Μελέτη σε 26 χώρες αποκαλύπτει ότι το 70% των ευρωπαϊκών εδαφών περιέχει ίχνη φυτοφαρμάκων που μολύνουν τη ζωή των υπόγειων υδάτων. Τα μυκητοκτόνα είναι τα πιο συνηθισμένα, επηρεάζοντας ωφέλιμους οργανισμούς όπως οι μυκορριζικοί μύκητες, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για τις καλλιέργειες
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό"Nature", ανέλυσε 373 δείγματα εδάφους από 26 χώρες της Ευρώπης. Δεν εξέτασαν μόνο καλλιεργήσιμα χωράφια: πήραν επίσης χώμα από δάση και λιβάδια. Το αποτέλεσμα εξέπληξε τους ερευνητές.
Βρήκαν φυτοφάρμακα ακόμη και εκεί όπου δεν εφαρμόζονται ποτέ φυτοφάρμακα.
Η μετατόπιση από τον άνεμο κατά τον ψεκασμό θα μπορούσε να εξηγήσει τη διάχυση της μόλυνσης.
Ο Marcel van der Heijden, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και ένας από τους διευθυντές της μελέτης, συνοψίζει την κατάσταση: "Η μόλυνση αυτή επηρεάζει διάφορους ωφέλιμους οργανισμούς του εδάφους, όπως οι μυκορριζικοί μύκητες και οι νηματώδεις".
Η ομάδα αναζήτησε 63 ευρέως χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα. Τα μυκητοκτόνα αντιπροσώπευαν περισσότερα από τα μισά προϊόντα που βρέθηκαν. Ακολούθησαν τα ζιζανιοκτόνα (35%) και τα εντομοκτόνα (11%). Η γλυφοσάτη εμφανιζόταν συχνότερα από οποιαδήποτε άλλη ένωση.
Συνέπειες για το υπόγειο οικοσύστημα
Οι μυκορριζικοί μύκητες δημιουργούν συνδέσεις με τις ρίζες των φυτών. Οι ενώσεις αυτές επιτρέπουν στις καλλιέργειες να απορροφούν καλύτερα το νερό και τα θρεπτικά συστατικά από το έδαφος. Όμως τα φυτοφάρμακα μειώνουν αυτούς τους πληθυσμούς μυκήτων. Το Bixafen, ένα μυκητοκτόνο που χρησιμοποιείται κατά των επιβλαβών μυκήτων στα δημητριακά, έδειξε επιπτώσεις σε πολλαπλούς οργανισμούς του εδάφους.
Η Julia Königer, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, επισημαίνει μια αποκαλυπτική λεπτομέρεια: "Ορισμένοι οργανισμοί του εδάφους, ιδίως διάφοροι τύποι βακτηρίων, επωφελούνται από τη χρήση φυτοφαρμάκων, πιθανώς επειδή μειώνονται άλλοι οργανισμοί.
Αυτή η διατάραξη της φυσικής ισορροπίας έχει πρακτικές συνέπειες. Οι ερευνητές εξέτασαν γονίδια που σχετίζονται με λειτουργίες του εδάφους, όπως η ανάκτηση φωσφόρου και αζώτου. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι τα μολυσμένα εδάφη χάνουν την ικανότητά τους να ανακυκλώνουν με φυσικό τρόπο τα θρεπτικά συστατικά.
Ο Van der Heijden εξηγεί τις συνέπειες: "Αυτό δείχνει ότι η φυσική λειτουργία του προσβεβλημένου εδάφους μειώνεται και απαιτείται πρόσθετη λίπανση για τη διατήρηση των αποδόσεων. Αρκετά φυτοφάρμακα αποικοδομούνται με δυσκολία. Παραμένουν στο έδαφος για χρόνια μετά την εφαρμογή τους.
Οι ερευνητές ζητούν οι οικοτοξικολογικές αξιολογήσεις να υπερβαίνουν τις δοκιμές σε μεμονωμένα είδη. Προτείνουν να συμπεριληφθούν οι αντιδράσεις σε επίπεδο κοινότητας και οι λειτουργικές αντιδράσεις στους κανονισμούς για τα φυτοφάρμακα.