Ο θάνατος του πλουσιότερου Γερμανού δημιουργεί ένα από τα μεγαλύτερα ιδρύματα στην Ευρώπη

Ο μεγιστάνας της εφοδιαστικής και, μέχρι πρότινος, πλουσιότερος άνθρωπος της Γερμανίας, Κλάους-Μίχαελ Κύνχε, πέρασε τη ζωή του αγοράζοντας και διασώζοντας εταιρείες σε καθοδική πορεία. Ήταν μια στρατηγική που του επέτρεψε να δημιουργήσει τον πιο επιτυχημένο διαμεταφορέα αεροπορικών και θαλάσσιων φορτίων στον κόσμο, την Kühne+Nagel.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Στην πορεία, απέκτησε επίσης σημαντικά ποσοστά σε τρεις ακόμη κολοσσούς των μεταφορών, μεταξύ των οποίων η Hapag-Lloyd, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, και η Lufthansa, ο εθνικός αερομεταφορέας της Γερμανίας.

Για σύντομο χρονικό διάστημα κατείχε και το ένα πέμπτο της VTG, της μεγαλύτερης ιδιωτικής εταιρείας μίσθωσης σιδηροδρομικών βαγονιών στην Ευρώπη: αγόρασε το ποσοστό το 2016, επενδύοντας 160 εκατ. ευρώ, και το πούλησε δύο χρόνια αργότερα έναντι 300 εκατ. ευρώ.

Αποδείχθηκε ότι είχε προετοιμάσει ακόμη μία συμφωνία, την οποία «έκλεισε» τη στιγμή που πέθανε.

Ο Κύνχε δεν είχε παιδιά ούτε είχε δημιουργήσει άμεσες γραμμές κληρονομικής διαδοχής, επομένως, όταν πέθανε στις 24 Αυγούστου 2026, η περιουσία του ύψους 49 δισ. δολαρίων (42,2 δισ. ευρώ) δεν χρειάστηκε να περάσει από διαθήκη, δικαστήριο ή εφορία.

Μεταφέρθηκε, όπως είχε προγραμματιστεί δεκαετίες νωρίτερα, στο Ίδρυμα Kühne, μια φιλανθρωπική δομή που είχε συστήσει μαζί με τους γονείς του πριν από περίπου 50 χρόνια.

Μέσα σε μία νύχτα, το ίδρυμα αυτό έγινε ένα από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη.

Ελβετικό καταφύγιο χωρίς φόρο κληρονομιάς

Ο Γερμανός μεγιστάνας της ναυτιλίας και των logistics, που μετέτρεψε την Kühne+Nagel σε παγκόσμιο κολοσσό στις μεταφορές φορτίων, πέθανε σε ηλικία 89 ετών στο Σιντελέγκι, μια κωμόπολη περίπου 5.000 κατοίκων στο καντόνι Σβιτς, ένα από τα μόλις δύο καντόνια της Ελβετίας που δεν επιβάλλουν καθόλου φόρο κληρονομιάς· σε κανέναν, είτε είναι συγγενής είτε όχι.

Ο Κύνχε δεν έκρυψε ποτέ την ενόχλησή του για το γερμανικό φορολογικό και οικονομικό σύστημα. Σε συνέντευξή του το 2022 στο γερμανικό δίκτυο NDR είχε δηλώσει ευθέως ότι το κράτος «δεν μπορεί να διαχειριστεί σωστά την οικονομία».

Αυτό θεωρείται ευρέως ένας από τους λόγους για τους οποίους εγκατέστησε τις προσωπικές και εταιρικές του υποθέσεις στην Ελβετία, σε συνδυασμό με την πλήρη απουσία φόρου κληρονομιάς στο καντόνι Σβιτς, όπου διέμενε.

Η ελβετική νομοθεσία δεν υποχρεώνει τις ιδιωτικές εταιρείες να δημοσιεύουν ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, σε αντίθεση με σχεδόν όλες τις άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες, και γερμανικά δημοσιεύματα εκτιμούν ότι έως και το 30% του πραγματικού πλούτου του Κύνχε μπορεί να μην είναι δημόσια γνωστό ως αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής.

Τα ιδρύματα επίσης δεν πληρώνουν φόρο κληρονομιάς, διότι δεν υπάρχει κληρονομιά που να φορολογείται· εν ολίγοις, κανείς δεν έλαβε προσωπικά την περιουσία του Κύνχε.

Αντίθετα, η αυτοκρατορία του στη ναυτιλία, την αεροπορία, τη χημική βιομηχανία και τα ακίνητα θα ανήκει συλλογικά στο μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, το οποίο θα εποπτεύεται από διοικητικό συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν η σύζυγός του και ένας μικρός κύκλος μακροχρόνιων συμβούλων.

Ο Κύνχε είχε συγκεντρώσει την επιχειρηματική του αυτοκρατορία σε ένα ιδιωτικό όχημα, την Kühne Holding, επίσης με έδρα το Σιντελέγκι. Με τον θάνατό του, η κυριότητα της εταιρείας συμμετοχών, και όλων όσων περιλαμβάνονται σε αυτήν, από το ποσοστό στην Kühne+Nagel έως τη Hapag-Lloyd και τη Lufthansa, μεταβιβάζεται στο Ίδρυμα Kühne, σύμφωνα με την ελβετική εφημερίδα Neue Zürcher Zeitung.

Το ίδρυμα ήδη λειτουργεί 20 θυγατρικούς φορείς και απασχολεί περίπου 800 εργαζόμενους.

Σύμφωνα με τις δικές του αναφορές, ο προϋπολογισμός του για το 2026 ανέρχεται σε 135 εκατ. ελβετικά φράγκα (144,6 εκατ. ευρώ), εκ των οποίων περίπου 42% κατευθύνεται στην εκπαίδευση στον τομέα των logistics, 20% στην ιατρική, 15% σε κλιματικά έργα, 11% στην ανθρωπιστική εφοδιαστική αλυσίδα και 7% στον πολιτισμό.

Τα περιουσιακά στοιχεία που τώρα ρέουν προς το ίδρυμα αναμένεται να αποφέρουν ετήσιο εισόδημα από μερίσματα της τάξης του 1 δισ. ελβετικών φράγκων σε μια συνηθισμένη χρονιά, σύμφωνα με τη NZZ· ακόμη κι αν μόνο μέρος αυτού καταλήγει στο ίδιο το ίδρυμα, η οικονομική του ισχύς θα αυξηθεί θεαματικά.

Ο Κύνχε δεν είναι ο πρώτος Ευρωπαίος μεγιστάνας που αποφεύγει τον φόρο κληρονομιάς μέσω της φιλανθρωπίας, και όταν τα περιουσιακά του στοιχεία περάσουν οριστικά στον έλεγχο του Ιδρύματος Kühne, αυτό θα βρεθεί σε πραγματικά ελίτ κατηγορία ως προς το μέγεθος, έστω κι αν δεν φτάνει στην κορυφή.

Το μεγαλύτερο φιλανθρωπικό ίδρυμα στον κόσμο είναι το Ίδρυμα Novo Nordisk, η δανέζικη οργάνωση πίσω από την επιτυχημένη φαρμακοβιομηχανία Novo Nordisk, της οποίας η εταιρεία συμμετοχών διαχειριζόταν περίπου 93 δισ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία στο τέλος του 2025.

Πιο κάτω βρίσκονται οργανισμοί όπως το Ίδρυμα Gates, με περίπου 70,2 δισ. δολάρια (60,5 δισ. ευρώ), και τα Tata Trusts της Ινδίας, με πάνω από 100 δισ. δολάρια (86,2 δισ. ευρώ). Το βρετανικό Wellcome Trust, φιλανθρωπικό ίδρυμα για την ιατρική έρευνα, διέθετε περίπου 42,8 δισ. δολάρια (36,9 δισ. ευρώ) σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία του, τοποθετώντας το περίπου στην ίδια κατηγορία με την εκτιμώμενη κληρονομιά που εισέρχεται τώρα στο Ίδρυμα Kühne.

Το γερμανικό Robert Bosch Stiftung, που κατέχει το 94% του ομίλου μηχανολογίας Bosch, προσφέρει ένα χρήσιμο σημείο σύγκρισης προς την άλλη κατεύθυνση, με συνολικά περιουσιακά στοιχεία περίπου 5,5 δισ. ευρώ, σχεδόν οκτώ φορές λιγότερα από όσα μόλις παρέδωσε ο Κύνχε, παρότι η Bosch είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα βιομηχανικά ονόματα της Γερμανίας.

Το Ίδρυμα Carlsberg της Δανίας ακολουθεί παρόμοιο μοντέλο με του Κύνχε, κατέχοντας λίγο κάτω από το 30% των μετοχών της Carlsberg Group με το 77% των δικαιωμάτων ψήφου, καθώς και περίπου 1,55 δισ. ευρώ σε ξεχωριστές επενδύσεις, που χρηματοδοτούνται από περίπου το ένα τρίτο του ετήσιου μερίσματος της ζυθοποιίας.

Έτσι, παρότι το ίδρυμα του Κύνχε δεν θα είναι η μεγαλύτερη φιλανθρωπική οργάνωση του είδους της στην Ευρώπη, κατατάσσεται σταθερά μέσα στα δέκα πλουσιότερα φιλανθρωπικά ιδρύματα στον κόσμο, μπροστά από καθιερωμένα ονόματα όπως η Bosch και στο ίδιο επίπεδο με το Wellcome, χτισμένο, ασυνήθιστα, σχεδόν αποκλειστικά πάνω στην απόφαση ενός ανθρώπου να μην αποκτήσει παιδιά και να ζήσει στο μοναδικό μέρος της Ελβετίας όπου αυτή η επιλογή δεν του κόστισε τίποτα σε φόρους.

Όμιλος που χρηματοδοτεί ένα ίδρυμα

Αυτό που μεταφέρεται στο ίδρυμα δεν είναι απλώς ένα τραπεζικό υπόλοιπο.

Πρόκειται για το πλειοψηφικό ποσοστό του Κύνχε στην Kühne+Nagel, μια συμμετοχή 30% στη ναυτιλιακή Hapag-Lloyd, ένα μερίδιο 15% στον χημικό όμιλο Brenntag, ένα ποσοστό στον διαχειριστή λεωφορείων Flix, πάνω από το ένα πέμπτο της Lufthansa και ακίνητα, μεταξύ των οποίων το ξενοδοχείο Fontenay στο Αμβούργο.

Η καθαρή του περιουσία είχε υπερτετραπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 49 δισ. δολάρια (42,2 δισ. ευρώ) σύμφωνα με τον δείκτη «Bloomberg Billionaires Index», κυρίως χάρη σε ένα ποσοστό σχεδόν 60% στην ίδια την Kühne+Nagel.

Αυτό γεννά ένα ερώτημα χωρίς ακόμη σαφή απάντηση: τι κάνει ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα όταν κατέχει τον έλεγχο μιας αυτοκρατορίας μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στη μεγαλύτερη φάση συγκέντρωσης που έχει γνωρίσει ο κλάδος εδώ και χρόνια;

Τα τελευταία χρόνια, ο γαλλικός ναυτιλιακός και logistics κολοσσός CMA CGM σύναψε συμφωνία με τη FedEx, η MSC επεκτάθηκε στη μεταφορά πετρελαίου με δεξαμενόπλοια και η easyJet έχει συμφωνήσει σε εξαγορά. Οι συμμετοχές του Κύνχε βρίσκονται ακριβώς στο κέντρο όλων αυτών.

Η ιδιαίτερη προσέγγιση της Ελβετίας στη φορολογία, ή στην απουσία της, λίγο έλειψε να αλλάξει τελείως τα δεδομένα για το Ίδρυμα Kühne.

Τον Νοέμβριο, η χώρα απέρριψε πρόταση για την επιβολή ομοσπονδιακού φόρου κληρονομιάς και δωρεών 50% σε περιουσίες άνω των 50 εκατ. ελβετικών φράγκων (53,4 εκατ. ευρώ), ένα μέτρο που στόχευε ευθέως τους υπερπλούσιους κατοίκους τους οποίους η Ελβετία προσπαθεί να προσελκύει εδώ και δεκαετίες.

Η υπουργός Οικονομικών Καρίν Κέλερ-Σούτερ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Βέρνη μετά το αποτέλεσμα, δήλωσε ότι η πρόταση θα είχε «διαταράξει το φορολογικό μας σύστημα [και] βλάψει την ελκυστικότητα της Ελβετίας», χαρακτηρίζοντας την έκβαση ως απόρριψη ενός «επικίνδυνου πειράματος δημοσιονομικής πολιτικής».