Η «Pax Leonina», οι πόλεμοι και η δύσκολη ισορροπία μεταξύ παράδοσης και μεταρρύθμισης
Έναν χρόνο μετά την εκλογή του από το Κονκλάβιο, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επιχειρεί να εδραιώσει μια νέα ισορροπία στο Βατικανό, ανάμεσα στην παραδοσιοκρατία του Βενέδικτος ΙΣΤ΄ και τη μεταρρυθμιστική κοινωνική ατζέντα του Πάπας Φραγκίσκος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο κατά κόσμον Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ, ο πρώτος Αμερικανός Πάπας στην ιστορία, επέλεξε να περάσει την πρώτη επέτειο της εκλογής του στην Πομπηία και τη Νάπολη, όπου συναντήθηκε με εθελοντές, νέους από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και χιλιάδες πιστούς.
Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας στην πλατεία της Πομπηίας, απηύθυνε έκκληση για «μια υπεράφθονη έκχυση ελέους» που θα αγγίξει τις καρδιές, θα κατευνάσει τα μίση και θα φωτίσει όσους έχουν κυβερνητικές ευθύνες.
«Οι πόλεμοι που συνεχίζονται σε τόσες περιοχές του κόσμου απαιτούν μια νέα δέσμευση όχι μόνο σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, αλλά και σε πνευματικό και θρησκευτικό επίπεδο. Η ειρήνη γεννιέται μέσα στην καρδιά», τόνισε ο Ποντίφικας.
Η έκκληση του Πάπα για μια «άοπλη και αφοπλιστική ειρήνη», που είχε διατυπώσει από το κεντρικό μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου αμέσως μετά την εκλογή του, επισκιάστηκε μέσα στον πρώτο χρόνο της θητείας του από τη νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, με τη συμμετοχή του Ισραήλ, του Ιράν, των Ηνωμένες Πολιτείες και της Ρωσία.
Παράλληλα, ο Λέων ΙΔ’ βρέθηκε αντιμέτωπος με μια δύσκολη σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Λευκό Οίκο. Ο Αμερικανός πρόεδρος τον κατηγόρησε δημόσια για αδυναμία σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και για τη στάση του απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ η συνάντηση με τον Μάρκο Ρούμπιο χαρακτηρίστηκε μάλλον χλιαρή.
Ο ίδιος ο Πάπας, πάντως, επέμεινε πως «δεν είναι πολιτικός» και πως δεν φοβάται την κυβέρνηση Τραμπ, επαναλαμβάνοντας διαρκώς το αντιπολεμικό του μήνυμα.
Η «Pax Leonina»
Η εκλογή του Πρέβοστ θεωρήθηκε εξαρχής μια συμβιβαστική λύση μεταξύ των διαφορετικών τάσεων εντός της Καθολικής Εκκλησίας. Αν και αρχικά δεν συγκαταλεγόταν στα φαβορί, η προηγούμενη θέση του ως υπεύθυνου για τον διορισμό επισκόπων παγκοσμίως τον είχε καταστήσει πρόσωπο ευρείας αποδοχής μεταξύ των καρδιναλίων.
Από τις πρώτες κινήσεις του, ο Πάπας Λέων έκανε ανοίγματα προς τη συντηρητική πτέρυγα της Εκκλησίας, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επέλεξε να εμφανιστεί με παραδοσιακά παπικά άμφια, σε αντίθεση με τον Φραγκίσκο, ο οποίος είχε υιοθετήσει πιο λιτή εικόνα.
Παράλληλα, άνοιξε εκ νέου τα παπικά διαμερίσματα στο Αποστολικό Παλάτι, ενώ επέτρεψε στον υπερσυντηρητικό Αμερικανό καρδινάλιο Ρέιμοντ Μπερκ να τελέσει λατινική λειτουργία στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, διατήρησε αρκετές από τις κοινωνικές και διεθνείς προτεραιότητες του Φραγκίσκου, ειδικά σε ζητήματα μεταναστευτικού, κοινωνικής δικαιοσύνης και διαλόγου.
Η Ιταλική Επισκοπική Διάσκεψη χαρακτήρισε την πρώτη χρονιά του Πάπα ως περίοδο κατά την οποία «η φωνή του κάλεσε όλους στην ευθύνη της ειρήνης, όχι ως αφηρημένη έννοια αλλά ως καθημερινό καθήκον αλήθειας, δικαιοσύνης και διαλόγου».
Ο πρόεδρος της Διάσκεψης και ένας από τους σημαντικότερους καρδιναλίους του Κονκλαβίου, Ματέο Μαρία Τζούπι, χαρακτήρισε τον Λέοντα «πράο άνθρωπο που μιλά για αγάπη και ενότητα».
Οι πρώτες σημαντικές κινήσεις
Κατά τον πρώτο χρόνο της παποσύνης του, ο Λέων ΙΔ’ επιχείρησε να αποκαταστήσει τη θεσμική ισορροπία στο Βατικανό, επαναφέροντας μεγαλύτερο ρόλο στα συμβούλια των επισκόπων, τα οποία είχαν περιοριστεί επί Φραγκίσκου.
Στο οικονομικό πεδίο, περιόρισε τις εξουσίες του IOR — της λεγόμενης «Τράπεζας του Βατικανού» — αφαιρώντας από αυτό τον αποκλειστικό έλεγχο της διαχείρισης της περιουσίας της Αγίας Έδρας.
Μεταξύ των σημαντικότερων σταθμών της πρώτης χρονιάς του ήταν το ταξίδι σε Τουρκία και Λίβανος στα τέλη του 2025, στο πλαίσιο των 1.700 ετών από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, αλλά και η μεγάλη περιοδεία στην Αφρική τον Απρίλιο του 2026, με επισκέψεις στην Αλγερία, το Καμερούν, την Ανγκόλα και την Ισημερινή Γουινέα.
Ιδιαίτερη σημασία είχε επίσης η συνάντησή του με την Αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι Σάρα Μάλαλι, την πρώτη γυναίκα επικεφαλής της Εκκλησίας της Αγγλίας.
Οι επόμενοι σταθμοί για τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’ είναι το αποστολικό ταξίδι στην Ισπανία τον Ιούνιο και η ποιμαντική επίσκεψη στη Λαμπεντούζα τον Ιούλιο — μια κίνηση με έντονο συμβολισμό για το μεταναστευτικό ζήτημα στη Μεσόγειο.