Σημαντική ημέρα για τους κατοίκους της Γκντίνια: η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO αναγνωρίζει το μοντερνιστικό κέντρο της πόλης ως Μνημείο Εξαιρετικής Οικουμενικής Αξίας.
Η Γκντίνια είναι μια σύγχρονη παραθαλάσσια πόλη και μεγάλο λιμάνι της Πολωνίας στη Βαλτική Θάλασσα, που μαζί με το Γκντάνσκ και το Σόποτ σχηματίζει τη μητροπολιτική περιοχή της «Τρίπολης».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Φέτος γιορτάζει 100 χρόνια από την ίδρυσή της αλλά και την είσοδό της στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομίας της UNESCO.
Η επικαιροποιημένη αίτηση για την εγγραφή υποβλήθηκε επίσημα από το Καζακστάν, με τη συνυπογραφή του Αζερμπαϊτζάν. Η προηγούμενη προσπάθεια κατέληξε σε σύσταση τύπου referral, που σήμαινε ανάγκη συμπλήρωσης της τεκμηρίωσης.
Η τροποποιημένη αίτηση έλαβε αυτή τη φορά τη στήριξη της Επιτροπής. Όπως τονίζουν οι αρχές της Γκντίνια, η επιτυχία κατέστη δυνατή επίσης χάρη στη «διπλωματική εργασία και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης προς την υποψηφιότητα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο».
Αρμονία με τη θάλασσα και μοντερνισμός
Στην αίτηση υπογραμμίστηκαν τρεις βασικές πτυχές: η ακεραιότητα, η αυθεντικότητα και ο τρόπος προστασίας και διαχείρισης της ιστορικής ζώνης.
Εκτιμήθηκε ιδιαίτερα το προσεκτικά σχεδιασμένο κέντρο της πόλης, το οποίο από την αρχή στόχευε να προσφέρει στους κατοίκους υψηλή ποιότητα ζωής, παραμένοντας ταυτόχρονα σε στενή σχέση με τη θάλασσα και το λιμάνι. Μεταξύ των σημαντικότερων πλεονεκτημάτων επισημάνθηκαν επίσης η ενιαία αρχιτεκτονική και η διατήρηση των ιστορικών λειτουργιών, της αυθεντικότητας και της ακεραιότητας ολόκληρου του πολεοδομικού συνόλου.
Όπως επισημαίνεται στην τεκμηρίωση, η ιδιαιτερότητα της Γκντίνια απορρέει πρωτίστως από τη χωροταξική της διάρθρωση.
«Από τη μία πλευρά βασίζεται σε ένα παραδοσιακό ορθογώνιο πλέγμα δρόμων με συνεχές μέτωπο δόμησης, ενώ από την άλλη εισάγει έναν νέο τύπο πολυκατοικίας – κτιρίου κατοικιών χωρίς εσωτερικές αυλές και πτέρυγες – που ανταποκρίνεται στις μοντερνιστικές απαιτήσεις για υγιεινή, πρόσβαση στο φυσικό φως και πράσινο» – διαβάζουμε στην αίτηση .
Οι συντάκτες της τεκμηρίωσης τονίζουν επίσης ότι η δημιουργία της Γκντίνια συμβόλιζε μια εντελώς νέα προσέγγιση στον σχεδιασμό της πόλης. Τη διέκρινε τόσο από τις πόλεις του 19ου αιώνα με πολυκατοικίες γεμάτες εσωτερικές αυλές όσο και από τα μοντερνιστικά συγκροτήματα κατοικιών που δημιουργούσε η μεσοπολεμική αρχιτεκτονική πρωτοπορία.
Στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς εντάχθηκε περιοχή έκτασης 87,9 εκταρίων. Το βόρειο όριό της καθορίζουν οι οδοί Jana z Kolna, Wójta Radtkego και Świętego Piotra, ενώ προς τα δυτικά ορίζεται από τη σιδηροδρομική γραμμή.
Τι σημαίνει για τη Γκντίνια η ένταξη στην UNESCO;
Η εγγραφή στον Παγκόσμιο Κατάλογο της UNESCO χαροποίησε τις δημοτικές αρχές. Όπως δήλωσε στα μέσα ενημέρωσης η δήμαρχος της Γκντίνια, Αλεξάνδρα Κοσιόρεκ, αποτελεί κυρίως «φόρο τιμής σε θαρραλέους ανθρώπους: αρχιτέκτονες, μηχανικούς και οικοδόμους που πίστεψαν ότι από ένα μικρό χωριό μπορεί να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο λιμάνι και μια σύγχρονη πόλη».
Αν και η ένταξη του κέντρου της Γκντίνια στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO – του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την Παιδεία, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό – δεν συνεπάγεται άμεση οικονομική στήριξη, προσφέρει στην πόλη κύρος και διεθνή αναγνωρισιμότητα.
Οι αρχές της Γκντίνια επισημαίνουν επίσης τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως ώθηση για την ανάπτυξη του τουρισμού.
Σήμερα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO περιλαμβάνονται 18 πολωνικά μνημεία. Μεταξύ αυτών είναι, μεταξύ άλλων, η Παλιά Πόλη της Κρακοβίας, το Ιστορικό Κέντρο της Βαρσοβίας και η Παλιά Πόλη του Ζάμοστς, αλλά και βιομηχανικά μνημεία, θρησκευτικά συγκροτήματα και τόποι με εξαιρετική φυσική αξία.
Είκοσι χρόνια προσπαθειών
Όπως τονίζουν οι δημοτικές αρχές, η ένταξη αποτελεί αποτέλεσμα άνω των 20 ετών δουλειάς για την προστασία της μοντερνιστικής κληρονομιάς της Γκντίνια. Στο μεταξύ ιδρύθηκε η Υπηρεσία Δημοτικού Συντηρητή Μνημείων, επεκτάθηκε η συντηρητική προστασία και διεξήχθησαν πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες.
Το 2007 ο πολεοδομικός ιστός του κέντρου της πόλης εντάχθηκε στο μητρώο μνημείων, και οκτώ χρόνια αργότερα απέκτησε το καθεστώς Μνημείου Ιστορίας. Η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ήρθε σε μια ιδιαίτερη συγκυρία: τη χρονιά κατά την οποία η Γκντίνια γιορτάζει τα 100 χρόνια από την απόδοση δημοτικών δικαιωμάτων.
Για τις δημοτικές αρχές, η ένταξη αντιμετωπίζεται ως συμβολική ολοκλήρωση μιας διαδρομής που ξεκίνησε με την κατασκευή της σύγχρονης Γκντίνια και συνεχίστηκε επί δεκαετίες από διαδοχικές γενιές κατοίκων και αρχιτεκτόνων.