Το μέτρο αποτελεί μέρος του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Πορτογαλία υποτίθεται ότι θα υποδεχόταν 420 αιτούντες άσυλο, αλλά δεν τους δέχτηκε
Η Πορτογαλία δεσμεύτηκε να καταβάλει περισσότερα από οκτώ εκατομμύρια ευρώ, ώστε να μην χρειάζεται να δέχεται αιτούντες άσυλο από άλλα κράτη μέλη. Το διακύβευμα είναι η εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο προβλέπει μηχανισμούς αλληλεγγύης μεταξύ 18 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Δημοσιεύματα του SIC και της Expresso αναφέρουν ότι η κυβέρνηση απέκλεισε την επιλογή της υποδοχής 420 αιτούντων άσυλο (το 2% των προσφύγων), με το επιχείρημα ότι η χώρα βρίσκεται υπό μεταναστευτική πίεση και δεν έχει τη δυνατότητα να υποδεχθεί περισσότερους ανθρώπους χωρίς να θέσει σε κίνδυνο το σύστημα. Η Πορτογαλία επέλεξε επομένως να καταβάλει 8,4 εκατομμύρια ευρώ στο αποθεματικό αλληλεγγύης για να βοηθήσει τις χώρες που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση, αρχής γενομένης από τον Ιούνιο.
Τα κράτη μέλη του μπλοκ συμφώνησαν τον περασμένο Δεκέμβριο να ανακατανείμουν 21.009 αιτούντες άσυλο από την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο έως το 2026 - πρόκειται για τις χώρες που δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση από την άφιξη μεταναστών. Η Πορτογαλία θα έπρεπε να υποδεχθεί περίπου 420 άτομα, εάν αποδεχόταν την επιλογή να υποδεχθεί αιτούντες άσυλο.
Μετά τη συμφωνία, ο υπουργός Προεδρίας, António Leitão Amaro, ζήτησε από τις Βρυξέλλες να επανεκτιμήσουν τα στοιχεία για τη μετανάστευση και το άσυλο στην Πορτογαλία. Ενώ η Επιτροπή αξιολογεί την κατάσταση της Πορτογαλίας, η κυβέρνηση αποφάσισε να μην υποδεχθεί τους μετανάστες, αλλά ούτε και να μείνει εκτός του μηχανισμού.
Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ δεν θα δεχθούν αιτούντες άσυλο
Τα περισσότερα κράτη - μέλη της ΕΕ έχουν κάνει την ίδια επιλογή με την Πορτογαλία - να ενταχθούν στον μηχανισμό αλληλεγγύης αλλά να μην υποδεχθούν αιτούντες άσυλο - αν και ορισμένες χώρες έχουν επιλέξει να υποδεχθούν κάποιους από αυτούς τους πολίτες, μεταξύ άλλων: Η Γερμανία (η οποία αναμένεται να δεχθεί 4.555 άτομα), η Γαλλία (3.361), η Ρουμανία (661) και η Βουλγαρία (214). Η Κύπρος θα αναλάβει επίσης 43 άτομα από αυτούς που βρίσκονται σε κέντρα υποδοχής.
Άλλες χώρες έχουν επιλέξει μια μικτή επιλογή, όπως η Λιθουανία (που θα δεχθεί 58 άτομα και θα καταβάλει 1,14 εκατομμύρια ευρώ), το Λουξεμβούργο (που θα δεχθεί 15 άτομα και θα καταβάλει 1,04 εκατομμύρια ευρώ) και η Μάλτα (που θα δεχθεί 14 άτομα και θα καταβάλει 260.000 ευρώ).
Η Αυστρία, η Κροατία, η Πολωνία και η Τσεχία, από την άλλη πλευρά, ζήτησαν εξαίρεση από τη συμμετοχή κατά τη διάρκεια της θέσπισης των κανόνων του μηχανισμού, λόγω της "σημαντικής μεταναστευτικής τους κατάστασης".