Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και χρηματοπιστωτικοί θεσμοί στο Διεθνές Επενδυτικό Φόρουμ Τασκένδης: σταθερότητα κανόνων, προετοιμασία έργων και διασυνοριακή συνδεσιμότητα κλειδιά για μελλοντικές επενδύσεις
Η ικανότητα της Κεντρικής Ασίας να προσελκύει επενδύσεις θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την οικονομική ανάπτυξη και τους φυσικούς πόρους, αλλά και από ένα προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και πιο αποδοτικές συγκοινωνιακές συνδέσεις, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, αναπτυξιακές τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που συμμετείχαν στο Διεθνές Επενδυτικό Φόρουμ της Τασκένδης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι ο ορυκτός πλούτος και η στρατηγική θέση της περιοχής τραβούν τα βλέμματα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο Euronews στο περιθώριο του φόρουμ τόνισαν επανειλημμένα ότι οι ρυθμιστικοί και θεσμικοί παράγοντες είναι εξίσου κρίσιμοι για την προσέλκυση επενδύσεων.
Η εμπλοκή της Ευρώπης με την Κεντρική Ασία επικεντρώνεται ολοένα και περισσότερο σε τρεις προτεραιότητες: κανόνες, χρηματοδότηση και συνδεσιμότητα.
Γιατί η Ευρώπη στρέφει την προσοχή της
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αυξανόμενη σημασία της Κεντρικής Ασίας αντικατοπτρίζει τόσο τον οικονομικό μετασχηματισμό της περιοχής όσο και τον ολοένα μεγαλύτερο ρόλο της στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
«Η Κεντρική Ασία έχει γίνει σημαντικός παίκτης, ιδίως όσον αφορά τα κρίσιμα ορυκτά», δήλωσε ο Γκρεγκορί Λεκόντ, επικεφαλής της Μονάδας Κεντρικής Ασίας στον ΟΟΣΑ.
Η περιοχή είναι ήδη μεγάλος παραγωγός ουρανίου και σημαντικός προμηθευτής υλικών όπως ο χαλκός και η αντιμονία, για τα οποία αναμένεται αύξηση της ζήτησης καθώς οι οικονομίες ηλεκτροποιούνται και επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.
Πολλοί αξιωματούχοι ανέδειξαν τη στενότερη περιφερειακή συνεργασία ως μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην Κεντρική Ασία τα τελευταία χρόνια.
«Δεν είναι ότι αλλάξαμε τόσο πολύ εμείς, αλλά ότι άλλαξε η Κεντρική Ασία», είπε ο Τόιβο Κλααρ, πρέσβης της ΕΕ στο Ουζμπεκιστάν.
Επεσήμανε τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των πέντε χωρών της Κεντρικής Ασίας, σημειώνοντας ότι οι ισχυρότεροι περιφερειακοί δεσμοί καθιστούν την περιοχή πιο ελκυστική για διεθνείς εταίρους και επενδυτές.
«Η Κεντρική Ασία ήταν κάτι για το οποίο μιλούσαν ως περιοχή “κάπου στη μέση”», είπε ο Κλααρ. «Τώρα όμως εξελίσσεται σε δρώντα με δικό του ρόλο.»
Κανόνες πριν από τους πόρους
Σε όλες τις συζητήσεις με ευρωπαϊκούς θεσμούς αναδείχθηκε ένα μήνυμα: η νομική ασφάλεια παραμένει η σημαντικότερη προϋπόθεση για επενδύσεις.
«Για να προσελκύσετε επενδύσεις και να αναπτύξετε την οικονομία σας, χρειάζεστε ένα σαφές νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις», δήλωσε ο Έντουαρντς Στιπράις, ειδικός εντεταλμένος της ΕΕ για την Κεντρική Ασία.
Για τους επενδυτές, το ζήτημα δεν είναι συχνά η ύπαρξη νόμων, αλλά η προβλεψιμότητά τους.
«Οι περισσότερες καταγγελίες αφορούν τη συχνή αλλαγή της νομοθεσίας», είπε ο Στιπράις. «Η νομική ασφάλεια είναι καθοριστικής σημασίας.»
Τόνισε επίσης τη σημασία ανεξάρτητων δικαστηρίων και αξιόπιστων μηχανισμών επίλυσης διαφορών, επισημαίνοντας ότι οι εταιρείες πρέπει να είναι βέβαιες πως οι νόμοι θα εφαρμόζονται με συνέπεια.
Οι ίδιες ανησυχίες αποτυπώνονται στην Ενισχυμένη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Ουζμπεκιστάν, η οποία τέθηκε σε προσωρινή εφαρμογή νωρίτερα φέτος.
Σύμφωνα με τον Κλααρ, η συμφωνία ενισχύει τη συνεργασία στο εμπόριο, τις επενδύσεις και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, δημιουργώντας παράλληλα μηχανισμούς στήριξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο Ουζμπεκιστάν.
Χρηματοδότηση της ανάπτυξης και κατανομή του κινδύνου
Αν το ρυθμιστικό πλαίσιο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για επενδύσεις, η χρηματοδότηση καθορίζει αν τα έργα θα προχωρήσουν.
Σύμφωνα με τον Λεκόντ, η ανάπτυξη στρατηγικών κλάδων όπως τα κρίσιμα ορυκτά εξαρτάται από τρεις παράγοντες: ένα ισχυρό επιχειρηματικό περιβάλλον, μηχανισμούς κατανομής κινδύνου και υψηλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα.
«Ο κίνδυνος πρέπει να μοιράζεται για να πραγματοποιηθούν αυτές οι επενδύσεις βραχυπρόθεσμα», είπε.
Οι εγγυήσεις έναντι πολιτικού κινδύνου παραμένουν ένα από τα εργαλεία που είναι διαθέσιμα για τη μείωση της έκθεσης των επενδυτών.
Ο Μαρκ Βένγκρτζικ, διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής AKA Bank, αναφέρθηκε σε εγγυητικά εργαλεία που βοηθούν στην κάλυψη των πολιτικών κινδύνων για τις εταιρείες που εισέρχονται σε νέες αγορές.
Τόνισε ότι ο συνδυασμός φυσικών πόρων, νεανικού εργατικού δυναμικού και διευρυνόμενης ικανότητας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Κεντρική Ασία συνεχίζει να προσελκύει ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον από επενδυτές.
Για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, όμως, η χρηματοδότηση δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων.
Ο αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ Μάρεκ Μόρα δήλωσε ότι η ποιότητα και η προετοιμασία των έργων είναι εξίσου σημαντικές, υπογραμμίζοντας ότι οι επενδύσεις πρέπει να είναι τεχνικά ώριμες και οικονομικά βιώσιμες προτού οι αναπτυξιακοί θεσμοί μπορέσουν να τις στηρίξουν.
Συνδεσιμότητα πέρα από τις υποδομές
Μαζί με τους κανόνες και τη χρηματοδότηση, η συνδεσιμότητα έχει εξελιχθεί στον τρίτο πυλώνα της ευρωπαϊκής παρουσίας στην Κεντρική Ασία.
Οι μεταφορικοί διάδρομοι που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία προσελκύουν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον από κυβερνήσεις, αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιώτες επενδυτές που αναζητούν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές.
«Είμαστε έτοιμοι να εξετάσουμε την ανάπτυξη σιδηροδρόμων και οδικών αξόνων», είπε ο Μόρα, «και να συνδέσουμε καλύτερα την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη.»
Ωστόσο, τόσο ο ΟΟΣΑ όσο και η Παγκόσμια Τράπεζα υποστηρίζουν ότι οι υποδομές από μόνες τους δεν θα καθορίσουν την επιτυχία του Δια-Κασπίας Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών (Trans-Caspian International Transport Route, TITR), γνωστού και ως Μεσαίου Διαδρόμου.
Σύμφωνα με τον Λεκόντ, οι περιορισμοί χωρητικότητας στην Κασπία Θάλασσα και η ανεπαρκής συνεργασία στα συνοριακά περάσματα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά σημεία συμφόρησης.
Η Γουίνι Γουάνγκ, επικεφαλής ειδικός υποδομών για την Κεντρική Ασία στην Παγκόσμια Τράπεζα, εντόπισε παρόμοιες προκλήσεις, επισημαίνοντας την ανάγκη για επενδύσεις σε λιμάνια, σιδηροδρόμους και συνοριακές υποδομές, αλλά και για τη βελτίωση των τελωνειακών διαδικασιών και των συστημάτων τεκμηρίωσης.
«Ο πιο αδύναμος κρίκος καθορίζει τη συνολική αντοχή του διαδρόμου», είπε η Γουάνγκ.
Ο Κλααρ σημείωσε ότι ο διάδρομος θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση του εμπορίου προς δύο κατευθύνσεις, επιτρέποντας σε περισσότερες εξαγωγές από την Κεντρική Ασία να φτάνουν στην Ευρώπη και ταυτόχρονα δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τα ευρωπαϊκά προϊόντα που εισέρχονται στην περιοχή.
Η περιφερειακή ολοκλήρωση προχωρά επίσης εντός της ίδιας της Κεντρικής Ασίας. Ο Στιπράις ανέφερε την αυξανόμενη διασυνοριακή κινητικότητα στην κοιλάδα Φεργκάνα ως ένδειξη ότι η στενότερη συνεργασία μεταξύ γειτονικών χωρών μετατρέπεται ήδη σε οικονομική πραγματικότητα.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν επίσης ότι οι βαθύτεροι οικονομικοί δεσμοί είναι συμβατοί με την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της Κεντρικής Ασίας. Σύμφωνα με τον Στιπράις, η κύρια ανησυχία της ΕΕ είναι να αποτραπεί η επανεξαγωγή προϊόντων που τελούν υπό κυρώσεις και θα μπορούσαν να στηρίξουν τη ρωσική πολεμική βιομηχανία, και όχι ο περιορισμός των ευρύτερων διεθνών συνεργασιών της περιοχής.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ανοίγει γραφείο για την Κεντρική Ασία στην Τασκένδη, καθώς επεκτείνει τις χρηματοδοτικές της δραστηριότητες σε ολόκληρη την περιοχή. Αξιωματούχοι που μίλησαν στο φόρουμ ανέδειξαν την προετοιμασία έργων, τη ρυθμιστική σταθερότητα και τον διασυνοριακό συντονισμό ως ορισμένες από τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές στην περιοχή.