Η ΕΕ αναφέρει ότι τα νέα μέτρα της θα βοηθήσουν να «προστατευθεί η δημόσια υγεία», εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για τα λεγόμενα «αιώνια χημικά».
Τα πανευρωπαϊκά μέτρα προστασίας από τα «αιώνια χημικά» στο πόσιμο νερό τέθηκαν επισήμως σε ισχύ, παρέχοντας στα κράτη μέλη τους «κανόνες και τα εργαλεία» για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Η αυστηροποίηση, που τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιανουαρίου, σηματοδοτεί την πρώτη φορά που τα επίπεδα των PFAS (περι- και πολυφθοροαλκυλικών ουσιών) «παρακολουθούνται συστηματικά».
Αυτό σημαίνει ότι όλα τα κράτη της ΕΕ είναι πλέον υποχρεωμένα να ελέγχουν τα επίπεδα ρύπανσης ώστε να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τις νέες τιμές ορίων που προβλέπει η αναδιατυπωμένη Οδηγία για το Πόσιμο Νερό, η οποία καθορίζει το νομικό πρότυπο που πρέπει να πληροί το νερό για ανθρώπινη κατανάλωση ώστε να θεωρείται ασφαλές και καθαρό.
Τι είναι τα «αιώνια χημικά»;
Οι PFAS είναι μια ομάδα περισσότερων από 10.000 συνθετικών χημικών που έχουν εντοπιστεί σχεδόν παντού στη Γη, από την κορυφή του Έβερεστ μέχρι μέσα στο ανθρώπινο αίμα.
Συνηθίζεται να αποκαλούνται «αιώνια χημικά», καθώς μπορεί να χρειαστούν πάνω από 1.000 χρόνια για να διασπαστούν φυσικά. Οι PFAS χρησιμοποιούνται κυρίως για να καθιστούν τα προϊόντα ανθεκτικά στο νερό και στα λίπη, όπως τα αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη, τα ρούχα και οι συσκευασίες τροφίμων.
Ωστόσο, η χρόνια έκθεση στα «αιώνια χημικά» έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου, τη μειωμένη γονιμότητα και προβλήματα στο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει ότι αυτές οι ανθρωπογενείς ουσίες μπορούν να εισπνευστούν ή να καταποθούν και ακόμη και να απορροφηθούν από το δέρμα.
Στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι 12,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε κοινότητες όπου το πόσιμο νερό είναι μολυσμένο με PFAS.
Η αυστηροποίηση της ΕΕ για τα PFAS
Βάσει των νέων κανόνων, τα κράτη της ΕΕ πρέπει να παρακολουθούν τα επίπεδα PFAS στο πόσιμο νερό και να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα αποτελέσματα.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι το σύστημα αναφοράς είναι «απλούστερο» σε σύγκριση με την προηγούμενη Οδηγία για το Πόσιμο Νερό και μειώνει τον όγκο των δεδομένων που πρέπει να συλλέγονται.
Αν οι τιμές ορίων υπερβληθούν, τα κράτη μέλη πρέπει να «λάβουν μέτρα» ώστε να μειώσουν τα επίπεδα των PFAS και να προστατεύσουν τη δημόσια υγεία, ενημερώνοντας παράλληλα το κοινό.
«Τα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν το κλείσιμο μολυσμένων γεωτρήσεων, την προσθήκη σταδίων επεξεργασίας για την απομάκρυνση των PFAS ή τον περιορισμό της χρήσης των προμηθειών πόσιμου νερού για όσο διαρκεί η υπέρβαση», αναφέρει η Επιτροπή.
Η αυστηροποίηση έρχεται λίγο μετά την απαγόρευση από τη Γαλλία της πώλησης, παραγωγής ή εισαγωγής οποιουδήποτε προϊόντος που περιέχει «αιώνια χημικά», για τα οποία υπάρχει ήδη εναλλακτική. Το πρώτο σχέδιο αυτού του νόμου περιελάμβανε αρχικά την απαγόρευση αντικολλητικών κατσαρολών, αλλά αυτό αφαιρέθηκε αργότερα έπειτα από αναφορές για «έντονες πιέσεις» από τον γαλλικό κατασκευαστή Tefal.
Μια «αυξανόμενη ανησυχία» για τους Ευρωπαίους
«Η ρύπανση από PFAS αποτελεί αυξανόμενη ανησυχία για το πόσιμο νερό σε ολόκληρη την Ευρώπη», δηλώνει η Jessika Roswall, επίτροπος για το περιβάλλον, την ανθεκτικότητα των υδάτων και την ανταγωνιστική κυκλική οικονομία.
«Με εναρμονισμένα όρια και υποχρεωτική παρακολούθηση πλέον σε ισχύ, τα κράτη μέλη διαθέτουν τους κανόνες και τα εργαλεία για να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν γρήγορα τα PFAS, προστατεύοντας τη δημόσια υγεία.»