Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πλήττει την παγκόσμια ανάπτυξη: ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί για ισχυρότερο σοκ χωρίς αποτελεσματική εκεχειρία έως το 2027.
Ο ΟΟΣΑ υποβάθμισε τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη, προειδοποιώντας ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας, οι γεωπολιτικές εντάσεις και ο επίμονος πληθωρισμός επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία και ότι, αν συνεχιστούν οι αναταράξεις, αρκετές χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν σε ύφεση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην τριμηνιαία του έκθεση, ο οργανισμός που εκπροσωπεί 38 ανεπτυγμένες οικονομίες προβλέπει παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης 2,8% το 2026, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 2,9%.
Αν όμως η σύγκρουση συνεχιστεί και το 2027, η παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να επιβραδυνθεί στο 2,1%, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Αυτό θα ήταν πολύ κάτω από τον μέσο ετήσιο ρυθμό 3,4% που καταγράφηκε την περίοδο 2013-2019, πριν από την πανδημία της Covid-19.
«Όσο περισσότερο διαρκούν οι αναταράξεις, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το οικονομικό και κοινωνικό κόστος», δήλωσε στην έκθεση ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΟΟΣΑ, Στέφανο Σκαρπέτα.
Προειδοποίησε ότι πολλές χώρες μπορεί να οδηγηθούν σε ύφεση, ενώ η ασθενέστερη επενδυτική δαπάνη, μεταξύ άλλων σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή ένταση και στην τεχνητή νοημοσύνη, αναμένεται να οδηγήσει σε υψηλότερη ανεργία.
Οι τιμές της ενέργειας αποτελούν τον μεγαλύτερο βραχυπρόθεσμο κίνδυνο
Κεντρικό θέμα της έκθεσης είναι η απότομη άνοδος των τιμών των βασικών εμπορευμάτων λόγω των εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει σημαντικές αυξήσεις σε ορισμένα βασικά εμπορεύματα, όπως το φυσικό αέριο στην Ασία (+80,8%) και στην Ευρώπη (+43,2%), καθώς και στο πετρέλαιο, τα προϊόντα που συνδέονται με τα λιπάσματα και άλλα αγαθά που σχετίζονται με την παραγωγή υδρογονανθράκων στον Κόλπο.
Οι αυξήσεις αυτές απειλούν να αποδυναμώσουν την ανάπτυξη και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό στις οικονομίες που εισάγουν ενέργεια. Η επίδραση αναμένεται να είναι ιδιαίτερα έντονη στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου τα νοικοκυριά δαπανούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για ενέργεια και τρόφιμα.
Ο πληθωρισμός αποδεικνύεται πιο επίμονος
Ακόμη κι αν η σύγκρουση τερματιστεί τις επόμενες εβδομάδες, ο ΟΟΣΑ αναμένει ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 4,0% φέτος, από 3,4% το 2025.
Το αυξημένο κόστος ενέργειας, η άνοδος του κόστους βιομηχανικής παραγωγής, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων που μεταφέρονται στο κόστος των τροφίμων αναμένεται να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δύσκολη εξισορρόπηση ανάμεσα στην ενίσχυση της ανάπτυξης μέσω χαμηλότερων επιτοκίων και στον περιορισμό του πληθωρισμού μέσω πιο σφιχτής νομισματικής πολιτικής.
«Σε γενικές γραμμές, οι αγορές αναμένουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα διατηρήσουν αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια μέχρι το 2026, καθώς προσπαθούν να ισορροπήσουν τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης των προσδοκιών για τον πληθωρισμό με τον κίνδυνο μιας εντονότερης επιβράδυνσης της ανάπτυξης λόγω της σύγκρουσης», αναφέρει ο ΟΟΣΑ.
«Το 2027, η υποχώρηση των τιμών της ενέργειας αναμένεται να επιτρέψει μειώσεις των επιτοκίων πολιτικής σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Αυστραλίας, της Κολομβίας, της Ουγγαρίας, της Ισλανδίας, της Τουρκίας, της Βραζιλίας, της Ρουμανίας και της Νότιας Αφρικής», προσθέτει ο οργανισμός.
Λαμβάνοντας υπόψη τους παρατεινόμενους πληθωριστικούς κινδύνους, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί κατά της πρόωρης μείωσης των επιτοκίων και τονίζει τη σημασία διατήρησης της αξιοπιστίας των κεντρικών τραπεζών.
Οι προοπτικές ανάπτυξης της Ευρώπης παραμένουν ευάλωτες
Η ευρωζώνη αναμένεται να καταγράψει μόνο ήπια ανάπτυξη, καθώς είναι από τις περιοχές που εκτίθενται περισσότερο στα σοκ των τιμών του φυσικού αερίου και στο αυξανόμενο κόστος ενέργειας για τη βιομηχανία. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι το ΑΕΠ της ευρωζώνης θα αυξηθεί κατά 0,8% το 2026, από 1,4% το 2025.
Αν όμως η σύγκρουση επιλυθεί τους επόμενους μήνες, το μπλοκ μπορεί να σημειώσει σταδιακή ανάκαμψη, με τον ρυθμό ανάπτυξης να αναμένεται να φτάσει το 1,2% το 2027.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η ευρωζώνη είναι πιθανό να ωφεληθεί από μια ανθεκτική αγορά εργασίας και αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Ωστόσο, οι παράγοντες αυτοί θα αντισταθμιστούν εν μέρει σε αρκετές οικονομίες από μια πιο περιοριστική δημοσιονομική πολιτική και τη σταδιακή λήξη των δαπανών στο πλαίσιο του προγράμματος ανάκαμψης NextGenerationEU.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να επιβραδυνθεί από 1,4% το 2025 σε 0,9% το 2026, πριν ανακάμψει στο 1,1% το 2027, καθώς βελτιώνονται το παγκόσμιο εμπόριο και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οικονομική ανάπτυξη προβλέπεται να μετριαστεί στο 2,0% το 2026, από 2,1% το 2025.
Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη παραμένουν σπάνια πηγή οικονομικής ισχύος
Ένα από τα λίγα θετικά σημεία στις προβλέψεις του ΟΟΣΑ είναι η διατηρούμενη δυναμική των επενδύσεων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο οργανισμός αναφέρει ότι οι δαπάνες για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης στήριξαν τις επενδύσεις, την παραγωγή και το εμπόριο πριν από τη σύγκρουση, συμβάλλοντας στη διατήρηση της δυναμικής της παγκόσμιας οικονομίας παρά τις αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις.
Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι οι προβλέψεις του καταρτίστηκαν σε ένα περιβάλλον «ισχυρής υποκείμενης δυναμικής» της παγκόσμιας οικονομίας, που υποστηρίζεται από ισχυρές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και ευνοϊκές χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Προσθέτει ότι οι επιχειρήσεις έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα προσαρμογής στα οικονομικά σοκ τα τελευταία χρόνια. «Αυτό, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ορατότητα των πιθανών κερδών παραγωγικότητας από τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσε να ωθήσει την ανάπτυξη υψηλότερα, ιδίως το 2027», αναφέρει η έκθεση.
Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί επίσης ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στον εφοδιασμό με ενέργεια θα μπορούσε να απειλήσει την αύξηση της παραγωγικότητας που αναμένεται να φέρει η τεχνητή νοημοσύνη. Οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων δεδομένων, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την απρόσκοπτη παροχή ενέργειας, ενώ βασικές τεχνολογίες, όπως οι ημιαγωγοί, βασίζονται σε εξειδικευμένες πρώτες ύλες που προέρχονται από οικονομίες του Κόλπου.
Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη ώθηση στην ανάπτυξη από ό,τι αναμένεται σήμερα. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μέχρι στιγμής ηγηθεί της αύξησης των επενδύσεων σε κεφάλαιο που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη, άλλες μεγάλες οικονομίες θα μπορούσαν να ωφεληθούν ολοένα και περισσότερο, καθώς η υιοθέτηση των τεχνολογιών αυτών γίνεται πιο διαδεδομένη και οι επενδύσεις επιταχύνονται.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η έκταση και το χρονοδιάγραμμα των κερδών παραγωγικότητας από την τεχνητή νοημοσύνη παραμένουν αβέβαια, αλλά προσθέτει ότι τα οφέλη ενδέχεται να γίνουν πιο ορατά μέσα στα επόμενα δύο χρόνια σε σχέση με ό,τι αναμένεται σήμερα.