Ωστόσο τα καύσιμα αναμένεται να σημειώσουν νέα απότομη αύξηση την επόμενη εβδομάδα
Οι τιμές των καυσίμων εκτοξεύονται, αλλά αργούν πολύ περισσότερο να μειωθούν. Τουλάχιστον αυτή είναι η αίσθηση πολλών Πορτογάλων όταν γεμίζουν το ρεζερβουάρ, παρότι η άποψη αυτή δεν επιβεβαιώνεται από τις αρμόδιες αρχές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η μεταβλητότητα των τιμών των καυσίμων αποτελεί ολοένα και πιο έντονη πραγματικότητα, ως συνέπεια της τρέχουσας σύρραξης στη Μέση Ανατολή και των περιορισμών στην κίνηση πλοίων στα στενά του Ορμούζ. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, η υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαρία ντα Γκράσα Καρβάλιο, ζήτησε από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ERSE) μια λεπτομερή μελέτη (πηγή στα Πορτογαλικά), η οποία δεν εντόπισε παρατυπίες ή «εκμετάλλευση» εκ μέρους των εταιρειών.
Η μελέτη για την εξέλιξη των τιμών των καυσίμων κίνησης, που δόθηκε στη δημοσιότητα αυτή την Παρασκευή, καλύπτει συνολικά την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2023 έως 27 Ιουλίου 2026 και καταλήγει ότι οι τιμές στα πρατήρια βασίζονται στις διεθνείς τιμές της ήδη διυλισμένης βενζίνης και του ντίζελ και όχι άμεσα στην τιμή του αργού πετρελαίου (Brent), έτσι ώστε «η εξέλιξη των τιμών των καυσίμων στην Πορτογαλία να εξηγείται κυρίως από την πορεία αυτών των τιμών».
Φαινόμενο "Rockets and Feathers"
Πέρα από την κατανόηση της μεταβλητότητας των τιμών, βασικός στόχος της μελέτης ήταν να εξεταστεί αν οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές μεταφέρονται γρηγορότερα στις εγχώριες τιμές από ό,τι οι μειώσεις αντίστοιχου μεγέθους.
Πρόκειται για μια ασυμμετρία που έχει ονομαστεί «Rockets and Feathers» και περιγράφει το φαινόμενο κατά το οποίο οι τιμές «ανεβαίνουν σαν πύραυλος» όταν αυξάνονται τα διεθνή κόστη, αλλά «πέφτουν σαν φτερό» όταν αυτά μειώνονται, η οποία, σύμφωνα με τη μελέτη της ERSE (πηγή στα Πορτογαλικά), δεν επιβεβαιώθηκε.
«Τα αποτελέσματα, συνεπώς, δεν επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός επίμονου φαινομένου "Rockets and Feathers": οι αυξήσεις και οι μειώσεις αρχίζουν να μεταφέρονται στην ίδια χρονική στιγμή, αν και στο ντίζελ η εκτιμώμενη μείωση είναι αρχικά λίγο ηπιότερη», αναφέρει το κείμενο.
«Στο ντίζελ παρατηρήθηκε μια μικρή διαφορά τις πρώτες εβδομάδες, η οποία έπαψε να είναι στατιστικά σημαντική μετά την τέταρτη εβδομάδα. Οι αποτελέσματα, συνεπώς, δεν στηρίζουν την άποψη ότι οι μειώσεις μεταφέρονται συστηματικά πιο αργά ή λιγότερο πλήρως σε σχέση με τις αυξήσεις».
Στην ίδια μελέτη αναφέρεται ακόμη ότι «δεν διαπιστώθηκε ένδειξη εκμετάλλευσης εκ μέρους των εταιρειών».
«Τα αποτελέσματα είναι συγκεντρωτικά και δεν επιτρέπουν την αξιολόγηση της συμπεριφοράς ή των κερδών κάθε εταιρείας χωριστά. Δεν αποκλείουν, επομένως, μεμονωμένα περιστατικά, αλλά επίσης δεν υποστηρίζουν το συμπέρασμα ότι οι εταιρείες καυσίμων εκμεταλλεύτηκαν τη συγκυρία για να αυξήσουν γενικευμένα τα περιθώρια κέρδους τους.»
Πώς εξηγούνται οι διαφορές τιμών με την Ισπανία;
Λόγω της εγγύτητας των συνόρων, πολλοί Πορτογάλοι επιλέγουν να ανεφοδιάζουν στην ισπανική πλευρά, εξαιτίας της διαφοράς στις τιμές, η οποία επίσης προκαλεί ερωτήματα στους Πορτογάλους καταναλωτές. Σύμφωνα με την ERSE, η εξήγηση είναι απλή: φόροι.
«Στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, η διαφορά οφειλόταν κυρίως στη φορολογία», ανέφερε η αρχή. «Χωρίς φόρους, οι τιμές στην Ισπανία ήταν υψηλότερες από τις πορτογαλικές κατά 5,9 λεπτά/λίτρο στη βενζίνη και 10,6 λεπτά/λίτρο στο ντίζελ. Μετά τους φόρους, όμως, οι τιμές στην Πορτογαλία ξεπερνούσαν τις ισπανικές κατά 41,8 λεπτά/λίτρο στη βενζίνη και 25,1 λεπτά/λίτρο στο ντίζελ».
Σύμφωνα με την ERSE, η πορεία των τιμών πρέπει πάντοτε να αξιολογείται σε συνδυασμό με τη φορολογία, «που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της τελικής τιμής που πληρώνουν οι καταναλωτές. Το 2026, ο προσωρινός μηχανισμός προσαρμογής του ειδικού φόρου κατανάλωσης (ISP) μετρίασε μέρος της αύξησης στις τελικές τιμές κατά την περίοδο μεγαλύτερης πίεσης στις αγορές».
Πέρα από την άμεση σύγκριση με την Ισπανία, η μελέτη παραθέτει επίσης σύγκριση τιμών με τα διάφορα κράτη μέλη, σημειώνοντας ότι «στην Πορτογαλία οι τιμές, με και χωρίς φόρους, κινήθηκαν σε τροχιά ευθυγραμμισμένη με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης».
«Στην Πορτογαλία, σε αντιστοιχία με τη συντριπτική πλειονότητα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, η φορολογική επιβάρυνση στο εξεταζόμενο διάστημα παρέμεινε σταθερή σε €/λίτρο, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στην Ισπανία», διευκρινίζει το έγγραφο.
Τα καύσιμα αυξάνονται ξανά την ερχόμενη εβδομάδα
Την ερχόμενη εβδομάδα, οι τιμές των καυσίμων αναμένεται να αυξηθούν ξανά.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Αυτοκινητιστικού Ομίλου Πορτογαλίας (ACP) (πηγή στα Πορτογαλικά), η τιμή του ντίζελ αναμένεται να αυξηθεί κατά 10 λεπτά, ενώ η βενζίνη θα ακριβύνει κατά 9 λεπτά.
Αν επιβεβαιωθούν αυτές οι εκτιμήσεις, η μέση τιμή του ντίζελ θα διαμορφωθεί από τη Δευτέρα στα 2,068 ευρώ το λίτρο, ενώ της βενζίνης στα 1,977 ευρώ το λίτρο, ακυρώνοντας έτσι τη μείωση που καταγράφηκε την προηγούμενη εβδομάδα. Οι τιμές των καυσίμων μπορεί να διαφοροποιούνται μεταξύ εταιρειών και πρατηρίων.
Οι μεταβολές αυτές δεν είναι οριστικές, καθώς εξαρτώνται από το κλείσιμο των αγορών αλλά και από ενδεχόμενη αλλαγή στον ειδικό φόρο κατανάλωσης (ISP) από την πλευρά της κυβέρνησης, η οποία εφαρμόζει έκτακτη έκπτωση στον φόρο κάθε φορά που η αύξηση ξεπερνά τα 10 λεπτά το λίτρο.