Νέα μελέτη: η πλαστικότητα του νεανικού εγκεφάλου μπορεί να μετατρέπει έναν τραυματισμό σε επίμονο παθολογικό δίκτυο
Οι νεαροί εγκέφαλοι είναι ευέλικτοι. Προσαρμόζονται και σχηματίζουν εύκολα νέες συνδέσεις. Όταν κάτι δεν πάει καλά, θεωρείται ότι ένας νεότερος εγκέφαλος έχει περισσότερα περιθώρια να αναδιοργανωθεί και να αντισταθμίσει τη βλάβη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως αυτή η ίδια ευελιξία μπορεί να έχει και μειονεκτήματα μετά από τραυματική εγκεφαλική κάκωση, δηλαδή βλάβη στον εγκέφαλο που προκαλείται από εξωτερική δύναμη, όπως μια πτώση, τροχαίο, αθλητική κάκωση ή χτύπημα στο κεφάλι, σύμφωνα με μια μελέτη (πηγή στα Αγγλικά)που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Experimental Neurology.
«Οι άνθρωποι τείνουν να θεωρούν ότι οι νεότεροι εγκέφαλοι είναι πιο ανθεκτικοί μετά από έναν τραυματισμό, όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη», δήλωσε ο Σάμπα Ρέντι, από τον τομέα Νευροεπιστήμης και Πειραματικής Θεραπευτικής στο Texas A&M Naresh K. Vashisht College of Medicine και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Οι τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις επηρεάζουν έως και 69 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Τέτοιου είδους τραυματισμοί μπορεί να οδηγήσουν σε μετατραυματική επιληψία, μια χρόνια διαταραχή με κρίσεις που μπορεί να εμφανιστεί μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τον τραυματισμό.
Η μελέτη δείχνει ότι οι νεότεροι εγκέφαλοι ίσως είναι πιο ευάλωτοι στις διεργασίες που οδηγούν σε μετατραυματική επιληψία, τουλάχιστον στα ποντίκια.
«Η ίδια πλαστικότητα που βοηθά τους νεότερους εγκέφαλους να προσαρμοστούν μπορεί επίσης να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δικτύων που προκαλούν κρίσεις», ανέφερε ο Ρέντι σε δελτίο Τύπου (πηγή στα Αγγλικά). Αν και τα νεαρά ποντίκια εμφάνισαν επιληψία αργότερα, μόλις εγκαταστάθηκε η διαδικασία, το φορτίο των κρίσεων τους ήταν σημαντικά βαρύτερο.
Αντίθετα, τα πιο ηλικιωμένα ποντίκια ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν επιληπτική δραστηριότητα νωρίτερα μετά τον τραυματισμό, αλλά παρουσίασαν χαμηλότερη συνολική συχνότητα και βαρύτητα μετατραυματικής επιληψίας.
Με άλλα λόγια, ο νεότερος εγκέφαλος μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στη βλάβη, χάρη στην ικανότητά του να αλλάζει τις συνδέσεις και την οργάνωσή του ως αντίδραση σε εμπειρίες ή τραυματισμούς. Ωστόσο, μπορεί επίσης να δημιουργεί μη φυσιολογικές συνδέσεις που συμβάλλουν στη διαμόρφωση δικτύων που προκαλούν κρίσεις.
Η μνήμη είναι άλλη ιστορία
Τα ηλικιωμένα ποντίκια εμφάνισαν στην πραγματικότητα ταχύτερη βελτίωση σε ορισμένες παραμέτρους κινητικής λειτουργίας. Ωστόσο, η γήρανση είχε το δικό της κόστος.
Τα μεγαλύτερης ηλικίας ζώα παρουσίασαν εντονότερα σημάδια νευροφλεγμονής και μη φυσιολογικής αναδιαμόρφωσης των νευρωνικών κυκλωμάτων, καθώς και μεγαλύτερες δυσκολίες στη διατήρηση της μακροπρόθεσμης μνήμης.
«Η γήρανση άλλαξε την πορεία της ανάρρωσης, αντί απλώς να την κάνει πιο δύσκολη», είπε ο Ρέντι. «Οι μεγαλύτερης ηλικίας εγκέφαλοι φάνηκαν λιγότερο επιρρεπείς σε χρόνια επιληπτική δραστηριότητα, αλλά παρέμειναν ευάλωτοι με άλλους τρόπους, ιδίως όσον αφορά τη μνήμη και τις γνωστικές λειτουργίες».
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας εγκεφαλικής κάκωσης δεν καθορίζονται μόνο από την έκταση της σωματικής βλάβης, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στη βλάβη με την πάροδο του χρόνου.
Αυτό μπορεί να βοηθά να εξηγηθεί γιατί δύο άνθρωποι με φαινομενικά παρόμοιους τραυματισμούς μπορούν να έχουν πολύ διαφορετικές μακροπρόθεσμες εκβάσεις.
Η έρευνα προσφέρει επίσης ενδείξεις για το γιατί η ηλικία μπορεί να παίζει ρόλο όταν μελετώνται οι συνέπειες της τραυματικής εγκεφαλικής κάκωσης. Στους νεότερους εγκεφάλους, η ανησυχία μπορεί να αφορά τη σταδιακή ανάπτυξη μη φυσιολογικών δικτύων που προκαλούν κρίσεις. Στους μεγαλύτερης ηλικίας εγκεφάλους, η φλεγμονή, οι αλλαγές στα κυκλώματα και η έκπτωση της μνήμης φαίνεται να είναι πιο χαρακτηριστικά στοιχεία.
«Ένας νεότερος εγκέφαλος μπορεί να χρειάζεται παρεμβάσεις που στοχεύουν στην πρόληψη της σταδιακής ανάπτυξης δικτύων που προκαλούν κρίσεις», σημείωσε ο Ρέντι, «ενώ οι μεγαλύτερης ηλικίας εγκέφαλοι ίσως ωφεληθούν περισσότερο από προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν την απώλεια μνήμης, τη φλεγμονή και τη γνωστική έκπτωση μετά από έναν τραυματισμό».