Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κλιματικού κινδύνου, αφού διαπίστωσαν ότι η άνοδος των παγκόσμιων θερμοκρασιών επιταχύνεται ταχύτερα απ’ όσο είχε προβλεφθεί.
Ο κόσμος έχει «υποτιμήσει σοβαρά» τον ρυθμό της υπερθέρμανσης του πλανήτηκαι τον αντίκτυπό της στην οικονομία, καθώς οι επιστήμονες ζητούν ένα επείγον «σχέδιο ανάκαμψης».
Μια νέα έκθεση από το Institute and Faculty of Actuaries (IFoA) και το Πανεπιστήμιο του Έξετερ προειδοποιεί ότι η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας επιταχύνεται πιο γρήγορα από όσο είχε προβλεφθεί. Αυτό σημαίνει ότι, χωρίς άμεσα μέτρα, η Γη είναι πλέον πιθανό να φτάσει τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα πριν από το 2050.
Ο ρυθμός αυτός της υπερθέρμανσης συνδέεται με «καταστροφικές» επιπτώσεις στις κοινωνίες και τις οικονομίες παγκοσμίως, με κίνδυνο σοβαρών αναταράξεων στα συστήματα νερού και τροφίμων, στη μετανάστευση και στη δημόσια υγεία.
Γιατί ο κόσμος θερμαίνεται πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζαμε;
Η έκθεση Parasol Lost υποδεικνύει ότι η αυξημένη αυτή θέρμανση οφείλεται στην απώλεια της «ψύξης από αερολύματα», ενός κρυφού φαινομένου ηλιοσκίασης που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση. Η ψύξη από αερολύματα έχει αντισταθμίσει περίπου 0,5°C θέρμανσης, αλλά καθώς ο κόσμος περιορίζει τις πηγές ρύπανσης, αυτή η κρυφή ηλιοσκίαση υποχωρεί.
Οι ερευνητές λένε ότι ο ταχύτερος ρυθμός υπερθέρμανσης εξηγείται επίσης από την ευαισθησία της Γης στα αέρια του θερμοκηπίου. Αυτό αναφέρεται στο πόσο θα αυξηθεί η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης ως απόκριση σε διπλασιασμό των εκπομπών σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Η μελέτη προειδοποιεί ότι αυτό σημαίνει πως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα «υποτιμούν» τους κλιματικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, να προκαλέσουν πληθωρισμό που τροφοδοτείται από το κλίμα, χρηματοοικονομικά «σοκ», και την αποχώρηση ασφαλιστικών εταιρειών από περιοχές υψηλού κινδύνου πολύ νωρίτερα απ’ όσο πολλοί αναμένουν.
Ο κίνδυνος της υπερθέρμανσης για την οικονομία
Προηγούμενες εκτιμήσεις προέβλεπαν ότι οι ζημιές που προκαλεί η κλιματική κρίση θα ήταν μόλις 2,1% του παγκόσμιου ΑΕΠ για άνοδο της θερμοκρασίας κατά 3°C, και κάτω από 8% του παγκόσμιου ΑΕΠ για άνοδο κατά 6°C.
Ωστόσο, πρόσφατη ανάλυση του βρετανικού Climate Financial Risk Forum υποστηρίζει ότι οι εταιρείες μπορούν να θεωρήσουν «εύλογο» ένα σενάριο ισχυρού κλιματικού και περιβαλλοντικού σοκ που προκαλεί συρρίκνωση 15 έως 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ σε περίοδο πέντε ετών.
Οι ερευνητές λένε ότι η τεράστια αυτή αύξηση οφείλεται στο ότι πολλές οικονομικές προβλέψεις δεν συμπεριλαμβάνουν κινδύνους που πλέον αναμένουν οι επιστήμονες, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η οξίνιση των ωκεανών και η υποβάθμιση της φύσης.
Ένα σχέδιο ανάκαμψης για τον πλανήτη
Η Sandy Trust, επικεφαλής συντάκτρια και μέλος του συμβουλίου βιωσιμότητας του IFoA, λέει ότι ο κόσμος χρειάζεται πλέον ένα «επείγον» σχέδιο ανάκαμψης.
«Αν δεν αλλάξουμε γρήγορα πορεία, οι κλιματικές ζημιές θα αρχίσουν να επηρεάζουν την ανάπτυξη και τη μελλοντική ευημερία», προειδοποιεί. «Οι παραλληλισμοί ανάμεσα στην αποτυχία διαχείρισης κινδύνου της Παγκόσμιας Χρηματοπιστωτικής Κρίσης και στην αδράνεια απέναντι στον μείζονα συστημικό κίνδυνο της κλιματικής αλλαγής είναι σαφείς. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει υπερβολική εξάρτηση από καθησυχαστικά αποτελέσματα μοντέλων κινδύνου και αποτυχία κατανόησης του συστημικού κινδύνου».
Στην Ευρώπη, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα του καλοκαιριού του 2025 προκάλεσαν βραχυπρόθεσμες οικονομικές απώλειες τουλάχιστον €43 δισ., με το συνολικό κόστος να αναμένεται να φτάσει σε δυσθεώρητα €126 δισ. έως το 2029.
Οι άμεσες απώλειες αντιστοιχούν σε 0,26% της οικονομικής παραγωγής της ΕΕ το 2024, αλλά οι συντάκτες της μελέτης τονίζουν ότι αυτές οι εκτιμήσεις είναι πιθανότατα συντηρητικές, καθώς δεν περιλαμβάνουν αθροιστικές επιπτώσεις όταν ακραία γεγονότα συμβαίνουν ταυτόχρονα, όπως καύσωνες και ξηρασίες.
Δεν περιλαμβάνουν επίσης το κόστος κινδύνων όπως οι δασικές πυρκαγιές, που έσπασαν ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη φέτος, ή τις ζημιές από χαλαζόπτωση και ισχυρούς ανέμους λόγω καταιγίδων.
«Μπαίνουμε σε μια νέα πραγματικότητα ενός κόσμου στους 1,5°, όπου έντονοι φυσικοί κίνδυνοι απειλούν πλέον τις οικονομίες, το κόστος ζωής και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα, ενώ καταστροφικά σημεία καμπής βρίσκονται στον ορίζοντα», λέει ο Δρ Jesse Abrams από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ.
«Ήδη σήμερα μπορούμε να παρατηρήσουμε το οικονομικό κόστος αυτών των κλιματικών επιπτώσεων. Καθώς ο ρυθμός της θέρμανσης επιταχύνεται, αυτά τα κλιματικά σοκ είναι πλέον πιθανό να εμφανιστούν ταχύτερα, φέρνοντας πιο άμεσες και έντονες επιπτώσεις στις οικονομίες μας, για τις οποίες οι υπεύθυνοι πολιτικής και οι αγορές πρέπει να είναι προετοιμασμένοι».