Οι κρατικές συντάξεις στις περισσότερες χώρες της ΕΕ λειτουργούν με σύστημα «pay-as-you-go», δηλαδή οι τρέχοντες εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τους συνταξιούχους του σήμερα
Καθώς ο πληθυσμός της ΕΕ γερνάει και οι Βρυξέλλες καλούν τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, οι περισσότεροι πολίτες σε Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία και Ιταλία θεωρούν ότι το κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας τους είναι ήδη μη βιώσιμο.
Παράλληλα, εκτιμούν ότι το υπάρχον σύστημα δεν είναι αρκετά γενναιόδωρο και δεν υποστηρίζουν πολλές από τις προτεινόμενες αλλαγές, όπως η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, σύμφωνα με έρευνα της YouGov.
Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα και η Ιταλία δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εθνικού εισοδήματος για τις δημόσιες συντάξεις μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, περίπου 16% του ΑΕΠ τους. Ακολουθούν η Αυστρία, η Γαλλία και η Πορτογαλία, με δαπάνες μεταξύ 13% και 14% του προϋπολογισμού τους.
Τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία πιστεύουν ότι το κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα δεν θα είναι βιώσιμο όταν οι άνθρωποι που σήμερα βρίσκονται στα 30 και 40 τους χρόνια βγουν στη σύνταξη. Αντίθετα, όσοι έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί εμφανίζονται σαφώς πιο αισιόδοξοι για την ικανότητα της χώρας τους να χρηματοδοτήσει τις συντάξεις.
Υπάρχει συναίνεση για λύσεις;
Περισσότεροι από το 70% των μη συνταξιούχων στην Ιταλία και την Πολωνία δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται σίγουροι πως θα έχουν αρκετά χρήματα για να ζήσουν άνετα μετά τη σύνταξη. Στη Γαλλία και την Ισπανία, τα ποσοστά ανέρχονται σε 66% και 64% αντίστοιχα.
Παρά την αναγνώριση των προβλημάτων του συστήματος, η υποστήριξη για συγκεκριμένες αλλαγές παραμένει περιορισμένη. Οι πιο δημοφιλείς επιλογές μεταξύ των συνταξιούχων και των εργαζόμενων σε πέντε χώρες της ΕΕ είναι η παροχή στήριξης σε μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους ώστε να παραμένουν στην εργασία τους για περισσότερο χρόνο και η εισαγωγή νομικής υποχρέωσης για πρόσθετη συνεισφορά σε ιδιωτικά ή εταιρικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.
Οι Πολωνοί προτιμούν κυρίως τη στήριξη των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων, ενώ οι Γερμανοί επικεντρώνονται στην επιπλέον συνεισφορά σε ιδιωτικά προγράμματα. Η Ιταλία είναι η μόνη χώρα που τάσσεται υπέρ της μείωσης ή πλήρους κατάργησης της κρατικής σύνταξης για συνταξιούχους με υψηλά εισοδήματα.
Οι λιγότερο δημοφιλείς επιλογές περιλαμβάνουν την αύξηση φόρων για τους εργαζόμενους, τη μείωση της χρηματοδότησης για υπηρεσίες που υποστηρίζουν τους ηλικιωμένους και τη μείωση των συντάξεων όλων των συνταξιούχων.
Σχέδια της ΕΕ για το μέλλον
Οι κρατικές συντάξεις στις περισσότερες χώρες της ΕΕ λειτουργούν με σύστημα «pay-as-you-go», δηλαδή οι τρέχοντες εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τους συνταξιούχους του σήμερα. Με τον πληθυσμό σε ηλικία εργασίας να μειώνεται και την ευέλικτη απασχόληση να αυξάνεται, οι πολίτες σε αρκετά κράτη-μέλη δεν έχουν βεβαιότητα ότι θα εξασφαλίσουν επαρκή σύνταξη στο μέλλον, ιδιαίτερα οι γυναίκες. Το χάσμα συντάξεων μεταξύ ανδρών και γυναικών φτάνει στο 24,5%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει μια προσέγγιση δύο πυλώνων για την ενίσχυση των αποταμιεύσεων για τη σύνταξη και τη διάθεση έως 10 τρισ. ευρώ καταθέσεων τραπεζών για στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ, κυρίως στην άμυνα, την ασφάλεια, καθώς και στη μετάβαση στην ψηφιακή και πράσινη οικονομία.