Το Βλκολίνετς της Σλοβακίας, μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 1993, βρίσκεται αντιμέτωπο με τις συνέπειες του υπερτουρισμού, καθώς κάτοικοι μιλούν για απώλεια ιδιωτικότητας και ζητούν επανεξέταση της ένταξης στον κατάλογο.
Κάθε φορά που η UNESCO ανακοινώνει τις νέες προσθήκες της στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αυτό αποτελεί είδηση πρώτης γραμμής για τις περιοχές που εντάσσονται στην συγκεκριμένη λίστα.
Εκατοντάδες μνημεία βρίσκονται σε καθεστώς αναμονής και η ένταξή τους στον κατάλογο δεν σημαίνει απλώς μεγαλύτερη προστασία, αλλά σχεδόν εγγυάται και μια εισροή τουριστών, έτοιμων να ξοδέψουν χρήματα.
Αν και αυτό μπορεί να είναι ευεργετικό για την τοπική οικονομία, ορισμένοι κάτοικοι θεωρούν ότι η «πολιορκία» από επισκέπτες δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ’ όσα αξίζει.
Κάτοικοι του Βλκολίνετς: «Θα ζούσαμε καλύτερα αν η UNESCO μας έβγαζε από τον κατάλογο»
Το Βλκολίνετς, ένα χωριό στη βόρεια Σλοβακία περίπου τρεις ώρες οδικώς από την πρωτεύουσα Μπρατισλάβα, εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1993.
Θεωρείται ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο δείγμα κεντροευρωπαϊκού χωριού, με τα παραδοσιακά ξύλινα σπίτια και το καμπαναριό του 1770 να προσελκύουν περίπου 100.000 επισκέπτες τον χρόνο.
Τώρα, ορισμένοι κάτοικοι θέλουν να αφαιρεθεί το χωριό από τον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, λόγω του πλήθους των τουριστών που περνούν από το χωριό και, όπως λένε, παραβιάζουν την ιδιωτικότητά τους.
«Θα ζούσαμε καλύτερα αν η UNESCO μας έσβηνε από τον κατάλογο», δήλωσε ο Άντον Σαμπούχα στη σλοβακική καθημερινή εφημερίδα Denník N.
Οι επισκέπτες που περπατούν στον ειδυλλιακό κεντρικό δρόμο αντικρίζουν πινακίδες «ιδιωτικός χώρος» και άλλα μηνύματα που προειδοποιούν κατά της φωτογράφισης.
Η Χελς Ντέιντι, μια επαγγελματίας ψηφιακή νομάς που μοιράζεται τα ταξίδια της στο Instagram, επισκέφθηκε το Βλκολίνετς τον Νοέμβριο του 2025, έχοντας δει το χωριό σε έναν οδηγό του Lonely Planet.
«Προτιμώ κάτι να διατηρείται, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βρεθεί μια νέα χρήση και να μετατραπεί σε τουριστική ατραξιόν, παρά να καταντήσει πόλη-φάντασμα», λέει στο Euronews Travel.
«Χαίρομαι που, με κάποιον τρόπο, παραμένει ένα ζωντανό, κατοικημένο χωριό. Θα πρότεινα στους ανθρώπους να προσπαθούν να το επισκέπτονται εκτός περιόδων υψηλής τουριστικής κίνησης, να σέβονται τις επιθυμίες των κατοίκων και να αγοράζουν κάτι από το τοπικό κατάστημα ως ένδειξη στήριξης».
Μπορούν τα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς να αφαιρεθούν από τον κατάλογο;
Από την έναρξη της πρωτοβουλίας το 1978, η UNESCO έχει διαγράψει μόλις τρεις τοποθεσίες: το Καταφύγιο της Αραβικής Όρυγας στο Ομάν, την Κοιλάδα του Έλβα στη Δρέσδη της Γερμανίας και τη Ναυτική και Εμπορική Πόλη του Λίβερπουλ στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Και στις τρεις περιπτώσεις, οι τοποθεσίες αφαιρέθηκαν λόγω νέων κατασκευών στην περιοχή, και όχι εξαιτίας της βούλησης των κατοίκων.
Για παράδειγμα, η Κοιλάδα του Έλβα στη Δρέσδη διαγράφηκε μετά την κατασκευή της γέφυρας Βαλντσλέσχεν, που διασχίζει τον ποταμό.
«Από τη στιγμή που μια τοποθεσία εγγράφεται, η UNESCO είναι έτοιμη να βοηθήσει τα κράτη μέλη, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, όταν αντιμετωπίζουν προκλήσεις ή δυσκολίες στη διαχείριση των μνημείων που υπάγονται στην ευθύνη τους», αναφέρει εκπρόσωπος της UNESCO.
«Στην περίπτωση του Βλκολίνετς, αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ η εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αυξάνει την προβολή της τοποθεσίας, η πρόσφατη άνοδος του αριθμού των επισκεπτών αντανακλά ευρύτερες τουριστικές τάσεις και ταξιδιωτικά πρότυπα σε παγκόσμιο επίπεδο και δεν αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα της ίδιας της εγγραφής, η οποία έγινε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
«Συνολικά, η UNESCO έχει επίσης αναπτύξει ειδικά εργαλεία για τη διαχείριση της τουριστικής πίεσης στα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ο οργανισμός ενθαρρύνει επίσης τη συνεχή ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των τοπικών κοινωνιών, ώστε να αντιμετωπίζονται αυτά τα ζητήματα με τρόπο που να προστατεύει την εξαιρετική αξία της τοποθεσίας, ενώ σέβεται τις ανάγκες και την ευημερία των τοπικών κοινωνιών».