Το παθητικό κάπνισμα προκαλεί σοβαρές βλάβες στην υγεία, όπως καρδιοπάθειες, αναπνευστικά νοσήματα και καρκίνο, και παραμένει κύρια αιτία πρόωρων, αποτρέψιμων θανάτων παγκοσμίως.
Ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού εκτίθεται κάθε χρόνο σε καπνό περιβάλλοντος — γνωστό και ως παθητικό κάπνισμα — που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική αιτία νοσηρότητας και θανάτων στους μη καπνιστές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Υπολογίζεται ότι 2,71 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο εκτέθηκαν σε καπνό δεύτερου χεριού — έναν συνδυασμό δύο ειδών καπνού που εισπνέουν οι μη καπνιστές — το 2023, συμβάλλοντας σε 1,66 εκατομμύρια θανάτους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται 767 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 15 ετών, που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς και 1,49 δισεκατομμύρια γυναίκες.
Τα νέα αυτά ευρήματα προέρχονται από τη μελέτη Global Burden of Disease (GBD) 2023, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Public Health (πηγή στα Αγγλικά), η οποία εκτίμησε την έκθεση σε παθητικό κάπνισμα και τις επιπτώσεις στην υγεία σε 204 χώρες και περιοχές μεταξύ 1990 και 2023.
Ανάγκη για αυστηρότερη ρύθμιση
Παρά την έκταση της έκθεσης, η μελέτη διαπίστωσε ότι περίπου το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού δεν προστατεύεται από ολοκληρωμένη αντικαπνιστική νομοθεσία.
Μέχρι το 2024, μόνο 79 χώρες — περίπου το 70% από αυτές στην περιοχή της Αμερικής — έχουν επιτύχει τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας του πλαισίου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, με όλους τους δημόσιους χώρους πλήρως απαλλαγμένους από καπνό ή τουλάχιστον το 90% του πληθυσμού καλυμμένο από σχετική νομοθεσία.
Το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που καλύπτεται από ολοκληρωμένη νομοθεσία για χώρους χωρίς καπνό αυξήθηκε από 3% το 2007 σε 33% το 2024, καλύπτοντας πλέον 2,6 δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Ωστόσο, οι συγγραφείς σημείωσαν ότι, παρότι οι πολιτικές για χώρους χωρίς καπνό μειώνουν άμεσα την έκθεση, απαιτούνται επιπλέον μέτρα, όπως η φορολογία του καπνού, οι απαγορεύσεις μάρκετινγκ, η τυποποιημένη συσκευασία και προγράμματα διακοπής του καπνίσματος.
Περιφερειακές τάσεις
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο αριθμός των ανθρώπων που επηρεάζονται από την έκθεση σε παθητικό κάπνισμα παρέμεινε συνολικά στα ίδια επίπεδα παγκοσμίως, αλλά αυξήθηκε απότομα στην υποσαχάρια Αφρική, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, κάτι που απέδωσαν στην αύξηση του πληθυσμού.
Στην περιοχή Κεντρικής Ευρώπης, Ανατολικής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας, η συχνότητα έκθεσης ήταν 37,7% — υψηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 33,9% — επηρεάζοντας 146 εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης εντάχθηκαν στην «υπερπεριφέρεια υψηλού εισοδήματος», η οποία παρουσίασε από τις σημαντικότερες προόδους στη μείωση του παθητικού καπνίσματος.
Η Δανία και η Νορβηγία κατέγραψαν από τις μεγαλύτερες μειώσεις παγκοσμίως από το 1990, κατά -48,8% και -44,3% αντίστοιχα.
Εκτεταμένες επιπτώσεις στην υγεία
Πέρα από τον αριθμό των ανθρώπων που εκτίθενται, η έκθεση διαπιστώνει ότι το παθητικό κάπνισμα ευθύνεται για απώλεια 44,8 εκατομμυρίων υγιών ετών ζωής και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα αναπηρίας και πρόωρων θανάτων.
Ενώ ο καπνιστής εισπνέει τον «κύριο καπνό» μέσω του φίλτρου του τσιγάρου, οι μη καπνιστές εισπνέουν κυρίως τον «πλευρικό καπνό». Ο καπνός αυτός είναι αφιλτράριστος και περιέχει σε κάθε μονάδα υψηλότερες συγκεντρώσεις τοξικών και καρκινογόνων ουσιών από τον καπνό που εισπνέει ο ίδιος ο καπνιστής.
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το παθητικό κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα απώλειας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο, κυρίως μέσω καρδιαγγειακών και παιδιατρικών αναπνευστικών νοσημάτων.
Η έκθεση σε καπνό τσιγάρου συνδέθηκε με πολλές παθήσεις, μεταξύ των οποίων εγκεφαλικό επεισόδιο, λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, άσθμα, διαβήτης τύπου 2 και καρκίνοι της τραχείας, του πνεύμονα και του μαστού.