Κάτοικοι που επιστρέφουν στα σπίτια τους μετά από πυρκαγιές ενδέχεται, χωρίς να το γνωρίζουν, να εκτίθενται σε επικίνδυνες χημικές ουσίες.
Οι κίνδυνοι των δασικών πυρκαγιών δεν τελειώνουν όταν οι φλόγες σβήνουν, και η μακροπρόθεσμη απειλή μπορεί να θέτει σε κίνδυνο χιλιάδες ανθρώπους.
Πέρυσι, θανατηφόρες πυρκαγιές σάρωσαν την Ευρώπη, καίγοντας πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια γης. Πρόκειται για τετραπλάσια έκταση σε σχέση με το 2024 και αντιστοιχεί σε επιφάνεια μεγαλύτερη από ολόκληρη την Κορσική.
Δηλώθηκαν πάνω από 1.800 δασικές πυρκαγιές, οι οποίες εξέπεμψαν πάνω από 38 εκατομμύρια τόνους CO₂. Οι θανατηφόρες πυρκαγιές στην Πορτογαλία και την Ισπανία αντιστοιχούσαν σε πάνω από τα δύο τρίτα της καταστροφής στην ΕΕ, και οι ειδικοί στην απόδοση αιτίων λένε ότι έγιναν 40 φορές πιο πιθανές λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Τώρα, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ακόμη και μετά την κατάσβεση, οι κάτοικοι που επιστρέφουν στα σπίτια τους μπορεί να εξακολουθούν να διατρέχουν κίνδυνο έκθεσης σε γνωστά καρκινογόνα.
Οι συνέπειες των δασικών πυρκαγιών
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Environmental Science & Technology Letters, ανέλυσε τις επιπτώσεις των πυρκαγιών του 2025 στην κομητεία Λος Άντζελες, οι οποίες κατέστρεψαν πάνω από 18.000 κατοικίες, προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 31 ανθρώπων και οδήγησαν στην εκκένωση περίπου 200.000 ατόμων.
Τη δεύτερη ημέρα της πυρκαγιάς, οι ερευνητές άρχισαν να συλλέγουν δείγματα αέρα σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Συνέχισαν και κατά την περίοδο μετά τις πυρκαγιές, ολοκληρώνοντας την επιτόπια εργασία τους στις 18 Φεβρουαρίου, 18 ημέρες μετά την κατάσβεση.
Μετά την ανάλυση των δειγμάτων, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα επίπεδα των πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs) ήταν σημαντικά υψηλότερα στην περίοδο μετά τις πυρκαγιές σε σχέση με την περίοδο που η φωτιά καιγόταν. Ήταν ιδιαίτερα εμφανή σε ακατοίκητα σπίτιαεντός ζωνών καύσης, γεγονός που υποδηλώνει συνεχιζόμενες εσωτερικές εκπομπές από υλικά που επηρεάστηκαν από τον καπνό.
Πόσο επιβλαβείς είναι οι VOCs;
Η έκθεση σε VOCs όπως το βενζόλιο, τολουόλιο, αιθυλοβενζόλιο και οι ξυλόλες (BTEX) έχει συνδεθεί με σειρά προβλημάτων υγείας, από βραχυπρόθεσμο ερεθισμό μέχρι καρκίνο και βλάβες οργάνων. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται από τη συγκέντρωση και τη διάρκεια της έκθεσης, καθώς και από την ατομική ευαισθησία.
Οι συγκεντρώσεις VOCs σε εσωτερικούς χώρους μπορεί να είναι έως και δέκα φορές υψηλότερες από τις εξωτερικές, σύμφωνα με την American Lung Association. Εντοπίζονται σε συνηθισμένα οικιακά προϊόντα, όπως καθαριστικά σπρέι, βαφές και διαλύτες.
«Μερικές από αυτές είναι καρκινογόνες και σίγουρα επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία», λέει η Yifang Zhu, καθηγήτρια στο τμήμα επιστημών περιβαλλοντικής υγείας και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Αυτό που έκανε αυτές τις αστικές πυρκαγιές ιδιαίτερα ανησυχητικές ήταν η δυνητική τοξικότητα του παραγόμενου καπνού, επειδή οι VOCs είναι πανταχού παρούσες σε οικιστικές περιοχές, με συνήθεις πηγές τα δομικά υλικά και τα οικιακά προϊόντα, όπως είδη μαγειρέματος και καθαρισμού.»
Η μελέτη υποστηρίζει ότι το συχνό άνοιγμα των παραθύρων και η λειτουργία κεντρικής θέρμανσης, συστημάτων εξαερισμού και κλιματισμού με φίλτρα τουλάχιστον κατηγορίας MERV 13 (Minimum Efficiency Reporting Value) μπορεί να συμβάλουν στη μείωση της έκθεσης σε VOCs. Χρήσιμη είναι επίσης η χρήση καθαριστών με φίλτρα ενεργού άνθρακα.