Οι πυραυλικές απειλές εκτοξεύουν τα ασφάλιστρα, οδηγούν σε αλλαγές δρομολογίων και διαμορφώνουν ένα νέο σκηνικό στο θαλάσσιο εμπόριο επηρεάζοντας απευθείας τις τσέπες των καταναλωτών
Ο στενός θαλάσσιος δίαυλος που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και με τον υπόλοιπο κόσμο δεν έχει βρεθεί ποτέ ξανά υπό τόσο στενό έλεγχο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Υπό κανονικές συνθήκες, από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 30% της παγκόσμιας προσφοράς λιπασμάτων.
Τώρα, όμως, έχει μετατραπεί σε βασικό πεδίο μάχης στον πόλεμο με το Ιράν, που μπαίνει στην τρίτη του εβδομάδα, με το πετρέλαιο και τη ναυτιλία να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενός οικονομικού πολέμου.
«Αυτό που κάποτε ήταν ένα περιβάλλον ευάλωτο σε διαταραχές έχει πλέον μετατραπεί σε μια μόνιμα εχθρική επιχειρησιακή ζώνη, όπου η βιωσιμότητα του ταξιδιού, η αποδοχή από τους ασφαλιστές και οι τακτικές συνθήκες σε πραγματικό χρόνο αποτελούν βασικούς περιοριστικούς παράγοντες», δήλωσε στο Euronews ο Marco Fogione, διευθυντής του Chartered Institute of Export and International Trade με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρά τις αμερικανικές δεσμεύσεις για την αποσυμφόρηση στο Στενό του Ορμούζ, εκατοντάδες πλοία και τάνκερ εξακολουθούν να παραμένουν ακινητοποιημένα και στις δύο πλευρές του διαύλου.
Οι πυραυλικές επιθέσεις, η απειλή ναρκών και οι ναυτικές αναπτύξεις έχουν μειώσει δραστικά την κίνηση των πλοίων, έχουν αυξήσει απότομα το κόστος ασφάλισης και έχουν ωθήσει τις ενεργειακές αγορές σε καθεστώς κρίσης.
Τα ασφάλιστρα αυξάνονται κατακόρυφα
Η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ έχει αυξηθεί πολύ έντονα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Ο Forgione σημείωσε ότι, αν και η κάλυψη αποσύρθηκε για σύντομο διάστημα, τα ασφάλιστρα έχουν αυξηθεί κατά 200% έως 300%, επίπεδο μη βιώσιμο σε βάθος χρόνου.
Πριν από την κρίση, η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για ένα πλοίο που διέσχιζε τον Κόλπο κυμαινόταν μεταξύ 0,02% και 0,05% της αξίας του σκάφους.
Από την έναρξη των εχθροπραξιών, τα ασφάλιστρα φέρονται να έχουν εκτοξευθεί στο 0,5% έως 1% της αξίας του πλοίου, ή και παραπάνω.
Αυτό σημαίνει ότι για ένα τάνκερ αξίας 120 εκατ. δολαρίων, ένα κανονικό ασφάλιστρο περίπου 40.000 δολαρίων θα κοστίζει πλέον μεταξύ 600.000 και 1,2 εκατ. δολαρίων για ένα μόνο ταξίδι.
Οι έμμεσες συνέπειες αυτής της αύξησης των τιμών θα γίνουν αισθητές στους καταναλωτές, στην αντλία καυσίμων ή στο σούπερ μάρκετ, μέσα σε λίγες εβδομάδες.
«Οι πιέσεις αυτές έχουν ήδη αυξήσει τα ναύλα των τάνκερ και, καθώς αυτά τα κόστη περνούν στις εισροές των διυλιστηρίων και στις εφοδιαστικές αλυσίδες, τελικά φτάνουν στους καταναλωτές μέσω ακριβότερων καυσίμων», πρόσθεσε ο Forgione.
Πώς αντιδρούν οι ναυτιλιακές εταιρείες
Ορισμένοι από τους μεγαλύτερους μεταφορείς παγκοσμίως, όπως οι Maersk, MSC, CMA CGM και Hapag-Lloyd, έχουν αναστείλει τα δρομολόγια μέσω του Κόλπου, ενώ άλλοι εκτρέπουν φορτία μακριά από το Στενό, κάτι που μπορεί να επιμηκύνει τους χρόνους μεταφοράς.
Πολλές εταιρείες αναγκάζονται πλέον να ενσωματώσουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο στον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό.
Ο Christopher Long, διευθυντής πληροφοριών και διαχείρισης κινδύνου στην Neptune P2P Group, εξήγησε ότι αυτό περιλαμβάνει στενότερη παρακολούθηση των πληροφοριών για τις απειλές, επανεξέταση των χρόνων διέλευσης και διασφάλιση ότι τα πλοία κινούνται σε περιοχές υψηλότερου κινδύνου με την κατάλληλη επίγνωση της κατάστασης.
«Οι εταιρείες επανεξετάζουν επίσης τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, την ετοιμότητα των πληρωμάτων και τα πρωτόκολλα επικοινωνίας, ώστε τα πλοία να μπορούν να αντιδράσουν αποτελεσματικότερα σε περίπτωση που οι συνθήκες ασφαλείας επιδεινωθούν περαιτέρω», πρόσθεσε ο Long.
Από την πλευρά του εμπορίου, ο Forgione υπογράμμισε ότι «για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι σαφές: η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων δεν είναι πια προαιρετική, αλλά επείγουσα στρατηγική προτεραιότητα».
Η αλλαγή πορείας ή η εκτροπή των πλοίων έχει τα όριά της, λόγω της γεωγραφίας του Περσικού Κόλπου, αφήνοντας στις εταιρείες ελάχιστες εναλλακτικές.
Γι’ αυτό, όπως εξήγησε ο Forgione, η διαφοροποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας μειώνει την εξάρτηση από έναν μόνο εταίρο και επιτρέπει στις επιχειρήσεις να απορροφούν πιο αποτελεσματικά τα σοκ.
«Όταν σημειώνονται διαταραχές, οι εταιρείες που διαθέτουν πολλαπλές πηγές προμήθειας είναι καλύτερα θωρακισμένες, επειδή μπορούν να προσαρμοστούν γρήγορα και να διατηρήσουν τη συνέχεια.»
Ο Long υπογράμμισε επίσης ότι η μεγαλύτερη ορατότητα και διαφάνεια σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα θα επέτρεπε στις εταιρείες να εντοπίζουν έγκαιρα τις αδυναμίες και να τις αντιμετωπίζουν πριν κλιμακωθούν.
Ναυτικές συνοδείες: μπορεί να βοηθήσει μια πολυεθνική παρέμβαση;
Έπειτα από τουλάχιστον 16 επιθέσεις ή ζημιές σε πλοία από την έναρξη της σύγκρουσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δεσμευθεί να συνοδεύουν με πολεμικά πλοία τα εμπορικά πλοία και τα τάνκερ που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης καλέσει τις χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από προϊόντα του Κόλπου, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, να στείλουν πολεμικά πλοία ώστε να διασφαλιστεί μια ασφαλής διέλευση για τα θαλάσσια μεταγωγικά.
Όμως αξίζει το ρίσκο ενός τέτοιου ταξιδιού;
Ο Long, ο οποίος είναι και πρώην αξιωματικός του βρετανικού ναυτικού, θεωρεί ότι οι ναυτικές συνοδείες και οι περιπολίες προσφέρουν ένα σημαντικό επίπεδο διαβεβαίωσης, όμως οι εταιρείες θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τον δίαυλο αυτό ως περιβάλλον υψηλού κινδύνου, ακόμη και με την παρουσία δυνάμεων ασφαλείας.
Το Ιράν εντείνει τις απειλές του ότι θα κρατήσει ουσιαστικά κλειστό το Στενό του Ορμούζ, προειδοποιώντας τα πλοία να μην το διασχίζουν με τον κίνδυνο να δεχθούν επίθεση.
Μια παρατεταμένη εκστρατεία αποσταθεροποίησης θα μπορούσε να κλονίσει την παγκόσμια οικονομία, με συνέπειες που ίσως χρειαστούν χρόνια για να αντιστραφούν.
Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να πυροδοτήσει μια μεγάλη πολυεθνική ναυτική επέμβαση;
Μια σοβαρή κλιμάκωση, με άμεσες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία ή παρατεταμένη διατάραξη του θαλάσσιου εμπορίου, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ισχυρή πολυεθνική αντίδραση.
«Ιστορικά, οι απειλές προς κρίσιμους ναυτιλιακούς διαδρόμους έχουν πυροδοτήσει συντονισμένες ναυτικές αναπτύξεις με στόχο την αποκατάσταση της ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας», συνέχισε ο Long.
Πλοήγηση στην αβεβαιότητα
Οι αναταράξεις στους θαλάσσιους διαδρόμους δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά αν οι εχθροπραξίες στο Στενό του Ορμούζ δεν αποκλιμακωθούν και με τους δασμούς να αυξάνονται παγκοσμίως, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για εκτεταμένες δευτερογενείς επιπτώσεις και παρατεταμένη αβεβαιότητα.
Ειδικοί στο εμπόριο, όπως ο Forgione, καλούν κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας, την οποία χαρακτηρίζουν «στρατηγική αναγκαιότητα και όχι πολυτέλεια πολιτικής».
«Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να ενισχυθεί αυτή η ανθεκτικότητα είναι η εμβάθυνση και η διεύρυνση των εμπορικών συμφωνιών με ένα ευρύ φάσμα χωρών και περιοχών, βοηθώντας τα κράτη να παραμείνουν ανταγωνιστικά σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον με ολοένα και περισσότερους προστατευτικούς φραγμούς», κατέληξε.
Η πρόσβαση σε νέες αγορές θα διεύρυνε σημαντικά τις δυνατότητες των επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες, δημιουργώντας εναλλακτικές πηγές προμηθευτών που θα μπορούσαν να τις βοηθήσουν να αντέξουν σε περιόδους αναταράξεων.