Νέα δικαστικά έγγραφα αποκαλύπτουν: η Anthropic αγόραζε κρυφά, κατέστρεφε και σάρωνε βιβλία για να εκπαιδεύσει το chatbot Claude.
Μοιάζει με ιστορία του Ρέι Μπράντμπερι που πήρε σάρκα και οστά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κάπου μέσα στην απέραντη έκταση των αμερικανικών αποθηκών, οι ράχες των βιβλίων κόβονταν από μηχανήματα σαν να ήταν φέτες σαλάμι. Στη συνέχεια οι σαρωτές περνούσαν μαζικά το περιεχόμενό τους. Μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, έργο που μπορεί να είχε χρειαστεί χρόνια ανθρώπινης δουλειάς για να παραχθεί ανέβαινε στον ψηφιακό αιθέρα και αργότερα χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης ώστε να αναπαράγουν τη φωνή και τη δομή των γλωσσών μας.
Από εκεί και πέρα, το χαρτί κατέληγε ως απόβλητο, που έμπαινε σε φορτηγά με προορισμό εργοστάσια ανακύκλωσης για να πολτοποιηθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί σε προϊόντα όπως χαρτί υγείας και χάρτινα κουτιά.
Με μια ονομασία που παραπέμπει τόσο σε μια μυστική επιχείρηση όσο και σε έγγραφα που αποκαλύπτουν οικονομικές αλχημείες, το Project Panama ήταν το μυστικό σχέδιο της Anthropic «να σαρώσει καταστροφικά όλα τα βιβλία στον κόσμο», όπως αποκάλυψε εσωτερικό έγγραφο σχεδιασμού που αποσφραγίστηκε σε δικαστικά έγγραφα στα τέλη Ιουλίου.
«Δεν θέλουμε να γίνει γνωστό ότι εργαζόμαστε πάνω σε αυτό», ανέφερε το έγγραφο.
Η αποκάλυψη των σκοτεινών ενεργειών της Anthropic – την οποία έφερε πρώτη στο φως η Washington Post (πηγή στα Αγγλικά) – έριξε ακόμη μια σκιά πάνω στην κούρσα εξοπλισμών της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, προσέφερε μία από τις πιο καθαρές μέχρι σήμερα εικόνες για το πώς μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες AI στον κόσμο βλέπει το έργο συγγραφέων, καλλιτεχνών, φωτογράφων και άλλων δημιουργών.
Πώς το Project Panama τροφοδότησε τον μύλο του χαρτιού
Το Project Panama ξεκίνησε στις αρχές του 2024, όταν στελέχη της Anthropic αναζητούσαν βιβλία παλαιότερα από εκείνα που είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο, τα οποία θα μπορούσαν να μάθουν στο chatbot Claude «πώς να γράφει καλά» αντί να μιμείται «χαμηλής ποιότητας διαδικτυακή διάλεκτο», σύμφωνα με τα νεοδημοσιευμένα έγγραφα.
Η νεοφυής εταιρεία αγόραζε δεκάδες χιλιάδες βιβλία κάθε φορά από πολλούς προμηθευτές, μεταξύ των οποίων η Better World Books και η βρετανική World of Books.
Στη συνέχεια ανέθεσε την επίπονη δουλειά της σάρωσης και καταστροφής των βιβλίων σε εξωτερικό συνεργάτη, ο οποίος χρησιμοποιούσε υδραυλική μηχανή για να κόβει τις ράχες και να τεμαχίζει τις σελίδες μία προς μία, ώστε να μπορούν να αντιγραφούν γρήγορα και να μεταφορτωθούν με βιομηχανικό απεικονιστικό εξοπλισμό.
Σύμφωνα με προμηθευτή που συνεργάστηκε τελικά με την Anthropic, η εταιρεία «αναζητούσε έναν έμπειρο πάροχο υπηρεσιών σάρωσης εγγράφων για τη μετατροπή από 500.000 έως δύο εκατομμύρια βιβλία μέσα σε περίοδο έξι μηνών».
Γιατί βιβλία και όχι το διαδίκτυο;
Τα εσωτερικά έγγραφα σχεδιασμού δείχνουν ότι τα στελέχη της Anthropic πίστευαν πως η πρωτοβουλία θα οδηγούσε σε επικοινωνία υψηλότερης ποιότητας και θα αντιμετώπιζε την «κατάρρευση» των μοντέλων AI – μια μορφή υποβάθμισης που εμφανίζεται όταν η τεχνητή νοημοσύνη εκπαιδεύεται σε κείμενα μολυσμένα από τα δικά της παραγόμενα αποτελέσματα.
Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος του σύγχρονου ιστού, τα βιβλία προσφέρουν τεράστιες ποσότητες ανθρώπινης γραφής και επαγγελματικά επιμελημένης λογοτεχνίας, που δεν έχει ακόμη αλλοιωθεί από περιεχόμενο παραγόμενο από AI.
Η πρόκληση για τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης ήταν πώς θα τα αποκτούσαν. Όμως τα δικαστικά έγγραφα υποδηλώνουν ότι τα στελέχη της Anthropic μπορεί να πίστευαν πως θα περνούσε απαρατήρητο, και ότι ακόμη κι αν δεν συνέβαινε αυτό, ο σκοπός θα δικαιολογούσε τα μέσα.
Σύμφωνα με μία κατάθεση, ο συνιδρυτής της Anthropic Μπεν Μαν απέκτησε ένα μεγάλο αρχείο περιεχομένου που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα από μια «σκιώδη βιβλιοθήκη» με την ονομασία LibGen τον Ιούνιο του 2021. Στα έγγραφα περιλαμβανόταν ακόμη και στιγμιότυπο οθόνης του προγράμματος περιήγησής του τη στιγμή που κατέβαζε πειρατικά βιβλία.
Την επόμενη χρονιά, ο Μαν μοιράστηκε έναν σύνδεσμο προς το Pirate Library Mirror – ένα πλήρες κατάλογο παράνομα αποκτημένων βιβλίων – με άλλους εργαζομένους της Anthropic. «μόλις στην ώρα!!!» έγραψε.
Η νομική λογοδοσία
Το Project Panama έγινε γνωστό μόνο μέσω χιλιάδων σελίδων δικαστικών εγγράφων που αποσφραγίστηκαν σε μια αγωγή για πνευματικά δικαιώματα που κατέθεσε ομάδα συγγραφέων, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η Anthropic χρησιμοποίησε παράνομα τα έργα τους για να εκπαιδεύσει το Claude.
Το 2024, μια ομάδα συγγραφέων με επικεφαλής τη μυθιστοριογράφο Αντρέα Μπαρτζ και τους συγγραφείς μη μυθοπλασίας Τσαρλς Γκρέιμπερ και Κερκ Γουάλας Τζόνσον κατέθεσε συλλογική αγωγή κατά της Anthropic, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία παραβίασε τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων χρησιμοποιώντας πειρατικά βιβλία για την εκπαίδευση του μοντέλου AI.
Τον περασμένο μήνα, η Anthropic – που σήμερα αποτιμάται σε 965 δισ. δολάρια ΗΠΑ (875 δισ. ευρώ) – συμφώνησε να καταβάλει 1,5 δισ. δολάρια (περίπου 1,3 δισ. ευρώ) για να διευθετήσει την υπόθεση, καλύπτοντας περίπου 500.000 επιλέξιμα έργα.
«Πρόκειται για τη μεγαλύτερη γνωστή ανάκτηση αποζημιώσεων για πνευματικά δικαιώματα στην ιστορία», δήλωσε ο επικεφαλής νομικός εκπρόσωπος των συγγραφέων, Τζάστιν Νέλσον.
Η υπόθεση είναι η πρώτη από ένα κύμα αγωγών κατά εταιρειών AI που καταλήγει σε συμβιβασμό.
Οι Meta, OpenAI, Google και Microsoft αντιμετωπίζουν επίσης αγωγές για πνευματικά δικαιώματα από συγγραφείς που προβάλλουν παρόμοιες καταγγελίες για πειρατεία. Πολλοί συγγραφείς που επέλεξαν να μην συμμετάσχουν στον συμβιβασμό της συλλογικής αγωγής έχουν επίσης σε εξέλιξη ατομικές υποθέσεις κατά της Anthropic.
Τι σημαίνει η απόφαση
Καθώς οι άλλες υποθέσεις διατρέχουν τη δικαστική οδό, ο συμβιβασμός της περασμένης εβδομάδας μπορεί να είναι μόνο το πρώτο κεφάλαιο σε έναν πολύ πιο μακροχρόνιο νομικό αγώνα.
Στην αρχική απόφαση πέρυσι, δικαστής έκρινε ότι η χρήση νόμιμα αγορασμένων βιβλίων από την εταιρεία προστατευόταν ως νόμιμη χρήση (fair use) σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία.
Ωστόσο, η απόφαση έκανε διάκριση ανάμεσα στα βιβλία που η εταιρεία αγόρασε και σάρωσε και στα εκατομμύρια βιβλία που είχε προηγουμένως αποκτήσει πειρατικά.
«Η ιστορική απόφαση του Ιουνίου 2025 παραμένει σε ισχύ», δήλωσε η αναπληρώτρια γενική νομική σύμβουλος της Anthropic, Απάρνα Σριντάρ, σε δήλωσή της στην Post. «Το ζήτημα για το οποίο καταλήξαμε σε συμβιβασμό αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο αποκτήθηκε μέρος του υλικού, όχι το αν μπορούσαμε να το χρησιμοποιήσουμε για την ανάπτυξη [της AI].»
Για κάποιους, όμως, τα αποσφραγισμένα έγγραφα μπορεί να ήταν η πιο διαρκής ετυμηγορία, διαλύοντας κάθε ψευδαίσθηση που ίσως είχε απομείνει ότι οι μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες στον κόσμο αντιλαμβάνονται την πολιτιστική αξία. Πόσο μάλλον ότι σέβονται την ιερότητα της ανθρώπινης δημιουργίας.