Στο γαλλογερμανικό σχέδιο, η Κάλας αναλαμβάνει πιο ενεργό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με διευρυμένες αρμοδιότητες, αλλά η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν διατηρεί τον τελικό λόγο στην εξωτερική πολιτική
Η Γερμανία και η Γαλλία έχουν παρουσιάσει ένα κοινό σχέδιο για να υπαγάγουν την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλας στην άμεση εποπτεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο πλαίσιο μιας αναθεώρησης της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το σχέδιο αναμένεται να συζητηθεί την Τετάρτη, σε άτυπη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Γουίκλοου, στην Ιρλανδία. Η Κάλας θα προεδρεύσει της συνεδρίασης.
Το γαλλογερμανικό εγχείρημα στοχεύει να αντιμετωπίσει μία από τις πιο επίμονες αδυναμίες της εξωτερικής δράσης της Ένωσης: τη θεσμική κακοφωνία.
Βάσει της περίπλοκης αρχιτεκτονικής της Συνθήκης της Λισαβόνας, η Ύπατη Εκπρόσωπος ηγείται της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ - EEAS) και σχεδιάζει, συντονίζει και υλοποιεί την εξωτερική πολιτική εξ ονόματος των 27 κρατών-μελών.
Παράλληλα, ασκεί καθήκοντα ενός από τους αντιπροέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ωστόσο, τα βαριά χαρτοφυλάκια που καθορίζουν τον ρυθμό της διεθνούς πολιτικής, όπως το εμπόριο, η ενέργεια, το κλίμα και η μετανάστευση, ανήκουν σε μεγάλο βαθμό στην αρμοδιότητα της Επιτροπής, στερώντας από την ΕΥΕΔ ουσιαστικά μέσα πίεσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η διεύρυνση, ακόμη ένας τομέας με έντονη γεωπολιτική διάσταση, βρίσκεται επίσης σταθερά στα χέρια της Επιτροπής.
Αυτή η κατανομή αρμοδιοτήτων έχει επιτρέψει στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να διευρύνει σημαντικά τον ρόλο της στην εξωτερική πολιτική, όπως φάνηκε από την αντίδρασή της στη ρωσική πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία. Έχει επίσης ταξιδέψει εκτενώς για να υπογράψει μια σειρά από συμφωνίες που βρέθηκαν στα πρωτοσέλιδα.
Η αυξανόμενη επιρροή της φον ντερ Λάιεν έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε πολλές πρωτεύουσες, οδηγώντας σε περιστασιακές επικρίσεις για «υπέρβαση αρμοδιοτήτων» και «αρπαγή εξουσιών», παρότι οι ηγέτες της ΕΕ συχνά την ενθάρρυναν να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις παγκόσμιες κρίσεις.
Το γαλλογερμανικό σχέδιο προβλέπει να δοθεί στην Κάλας ενεργός ρόλος στον συντονισμό των τομέων με εξωτερική διάσταση που διαχειρίζονται οι γενικές διευθύνσεις (ΓΔ) της Επιτροπής, όπως η αναπτυξιακή βοήθεια (ΓΔ INTPA), η ανθρωπιστική βοήθεια (ΓΔ ECHO), η αμυντική βιομηχανία (ΓΔ DEFIS) και οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες, που κατανέμονται μεταξύ της ΓΔ ENEST (Ανατολική Ευρώπη) και της ΓΔ MENA (Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική και χώρες του Κόλπου).
Στο τραπέζι θα μπορούσε να μπει και το εμπόριο, ένα χαρτοφυλάκιο με υψηλό πολιτικό διακύβευμα.
Για την ενίσχυση της νέας δομής θα δημιουργηθεί μια υπηρεσία αφιερωμένη στην εξωτερική πολιτική. Η Επιτροπή διέθετε στο παρελθόν ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ RELEX), η οποία ενσωματώθηκε στην ΕΥΕΔ το 2010.
Στην πράξη, η Κάλας θα έχει διευρυμένες, άμεσες αρμοδιότητες στο εσωτερικό της Επιτροπής.
Ωστόσο, η αναβάθμιση θα ωφελούσε τελικά τη φον ντερ Λάιεν, καθώς θα παρέμενε η ανώτατη αρχή ως πρόεδρος της Επιτροπής, σε μια ιεραρχική διάρθρωση που θυμίζει τη σχέση πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών σε εθνικό επίπεδο.
Η ΕΥΕΔ, της οποίας η Κάλας ηγείται σήμερα ανεξάρτητα από τη φον ντερ Λάιεν, θα αποδυναμωνόταν, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος θεσμικής σύγκρουσης.
Παράλληλα, η γαλλογερμανική πρόταση επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο των κρατών-μελών στον καθορισμό της εξωτερικής πολιτικής.
Η μεταρρύθμιση θα απαιτούσε την τροποποίηση της απόφασης του 2010 με την οποία συστάθηκε η ΕΥΕΔ, και όχι της Συνθήκης της Λισαβόνας. Θα χρειαζόταν ομοφωνία.
Το σχέδιο κατατίθεται σε μια περίοδο διεθνούς αναταραχής που έχει αποκαλύψει τις αδυναμίες της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης. Αν και τα κράτη-μέλη συμφωνούν ότι απαιτείται μια συνολική μεταρρύθμιση, δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε κοινή πορεία.
Τον Ιούνιο, ένα γαλλικό έγγραφο έθεσε τρεις επιλογές για τον ανασχεδιασμό του ρόλου της Ύπατης Εκπροσώπου: διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της, μεταφορά τους στην Επιτροπή ή μεταφορά τους στα κράτη-μέλη. Οι δύο τελευταίες επιλογές θα αποψίλωναν ουσιαστικά τη θέση.
Το έγγραφο ανάγκασε την Κάλας να στείλει μήνυμα καθησυχασμού προς το προσωπικό της ΕΥΕΔ. Στη συνέχεια, κάλεσε τις πρωτεύουσες να καταθέσουν προτάσεις για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η εξωτερική δράση.