύω».
Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate, το οποίο το βράδυ της Κυριακής είχε εκτιναχθεί στα 119 δολάρια (110 €) το βαρέλι λόγω των φόβων για ενδεχόμενο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, υποχώρησε κάτω από τα 90 δολάρια (83 €) έως το τέλος της συνεδρίασης της Δευτέρας, μια διακύμανση άνω των 30 δολαρίων σε λιγότερο από 24 ώρες.
Παρά τη θεαματική αντιστροφή στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου, η μετακύλιση από τις τιμές χονδρικής στο αργό προς το λιανικό κόστος των καυσίμων δεν είναι ούτε άμεση ούτε συμμετρική.
Αυτή ακριβώς η καθυστέρηση εξηγεί γιατί οι οικονομολόγοι δεν είναι ακόμη έτοιμοι να κηρύξουν λήξη συναγερμού για τους κινδύνους πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ.
Οι ευρωπαϊκές τιμές καυσίμων παραμένουν κοντά στα 2 € το λίτρο
Σύμφωνα με το Fuelo, μια πλατφόρμα που παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις τιμές καυσίμων σε όλη την Ευρώπη, η βενζίνη και το ντίζελ παραμένουν ακριβά σε αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Στο Μιλάνο, η αμόλυβδη 95 πωλείται προς 1,89 € το λίτρο και το ντίζελ προς 2,10 €, ενώ το Παρίσι είναι ελαφρώς ακριβότερο στη βενζίνη, στα 1,92 €, και ελαφρώς φθηνότερο στο ντίζελ, στα 2,06 €.
Η Φρανκφούρτη είναι η ακριβότερη από τις τρεις, με την αμόλυβδη 95 στα 2,12 € το λίτρο και το ντίζελ στα 2,19 €.
«Ο σημαντικότερος δίαυλος μέσω του οποίου η σύγκρουση με το Ιράν επηρεάζει την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τη νομισματική πολιτική στην Ευρώπη είναι η άνοδος των τιμών ενέργειας, διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου», ανέφερε σε σημείωμά του την περασμένη εβδομάδα ο Σβεν Γιάρι Στεν, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης στη Goldman Sachs.
«Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον εμπειρικό κανόνα που χρησιμοποιεί η Goldman, μια αύξηση 10% στις τιμές του πετρελαίου μεταφράζεται σε αύξηση του συνολικού πληθωρισμού της ευρωζώνης κατά 0,3%.
Ωστόσο η τράπεζα προειδοποίησε ότι μη γραμμικές επιδράσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν το σοκ, ιδίως αν οι τιμές του φυσικού αερίου, οι οποίες ακολουθούν διαφορετική δυναμική από το πετρέλαιο, παραμείνουν επίσης σε υψηλά επίπεδα.
Τρία σενάρια για τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό
Ο Ρούμπεν Σεγκούρα-Καγεουέλα, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της Bank of America, έχει διαμορφώσει τρία σενάρια ανάλογα με τη διάρκεια της περιόδου υψηλών τιμών ενέργειας.
Στο πιο πιθανό σενάριο, το πετρέλαιο σταθεροποιείται γύρω στα 80 δολάρια (74 €) το βαρέλι και το ολλανδικό φυσικό αέριο TTF γύρω στα 50 € ανά MWh για περίπου δύο μήνες.
Σε αυτό το σενάριο, ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ θα κορυφωθεί προσωρινά κοντά στο 2,5% τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, προτού υποχωρήσει ξανά κάτω από το 2% προς τα τέλη του καλοκαιριού, ενώ το ΑΕΠ θα αυξηθεί περίπου κατά 1,0% το 2026, ρυθμός χαμηλός αλλά διαχειρίσιμος, που δύσκολα θα οδηγούσε την ΕΚΤ σε σύσφιξη της πολιτικής.
Ένα πιο έντονο σοκ, με το πετρέλαιο να φτάνει τα 100 δολάρια (92 €) και το φυσικό αέριο τα 60 € ανά MWh, θα ήταν πιο επιβαρυντικό.
Σε αυτή την περίπτωση, ο πληθωρισμός θα διαμορφωνόταν κατά μέσο όρο στο 2,4% το 2026, με κορύφωση πάνω από το 3% το δεύτερο τρίμηνο, η ανάπτυξη θα επιβραδυνόταν γύρω στο 0,8% και η επάνοδος στον στόχο του 2% της ΕΚΤ θα μεταφερόταν πιθανότατα στις αρχές του 2027.
Το τρίτο σενάριο προβλέπει παρατεταμένη διαταραχή. Ακόμη και αν το πετρέλαιο παραμείνει κοντά στα 80 δολάρια, ένα ενεργειακό σοκ διάρκειας τεσσάρων μηνών θα μπορούσε να ανεβάσει τον ετήσιο πληθωρισμό περίπου στο 2,2%, με τον πληθωρισμό του δεύτερου τριμήνου να διαμορφώνεται γύρω στο 2,5% και το ΑΕΠ της ευρωζώνης να επιβραδύνεται κοντά στο 0,9%, με κίνδυνο πρόσκαιρης συρρίκνωσης.
Εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές, ο Σεγκούρα-Καγεουέλα εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί πιθανότατα να αυξήσει τα επιτόκια συνολικά κατά 50 έως 75 μονάδες βάσης, πιθανότατα μέχρι τον Σεπτέμβριο.
«Αν οι τιμές της ενέργειας δεν έχουν ομαλοποιηθεί έως τον Ιούνιο, η ΕΚΤ ενδέχεται πράγματι να προχωρήσει σε αυξήσεις επιτοκίων», σημείωσε.
«Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να τιμολογούν αυτόν τον κίνδυνο».
Oxford Economics: το παλιό δόγμα της «αδιαφορίας» δεν ισχύει πλέον
Για τον Μάικλ Σόντερς, ανώτερο οικονομικό σύμβουλο της Oxford Economics, η απειλή δεν αφορά μόνο το επίπεδο των τιμών του πετρελαίου. Έχει να κάνει και με το αν οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν την αξιοπιστία να απορροφήσουν το σοκ χωρίς να παρέμβουν.
Η παλιά παραδοχή ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορούσαν απλώς να «αγνοήσουν» τον πληθωρισμό που οφείλεται στην ενέργεια δεν ισχύει πλέον, υποστήριξε σε πρόσφατο σημείωμά του ο Σόντερς. Το νέο πλαίσιο, όπως είπε, είναι να αντισταθμίζεται έγκαιρα ο κίνδυνος οι ενεργειακοί κραδασμοί να περάσουν στις ευρύτερες προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
Βάσει του Global Economic Model της Oxford Economics, ο Σόντερς υπολόγισε ότι με τις τρέχουσες παραδοχές για τις τιμές ενέργειας ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ θα διαμορφωθεί το τέταρτο τρίμηνο του 2026 περίπου 0,5 έως 0,6 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις. Πρόκειται για μεγαλύτερη επίπτωση από ό,τι στις περισσότερες άλλες μεγάλες οικονομίες, κάτι που αντανακλά τη διαρθρωτική εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας.
Η ΕΚΤ είναι πιθανό να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια βραχυπρόθεσμα, πρόσθεσε ο Σόντερς, αλλά καθώς τα επιτόκια βρίσκονται ήδη περίπου σε ουδέτερα επίπεδα, δεν αποκλείεται να επιλέξει αυστηρότερη στάση μέσα στη χρονιά αν η άνοδος των τιμών ενέργειας συνεχιστεί.
Οι αγορές προβλέψεων αποτιμούν πιθανότητα 42% για αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ
Η πλατφόρμα χρηματοοικονομικών προβλέψεων Polymarket εμφανίζει πλέον πιθανότητα 42% για αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ το 2026, από μόλις 12% πριν ξεκινήσει η σύγκρουση με το Ιράν, πριν από λιγότερο από δύο εβδομάδες.
Αυτός ο σχεδόν τριπλασιασμός της υπονοούμενης πιθανότητας αποτυπώνει σε ποιον βαθμό η αγορά έχει αναθεωρήσει τον τρόπο που αντιδρά η ΕΚΤ.
Πριν από την εκστρατεία της κυβέρνησης Τραμπ στο Ιράν, η επικρατούσα άποψη ήταν ξεκάθαρα υπέρ μειώσεων επιτοκίων σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο.
Τώρα, με τον πληθωρισμό που τροφοδοτείται από την ενέργεια να απειλεί να ωθήσει τον συνολικό πληθωρισμό της ευρωζώνης ξανά πάνω από το 3% τους επόμενους μήνες, οι επενδυτές αυξάνουν σταδιακά την κάλυψή τους απέναντι στο ενδεχόμενο η ΕΚΤ να αναγκαστεί αντίθετα να ξανασφίξει τη νομισματική πολιτική.