Σε μια σαρωτική νίκη για τους κατοίκους του Μποναίρ, το Πρωτοδικείο της Χάγης έκρινε ότι οι ολλανδικές αρχές είχαν προβεί σε διακρίσεις εις βάρος τους.
Δικαστήριο διέταξε σήμερα (28 Ιανουαρίου) την ολλανδική κυβέρνηση να καταρτίσει σχέδιο για την προστασία των κατοίκων του μικροσκοπικού νησιού Μπονέρ στην Καραϊβική από τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, μια σαρωτική νίκη για τους νησιώτες.
Το Πρωτοδικείο της Χάγης, σε μια ηχηρή αποδοκιμασία προς τις ολλανδικές αρχές, έκρινε επίσης ότι η κυβέρνηση άσκησε διάκριση εις βάρος των 20.000 κατοίκων του νησιού, επειδή δεν έλαβε «έγκαιρα και κατάλληλα μέτρα» για να τους προστατεύσει από την κλιματική αλλαγή προτού να είναι πολύ αργά.
«Το νησί ήδη υποφέρει από πλημμύρες λόγω τροπικών καταιγίδων και ακραίων βροχοπτώσεων και, σύμφωνα με αρκετούς ερευνητές, αυτό θα επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια», είπε ο δικαστής Jerzy Luiten σε μια κατάμεστη αίθουσα.
«Ακόμη και οι συντηρητικότερες προβλέψεις δείχνουν ότι τμήματα του νησιού θα βρεθούν κάτω από το νερό έως το 2050, δηλαδή σε 25 χρόνια.»
Η υπόθεση που κατέθεσαν οκτώ κάτοικοι του Μπονέρ με τη στήριξη της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace επιδίωξε να υποχρεώσει την κυβέρνηση να θωρακίσει καλύτερα τους πολίτες της απέναντι στις συνέπειες της αυξανόμενης θερμοκρασίας και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και θα μπορούσε να δημιουργήσει δεδικασμένο για παρόμοιες δικαστικές προσφυγές αλλού.
«Δεν είμαστε πια πολίτες δεύτερης κατηγορίας»
«Οι δικαστές μάς άκουσαν», λέει μία εκ των κατοίκων, η Τζάκι Μπερναμπέλα. «Δεν είμαστε πια πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Ισότητα. Νιώθω μεγάλη χαρά.»
Δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από την κυβέρνηση στην 90σέλιδη γραπτή απόφαση. Η κυβέρνηση μπορεί να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης.
Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε πριν από την απόφαση, η Marie Vellekoop της Greenpeace Ολλανδίας ανέφερε: «Θα ήταν νίκη ιστορικής σημασίας, εάν η απόφαση του δικαστηρίου υποχρέωνε το Κράτος να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των ανθρώπων από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και άλλες συνέπειες της κλιματικής κρίσης.»
Η υπόθεση εκδικάστηκε στη Χάγηεπειδή το Μπονέρ, μαζί με δύο άλλα νησιά, τον Άγιο Ευστάθιο και τη Σάμπα, έγιναν ειδικοί ολλανδικοί δήμοι το 2010. Οι 20.000 κάτοικοι του νησιού είναι Ολλανδοί πολίτες λόγω της αποικιακής τους ιστορίας.
Η ολλανδική κυβέρνηση θα σκληρύνει τους κανόνες για το κλίμα
Οι νομικοί της κυβέρνησης υποστήριξαν ότι η Ολλανδία ήδη σημειώνει πρόοδο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, επικαλούμενοι μειώσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και δράσεις μετριασμού. Ο δικηγόρος του Δημοσίου Έντουαρντ Μπρανς δήλωσε ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπίζεται από τις εθνικές κυβερνήσεις και όχι από τους δικαστές.
Ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε ότι οι κυβερνητικές προσπάθειες δεν επαρκούν, σημειώνοντας ότι ο στόχος για μείωση των εκπομπών κατά 55% έως το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 δεν είναι δεσμευτικός και δεν περιλαμβάνει πλήρως τις εκπομπέςαπό τις αερομεταφορές και τη ναυτιλία. Το δικαστήριο ανέφερε επίσης ότι είναι «εξαιρετικά απίθανο» η Ολλανδία να πετύχει τον στόχο του 2030.
Η απόφαση εκδόθηκε ενώ οι εβδομάδες διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό νέας ολλανδικής κυβέρνησης μετά τις εθνικές εκλογές στα τέλη Οκτωβρίου φαίνεται να καταλήγουν σε νέα κυβέρνηση μειοψηφίας με επικεφαλής τον κεντρώο ηγέτη του D66, τον Ρομπ Γιέττεν.
Απέκτησε το παρατσούκλι «climate pusher» όταν, ως υπουργός, προώθησε και πέρασε από το κοινοβούλιο δέσμη νομοθετημάτων που στόχευαν στη μείωση της εξάρτησης της Ολλανδίας από τα ορυκτά καύσιμα και στον σημαντικό περιορισμό των εκπομπών άνθρακα. Τώρα, η νέα κυβέρνηση που αναμένεται να ηγηθεί ο Γιέττεν θα χρειαστεί να αυστηροποιήσει τα μέτρα σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου.
Η νέα υπόθεση Urgenda
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Πρωτοδικείο της Χάγης εκδίδει πρωτοποριακή απόφαση για το κλίμα. Το ίδιο δικαστήριο εξέτασε το πρώτο στάδιο της ιστορικής υπόθεσης Urgenda πριν από περισσότερο από μια δεκαετία. Η υπόθεση ολοκληρώθηκε το 2019, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της Ολλανδίας έκρινε υπέρ των ακτιβιστών για το κλίμα και διέταξε την κυβέρνηση να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μια δικαστική μάχη που άνοιξε τον δρόμο για παρόμοιες προσφυγές σε όλο τον κόσμο.
Η απόφαση Urgenda διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο σε πρόσφατες αποφάσεις για την κλιματική αλλαγή από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το ανώτατο δικαστήριο του ΟΗΕ, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Και τα δύο δικαστήρια έκριναν ότι η αποτυχία αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Τη δεκαετία έως το 2023, η μέση παγκόσμια στάθμη της θάλασσας αυξήθηκε περίπου κατά 4,3 εκατοστά, με τμήματα του Ειρηνικού να καταγράφουν ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις. Ο πλανήτης έχει επίσης θερμανθεί κατά 1,3°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά χρόνια λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων.