Η αιολική ενέργεια έχει εκτοξευθεί σε όλη την Ευρώπη, προκαλώντας ανησυχίες ότι δισεκατομμύρια χάνονται λόγω «ανεπαρκών» επενδύσεων στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Πέρυσι ήταν μια μεγάλη νίκη για τον κλάδο των ανανεώσιμων του Ηνωμένου Βασιλείου, με τις εγκρίσεις έργων να καταγράφουν ιστορικό υψηλό και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα να παρέχουν σχεδόν το 17% της εθνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις 5 Δεκεμβρίου 2025, η αιολική ενέργεια παρήγαγε 23.825 μεγαβάτ ηλεκτρικής ισχύος, αριθμό-ρεκόρ, αρκετά για να τροφοδοτηθούν πάνω από 23 εκατ. σπίτια. Ωστόσο, η Octopus Energy, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημιούργησε τη μεθοδολογία Wasted Wind για να αναδείξει το κόστος που σπαταλάται από την αιολική ενέργεια.
Προειδοποιεί ότι πέρυσι η Βρετανία σπατάλησε το ασύλληπτο ποσό των £1,47 δισ. (περίπου €1,67 δισ.) μειώνοντας την παραγωγή των ανεμογεννητριών (curtailment) και πληρώνοντας μονάδες φυσικού αερίου για να τεθούν σε λειτουργία.
Μέχρι σήμερα, το συνολικό κόστος σπατάλης αιολικής ενέργειας στη χώρα έχει ξεπεράσει τα £3 δισ. (€3,44 δισ.). Αυτό αντιστοιχεί σε 24.643 MWh «πράσινων ηλεκτρονίων», αρκετών για να τροφοδοτήσουν τη Σκωτία για μία ημέρα.
Γιατί οι ανεμογεννήτριες τίθενται εκτός λειτουργίας
Όταν οι άνεμοι είναι υπερβολικά ισχυροί, το βρετανικό ηλεκτρικό δίκτυο γεμίζει με περισσότερη καθαρή ενέργεια απ’ όση χρειάζεται.
«Αυτό δημιουργεί μποτιλιάρισμα στο δίκτυο και η ενέργεια δεν μπορεί να φτάσει εκεί όπου χρειάζεται», αναφέρει η Octopus Energy. «Ως αποτέλεσμα, πληρώνουμε για να την ξαναπαράγουμε, συχνά με “βρόμικα” ορυκτά καύσιμα, καθώς και για να κλείνουμε την αιολική παραγωγή.»
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η μείωση της τιμής της ενέργειας εκεί όπου η προσφορά είναι ισχυρή θα μπορούσε να περιορίσει τη σπατάλη και αποτελεί «καλύτερη αξιοποίηση αυτών των άφθονων πράσινων ηλεκτρονίων».
Το κόστος ενέργειας έχει εκτοξευθεί στη Βρετανία τα τελευταία χρόνια, τροφοδοτούμενο από την πανδημία και τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από 1 Ιανουαρίου 2026, ένα νοικοκυριό με «τυπική» κατανάλωση αερίου και ηλεκτρισμού (11.500 kWh και 2.700 kWh, αντίστοιχα) θα πληρώνει £1.758 τον χρόνο (€2.016).
Η Υπουργός Ενέργειας της Σκωτίας, Gillian Martin, περιγράφει το σημερινό ενεργειακό σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου ως «ακατάλληλο για τον σκοπό του», προσθέτοντας: «Σε μια χώρα πλούσια σε ενέργεια όπως η Σκωτία, κανείς δεν θα έπρεπε να δυσκολεύεται να πληρώνει τους λογαριασμούς του ή να ζει σε ενεργειακή φτώχεια».
Μια λύση €32 δισ. στην ενεργειακή κρίση της Βρετανίας
Octopus Energy λέει ότι οι βελτιώσεις στο δίκτυο (δηλαδή το εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας) θα βοηθήσουν στη μείωση της σπατάλης ηλεκτρισμού, αλλά προειδοποιεί ότι πρόκειται για «ακριβή και περίπλοκη» λύση.
Το βρετανικό δίκτυο κατασκευάστηκε κυρίως γύρω από τον άνθρακα. Όταν η χώρα στράφηκε στο φυσικό αέριο, πολλές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ανεγέρθηκαν στις θέσεις πρώην λιθανθρακικών σταθμών, αξιοποιώντας τις συνδέσεις τους στο δίκτυο.
Καθώς οι πηγές ηλεκτρικής ενέργειας μετακινούνται από πολύ μεγάλες, κεντρικά τοποθετημένες μονάδες στην αιολική, η οποία τείνει να είναι διάσπαρτη στη χώρα και υπεράκτια, η Βρετανία δυσκολεύεται να μεταφέρει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται.
Με απλά λόγια, το ζήτημα δεν είναι μόνο η παραγωγή πράσινης ενέργειας. Είναι η ένταξή της στο δίκτυο ώστε να μεταφερθεί σε σπίτια και επιχειρήσεις. Ωστόσο, μια επένδυση ύψους €32,12 δισ. θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα.
Η ρυθμιστική αρχή ενέργειας της Βρετανίας, η Ofgem, ανακοίνωσε την ενίσχυση τον περασμένο μήνα, διαθέτοντας £17,8 δισ. (€20,30 δισ.) για τη συντήρηση των δικτύων φυσικού αερίου της χώρας, «ώστε να παραμείνουν μεταξύ των πιο ασφαλών, πιο προστατευμένων και πιο ανθεκτικών στον κόσμο».
£10,3 δισ. (€11,82 δισ.) θα επενδυθούν στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (που μεταφέρει ενέργεια σε μεγάλες αποστάσεις από τα εργοστάσια στους τοπικούς υποσταθμούς) για να βελτιωθεί η αξιοπιστία και να αυξηθεί η χωρητικότητα.
Σύμφωνα με την Ofgem, αυτή η δέσμευση ύψους £28 δισ. (€32,14 δισ.) θα αυξηθεί σε εκτιμώμενα £90 δισ. (€103 δισ.) έως το 2031, καλύπτοντας τόσο τα δίκτυα αερίου όσο και ηλεκτρισμού.
Κινδυνεύει και η Ευρώπη να σπαταλά αιολική ενέργεια;
Η Ευρώπη δεν είναι απρόσβλητη από αυτό το δαπανηρό ζήτημα, με πρόσφατη ανάλυση να προειδοποιεί ότι οι «ανεπαρκείς» επενδύσεις στα δίκτυα καθυστερούν την πρόοδο προς την ηλεκτροποίηση.
Η έκθεση, με τίτλο The State of European Power Grids: A Meta-Analysis, ζητεί ταχεία επέκταση των δικτύων για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ουρών σύνδεσης, της εντεινόμενης συμφόρησης και της περιορισμένης διασυνοριακής δυναμικότητας.
Διαπιστώνει ότι η επίτευξη του Net Zero (όπου οι ανθρωπογενείς εκπομπές ισοσκελίζονται με την ποσότητα που απορροφάται από την ατμόσφαιρα) έως το 2050 θα απαιτήσει τριπλασιασμό της ισχύος από ηλιακή και αιολική ενέργεια και αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού άνω του 70%.
Σύμφωνα με την έκθεση, το κόστος διαχείρισης της συμφόρησης στην Ευρώπη προσέγγισε τα €9 δισ. το 2024, ενώ 72 TWh, κυρίως από ανανεώσιμες πηγές, περικόπηκαν λόγω στενώσεων. Αυτό ισοδυναμεί περίπου με την ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Αυστρίας.
Παρότι οι επενδύσεις στα δίκτυα στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 47% την τελευταία πενταετία, φτάνοντας περίπου τα €70 δισ. ετησίως, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι εξακολουθούν να υπολείπονται των απαιτήσεων.
Ο Gerhard Salge, διευθυντής τεχνολογίας της Hitachi Energy, λέει ότι είναι «επιτακτικό» η Ευρώπη να επικεντρωθεί στην επέκταση των δικτύων.
«Καθώς ενοποιούμε και διασυνδέουμε, οφείλουμε να δώσουμε τη δέουσα προσοχή στις προκλήσεις χωρητικότητας και πολυπλοκότητας, ώστε να διασφαλίσουμε ένα ασφαλές, προσιτό και βιώσιμο δίκτυο», προσθέτει.
«Οι τεχνολογίες είναι διαθέσιμες, τώρα πρέπει να τις εφαρμόσουμε με ταχύτητα και σε μεγάλη κλίμακα».