Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν κατέληξαν σε συμφωνία για νόμο που επιτρέπει κατ’ οίκον έρευνες και κέντρα επιστροφής εκτός ΕΕ για ταχύτερες επιστροφές μεταναστών
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι χώρες της ΕΕ δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία για νέους κανόνες επιστροφής μεταναστών, με ευρωβουλευτές και διπλωμάτες να συγκρούονται για το πότε θα τεθεί σε ισχύ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο νέος νόμος, ο αποκαλούμενος «κανονισμός για τις επιστροφές», προβλέπεται να εισαγάγει αυστηρότερα μέτρα για την επιτάχυνση της επιστροφής παράτυπων μεταναστών, μεταξύ των οποίων κέντρα απέλασης εκτός ΕΕ, μεγαλύτερη διάρκεια κράτησης και απαγορεύσεις εισόδου για υπηκόους τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ευρώπη.
Μετά από τρεις γύρους συνομιλιών στο Στρασβούργο, οι διαπραγματευτές εγκατέλειψαν την προσπάθεια και αποφάσισαν να την ξαναπιάσουν την 1η Ιουνίου. Σύμφωνα με πολλές πηγές που ήταν παρούσες, το μόνο σημείο τριβής ήταν το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του νόμου.
Ενώ το Κοινοβούλιο θέλει η εφαρμογή να ξεκινήσει άμεσα, τα κράτη μέλη της ΕΕ πιέζουν ώστε η πλειονότητα των διατάξεων του κανονισμού να αρχίσει να εφαρμόζεται σε δύο χρόνια, με ορισμένες κυβερνήσεις να επιμένουν ότι χρειάζονται χρόνο για να προσαρμόσουν τα συστήματά τους στους νέους κανόνες. Ωστόσο, διπλωμάτες δήλωσαν στο Euronews ότι όλα τα εκκρεμή ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των πιο αμφιλεγόμενων, έχουν πράγματι συμφωνηθεί σε προσωρινό επίπεδο.
«Δεδομένης της επείγουσας κατάστασης στο μεταναστευτικό, αντιταχθήκαμε κατηγορηματικά σε προτάσεις για αναβολή της εφαρμογής του κατά ένα ή ακόμη και δύο χρόνια. Τέτοιες καθυστερήσεις είναι αδικαιολόγητες», δήλωσε στο Euronews ο διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελαμί.
Και δεν είναι όλοι οι ευρωβουλευτές ικανοποιημένοι με το κείμενο στο σύνολό του. Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων/ΕFA Μελίσα Καμαρά, η οποία συμμετείχε στις συνομιλίες και ασκεί έντονη κριτική στον νόμο, δήλωσε στο Euronews ότι η συνεδρίαση ήταν «παρωδία διαπραγμάτευσης».
«Αντί να δώσουν μάχη για ένα αξιοπρεπές και ανθρώπινο κείμενο, επέλεξαν να επικεντρωθούν σε μια γελοία διαμάχη για το πότε θα άρχιζε να εφαρμόζεται το κείμενο», είπε.
Σκληρή γραμμή
Σύμφωνα με το προσωρινό κείμενο, οι εθνικές αρχές θα μπορούν να ερευνούν τον «τόπο διαμονής ή άλλους σχετικούς χώρους» παράτυπων μεταναστών, μια διάταξη που ΜΚΟ και φορείς της κοινωνίας των πολιτών παρομοιάζουν με τις διαβόητες εφόδους της αμερικανικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων.
Κάθε έρευνα σε κατοικία θα πρέπει να «υπόκειται σε προηγούμενη δικαστική ή διοικητική εντολή» και να είναι «ανάλογη και δεόντως αιτιολογημένη από την ανάγκη κατεπείγουσας διεξαγωγής της».
Ο νόμος επιτρέπει επίσης στις χώρες της ΕΕ να επιστρέφουν παράτυπους μετανάστες σε τρίτες χώρες που δεν συνδέονται με τη χώρα καταγωγής τους, εφόσον διαθέτουν διμερείς συμφωνίες με κράτος εκτός ΕΕ για τη δημιουργία των λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» στο έδαφός του.
Το σημείο αυτό δεν τέθηκε ποτέ υπό διαπραγμάτευση, καθώς είχε την πλήρη στήριξη του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με ορισμένα κράτη μέλη να έχουν ήδη ενώσει τις δυνάμεις τους για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής εκτός Ευρώπης και την ιταλική κυβέρνηση να υλοποιεί ήδη ένα παρόμοιο σχέδιο στην Αλβανία. Τόσο οι ευρωβουλευτές όσο και οι χώρες της ΕΕ επιδίωξαν επίσης να επιτρέπεται η απέλαση σε τρίτες χώρες οικογενειών με παιδιά, με εξαίρεση μόνο τους ασυνόδευτους ανηλίκους.
Ωστόσο, οι διαπραγματευτές απέσυραν μια αμφιλεγόμενη διάταξη, την οποία στήριζε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που θα επέτρεπε συνομιλίες με μη αναγνωρισμένες οντότητες τρίτων χωρών για σκοπούς επανεισδοχής.
Η πρόταση αυτή δέχθηκε σφοδρή κριτική, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνεργασία με μη δημοκρατικά καθεστώτα, όπως οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, παρότι η ΕΕ συνεργάζεται ήδη στο ζήτημα αυτό με προβληματικές κυβερνήσεις σε χώρες όπως η Λιβύη, η Αίγυπτος και η Συρία.
Ο νόμος θα αυξήσει τη μέγιστη νόμιμη διάρκεια κράτησης για παράτυπους μετανάστες που αναμένουν την επιστροφή τους από έξι μήνες σε δύο χρόνια, με απεριόριστη διάρκεια για όσους θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια. Θα παρατείνει επίσης από πέντε σε δέκα χρόνια τη διάρκεια των απαγορεύσεων εισόδου στην ΕΕ για άτομα που έχουν επιστραφεί, με το ενδεχόμενο ισόβιων απαγορεύσεων για όσους θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια.
Το Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη συμφώνησαν μάλιστα να τροποποιήσουν το αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα των προσφυγών. Σήμερα, κάθε απέλαση μετανάστη αναστέλλεται αυτομάτως έως την έκδοση τελεσίδικης απόφασης, ενώ ο νέος νόμος επιδιώκει να ανατεθεί η σχετική απόφαση στις δικαστικές αρχές κατά περίπτωση.
Ευθυγράμμιση στο μεταναστευτικό
Παρά την αναβολή των συνομιλιών, Κοινοβούλιο και Συμβούλιο εμφανίζονται πλήρως ευθυγραμμισμένα στην προσπάθεια για αυστηρότερη αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και μια συμφωνία την 1η Ιουνίου φαίνεται εφικτή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία επιμένει στην ανάγκη αύξησης του ποσοστού επιστροφών, θα πιέσει για την οριστικοποίηση της συμφωνίας πριν τεθεί σε ισχύ, στα μέσα Ιουνίου, το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, περίπου το 28% των μεταναστών στους οποίους έχει εκδοθεί εντολή απομάκρυνσης επιστρέφεται πράγματι εκτός Ευρώπης.
Αφού επιτευχθεί συμφωνία, το τελικό κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί τυπικά από τους ευρωβουλευτές και τις χώρες της ΕΕ.
Στο Κοινοβούλιο, το ΕΛΚ αναμένεται να ευθυγραμμιστεί με τις ακροδεξιές ομάδες για να εξασφαλίσει την τελική έγκρισή του, όπως συνέβη και με άλλα νομοθετήματα για τη μετανάστευση σε αυτή τη θητεία, παρά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η συνεργασία τους στη σύνταξη του νομοσχεδίου σε επίπεδο επιτροπής μέσω μυστικής συνομιλίας στο WhatsApp.
Οι ομάδες της Αριστεράς θα καταψηφίσουν τον νόμο και οι περισσότεροι ευρωβουλευτές τους έχουν ήδη εκφράσει ανησυχίες για τη συμβατότητά του με τα θεμελιώδη δικαιώματα.