Προϋπολογισμός, άμυνα, μεταναστευτικό και γεωπολιτικές κρίσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης Μητσοτάκη – Μοντενέγκρο. Οι δύο ηγέτες ανέδειξαν κοινές θέσεις για τις επόμενες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, ενώ έστειλαν μήνυμα υπέρ ενός ισχυρότερου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Η διαπραγμάτευση για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χρηματοδότηση της άμυνας, το μεταναστευτικό και οι εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή κυριάρχησαν στη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας, Λουίς Μοντενέγκρο, στην Αθήνα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι δύο ηγέτες κατέγραψαν ευρεία σύγκλιση θέσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει νέες ανάγκες χωρίς να αποδυναμώσει παραδοσιακές πολιτικές, όπως η Συνοχή και η Κοινή Αγροτική Πολιτική.
Αθήνα και Λισαβόνα συμφώνησαν ότι οι γεωπολιτικές κρίσεις, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και η προστασία κρίσιμων υποδομών απαιτούν μεγαλύτερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, νέους ίδιους πόρους και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό.
Δύο χώρες με διαφορετικές θάλασσες και κοινές εμπειρίες
Η Ελλάδα στη Μεσόγειο και η Πορτογαλία στον Ατλαντικό αποτελούν δύο ναυτικές χώρες στα άκρα του ευρωπαϊκού Νότου. Τις συνδέουν η σχέση τους με τη θάλασσα, η σημασία του τουρισμού και των υπηρεσιών για τις οικονομίες τους, αλλά και η εμπειρία της κρίσης χρέους.
Και οι δύο χώρες πέρασαν από περιόδους αυστηρής δημοσιονομικής προσαρμογής, με σημαντικές επιπτώσεις στις κοινωνίες τους. Σήμερα εμφανίζονται με ισχυρότερα δημόσια οικονομικά και επιχειρούν να μετατρέψουν αυτή την εμπειρία σε κοινές θέσεις για το επόμενο στάδιο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
«Πορτογαλία και Ελλάδα αποτελούν παράδειγμα μιας προσπάθειας που βασίστηκε σε μεγάλες θυσίες των λαών, των επιχειρήσεων και των θεσμών μας, αλλά σήμερα αποδίδει καρπούς», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Λουίς Μοντενέγκρο.
Η συνάντηση στην Αθήνα ανέδειξε αυτή την κοινή διαδρομή, αλλά και την προσπάθεια των δύο κυβερνήσεων να συντονιστούν πριν από τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που θα καθορίσουν τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες της ΕΕ για τα επόμενα χρόνια.
Οι διεθνείς κρίσεις αλλάζουν τις ανάγκες της Ευρώπης
Οι δύο πρωθυπουργοί επανέλαβαν τη στήριξή τους στην Ουκρανία και τάχθηκαν υπέρ της διπλωματικής επίλυσης των συγκρούσεων και του σεβασμού της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη νέα ένταση στη Μέση Ανατολή και στις πιθανές επιπτώσεις της στις ενεργειακές αγορές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι μια επιδείνωση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και να προκαλέσει νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών έχει ιδιαίτερη σημασία για δύο χώρες με ισχυρή ναυτική παράδοση, αλλά και για το σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία παραμένει εξαρτημένη από τη σταθερή ροή ενέργειας και εμπορευμάτων.
Οι διεθνείς εξελίξεις συνδέθηκαν άμεσα με τη συζήτηση για τις οικονομικές δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει ένα πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης ως προς τη συλλογική της ασφάλεια. Κάτι το οποίο σημαίνει περισσότερες επενδύσεις, περισσότερη κοινή αμυντική παραγωγή, περισσότερη επιχειρησιακή ετοιμότητα», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Και ο Πορτογάλος ομόλογός του πρόσθεσε: «Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ικανότητα, μεγαλύτερη συνεργασία, μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα και μεγαλύτερη αλληλεγγύη στις επενδύσεις που πραγματοποιεί κάθε χώρα».
Η διαπραγμάτευση για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Κεντρικό θέμα των συνομιλιών αποτέλεσε το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός που θα καθορίσει τις δαπάνες και τις πολιτικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Λουίς Μοντενέγκρο τάχθηκε υπέρ της εξεύρεσης νέων πηγών χρηματοδότησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε η Ένωση να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις.
«Σε ό,τι αφορά το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, είμαστε έτοιμοι να βρούμε μια λύση που, με κάποια δημιουργικότητα, θα μας επιτρέψει να αναπτύξουμε νέους ίδιους πόρους, ώστε να στηρίξουμε έναν προϋπολογισμό μεγαλύτερο από εκείνον των τελευταίων ετών», δήλωσε ο Πορτογάλος πρωθυπουργός.
Ο Μοντενέγκρο πρότεινε επίσης συχνότερη χρήση κοινού ευρωπαϊκού χρέους για συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους, όπως η άμυνα. Η θέση του παραπέμπει στο μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης μετά την πανδημία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι δεν θα πρέπει να αρχίσει τώρα η αποπληρωμή των κοινών δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς κάτι τέτοιο θα περιόριζε τις διαθέσιμες πιστώσεις του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Παράλληλα, έθεσε ως ελληνική προτεραιότητα τη διατήρηση ισχυρών πόρων για την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική.
«Η θέση μας είναι απλή. Δεν μπορεί η Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερα. Αν θέλουμε να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις, οφείλουμε να εξασφαλίσουμε και τα αναγκαία μέσα, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς τους πυλώνες της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής», ανέφερε ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Άμυνα, πολιτική προστασία και μεταναστευτικό
Στον τομέα της άμυνας, Ελλάδα και Πορτογαλία υποστήριξαν την αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής και τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών. Στόχος είναι η ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και η μείωση της εξάρτησης από προμηθευτές εκτός Ευρώπης.
Στην πολιτική προστασία, οι δύο πλευρές συζήτησαν την ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών. Στο τραπέζι τέθηκε και η δυνατότητα κοινών ευρωπαϊκών προμηθειών πυροσβεστικών αεροσκαφών, καθώς οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές επηρεάζουν πλέον ολοένα περισσότερες χώρες.
Όπως είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός, «καμία χώρα, όσο προετοιμασμένη και να είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της μια πρόκληση αυτής της κλίμακας».
Από την πλευρά του ο Λουίς Μοντενέγκρο σημείωσε ότι «η διαχείριση ακραίων κλιματικών φαινομένων είναι ένας τομέας στον οποίο μπορούμε να ενεργήσουμε από κοινού, ώστε να διαθέτουμε περισσότερες δυνατότητες και να τις μεταφέρουμε στις ευρωπαϊκές περιοχές που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο».
Στο μεταναστευτικό, η Αθήνα έθεσε ως βασικές προτεραιότητες την προστασία των εξωτερικών συνόρων, την καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης, την αύξηση των επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία και την ανάπτυξη νόμιμων οδών μετανάστευσης.
Η πορτογαλική πλευρά υπογράμμισε ότι τα εξωτερικά σύνορα της Ελλάδας και της Πορτογαλίας δεν αποτελούν μόνο εθνικά σύνορα, αλλά και σύνορα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συντονισμός πριν από τις ευρωπαϊκές αποφάσεις
Οι δύο κυβερνήσεις δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν τον συντονισμό τους ενόψει των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων για τον νέο προϋπολογισμό, την άμυνα και τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.
Για την Αθήνα και τη Λισαβόνα, το βασικό ερώτημα είναι πώς η Ευρώπη θα χρηματοδοτήσει τις νέες απαιτήσεις χωρίς να περιορίσει πολιτικές που στηρίζουν τις περιφέρειες, τη γεωργία και την κοινωνική συνοχή.
Η κοινή τους θέση συνοψίζεται στην ανάγκη μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης με περισσότερες δυνατότητες παρέμβασης, αλλά και με τους αναγκαίους πόρους για να τις υποστηρίξει.