Στις 15 Ιουλίου ο φοιτητής Μάριους Ντικ (22) δολοφονείται στην Τριερ από απορριφθέντα αιτούντα άσυλο από το Αφγανιστάν· οι γονείς ζητούν να μη ξεχαστεί και πολιτικές συνέπειες.
Το πρωί, γύρω στις 10:00, ο 22χρονος φοιτητής ιστορίας Μάριους Ντικ (Marius Dick) βρίσκεται στην Τρίερ (Τριέρη), όπου σπουδάζει, και επιστρέφει από το σούπερ μάρκετ. Ο συνομήλικός του αιτών άσυλο Sajad M. από το Αφγανιστάν τον παραμονεύει πίσω από έναν θάμνο, πετάγεται μπροστά του και του καρφώνει ένα μαχαίρι κουζίνας στο στήθος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ήταν μια «τυχαία συνάντηση»: ο Μάριους δεν γνώριζε τον δολοφόνο του, ο οποίος μετά την πράξη χαρακτηρίστηκε ψυχικά ασθενής. Ο δράστης ήρθε στη Γερμανία το 2017, η αίτησή του για άσυλο απορρίφθηκε. Επειδή ήταν ανήλικος, δεν επιτρεπόταν η απέλασή του και το 2023 έλαβε άδεια μόνιμης παραμονής.
Αντί να υπομένουν σιωπηλά, οι γονείς αποφάσισαν να βγουν δημόσια. Το μήνυμά τους είναι πολιτικό.
Το Euronews μίλησε με τους γονείς του Μάριους.
Αναμφίβολα είναι κάθε φορά δύσκολο για τους γονείς να ξαναζουν το τραυματικό σκηνικό σε κάθε συνέντευξη. Κάθε μέρα που μιλά γι’ αυτό είναι λίγο διαφορετική, λέει ο Τόμας Ντικ (Thomas Dick), προτού αρχίσει την περιγραφή του. «Ήμουν πρώτος στο σπίτι, λίγο μετά τις 16.00, είχα μόλις ετοιμάσει κάτι να φάω, όταν χτύπησε το κουδούνι. Περίμενα ταχυδρόμο ή την Amazon ή κάποιον κούριερ.»
Όταν άνοιξε την πόρτα, κατάλαβε αμέσως ότι η καθημερινότητά του επρόκειτο να ανατραπεί: «Μπροστά μου στέκονταν δύο αστυνομικοί, ένας άνδρας και μία γυναίκα, και πίσω τους δύο ιερείς, σύμβουλοι σε περιπτώσεις κρίσης. Έχω δει αρκετές αστυνομικές σειρές στην τηλεόραση για να καταλάβω αμέσως ότι είχε συμβεί κάτι μη φυσιολογικό.» Αναρωτήθηκε μήπως η σύζυγός του είχε σκοτωθεί σε κάποιο δυστύχημα.
Οι αστυνομικοί ήταν περίπου στην ηλικία του Marius
Οι αστυνομικοί δεν ήθελαν να του ανακοινώσουν το νέο πρόχειρα, στην πόρτα. «Όχι, δεν χρειάζεται να μπείτε μέσα, πείτε μου σας παρακαλώ αμέσως τι συμβαίνει.»
«Ο γιος σας, ο Μάριους, είναι νεκρός.»
Ο γιος του βρισκόταν στην Τρίερ – πώς ήταν δυνατόν; Προσκάλεσε τους αστυνομικούς να μπουν στο σπίτι.
«Ο γιος σας δολοφονήθηκε με μαχαίρι.»
Ο Τόμας πήρε βαθιά ανάσα και κάθισε στον καναπέ στο σαλόνι. «Περιμένετε σας παρακαλώ μέχρι να έρθει η γυναίκα μου. Το ξέρει ήδη;»
Η αστυνομία είχε προσπαθήσει χωρίς επιτυχία να επικοινωνήσει με τη σύζυγό του στον χώρο εργασίας της. Πέρασε περίπου μία ώρα μέχρι να γυρίσει στο σπίτι, διάστημα στο οποίο εκείνος προσπαθούσε να κρατήσει κάποια κανονικότητα. Από την πολιτική του δραστηριότητα – ο ίδιος και η σύζυγός του Έλκε (Elke) ήταν ενεργά στελέχη της Χριστιανοδημοκρατική Ένωση Γερμανίας CDU στην τοπική αυτοδιοίκηση της περιφέρειας – γνώριζε τους συμβούλους επιφανειακά. Ποτέ δεν φανταζόταν ότι θα τους συναντούσε υπό τέτοιες συνθήκες.
«Είπα ακόμη στους αστυνομικούς: είστε γύρω στα 25, στην ηλικία του γιου μου, θα μπορούσατε οι ίδιοι να είστε παιδιά μου, και εσείς μου φέρνετε τώρα μια τέτοια είδηση;»
Λίγο μετά τις 17.00 η σύζυγός του επέστρεψε στο σπίτι. Η ίδια περιγράφει:
«Βγαίνω από το αυτοκίνητο και βλέπω τον άντρα μου να στέκεται στην πόρτα. Τον ρωτάω τι έχει συμβεί, με κοιτάζει περίεργα. Μετά κάνω τον γύρο και βλέπω τους αστυνομικούς και τους συμβούλους να στέκονται στο σαλόνι.»
«Και τότε μου λέει ο άντρας μου: ο Μάριους είναι νεκρός, σήμερα το πρωί τον μαχαίρωσαν στην Τρίερ. Στην πρώτη στιγμή σκέφτηκα, δεν γίνεται, είναι αδύνατον.»
«Τότε κατέρρευσα μπροστά στην κουζίνα και άρχισα να φωνάζω μόνο: το παιδί μου, το παιδί μου, ο Μάριους μου, αυτό δεν μπορεί να συμβαίνει. Ήταν σαν κάποιος να σου βγάζει ένα κομμάτι από την καρδιά, δεν μπορείς να το περιγράψεις.»
Ο δράστης θεωρούνταν καλά ενταγμένος
Ο δράστης, ο Sajad M., θεωρούνταν καλά ενταγμένος. Είχε ολοκληρώσει επαγγελματική κατάρτιση στον μεταλλουργικό κλάδο και εργαζόταν ως εξειδικευμένος εργάτης σε μια μεσαίου μεγέθους επιχείρηση στην περιοχή της Τρίερ. Σύμφωνα με τον εργοδότη του, εργαζόταν εκεί επί τέσσερα χρόνια, μιλούσε πολύ καλά γερμανικά και μέχρι τότε δεν είχε παρουσιάσει ποτέ προβληματική συμπεριφορά. Οι συνάδελφοί του αντέδρασαν αντίστοιχα σοκαρισμένοι στην πράξη.
Μόνο μετά την επίθεση έγινε γνωστό ότι ο Sajad M. φέρεται να έπασχε από ψυχική ασθένεια και βρισκόταν ήδη σε ψυχιατρική παρακολούθηση.
Στη Γερμανία διατυπώνεται συχνά το επιχείρημα ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία δεν παρέχει επαρκείς δυνατότητες θεραπείας για ψυχικά ασθενείς πρόσφυγες. Τι πιστεύει επ’ αυτού η Έλκε Ντικ;
«Σκέφτομαι και τους γονείς μου. Οι γονείς μου γεννήθηκαν το 1937. Ο πατέρας μου ήταν από την Άνω Σιλεσία και οι δυο τους, μέσα στις πολεμικές αναταραχές, εγκαταστάθηκαν στη Δυτική Γερμανία. Ήταν κι αυτοί τραυματισμένοι ψυχικά. Αλλά δεν έχω ακούσει ποτέ για κάποιον τότε, που, επειδή ήταν τραυματισμένος, όρμησε σε κάποιον με μαχαίρι.»
Η Έλκε Ντικ δεν μπορεί να καταλάβει τι μπορεί να συνέβη μέσα σε έναν τέτοιο άνθρωπο.
«Φαινόταν πως ήταν ενταγμένος, είχε δουλειά. Πώς φτάνει λοιπόν ξαφνικά ένας τέτοιος άνθρωπος να επιτίθεται έτσι απλά σε άλλους στον δρόμο και να ξέρει επακριβώς πού να μαχαιρώσει; Δεν μπορώ να καταλάβω πώς κάποιος φτάνει στο σημείο να μαχαιρώνει έναν άλλον άνθρωπο τυφλά, βίαια, χωρίς λόγο, αλλά με τόσο συγκεκριμένο τρόπο.»
Τόμας Ντικ: «Μετανάστευση χωρίς έλεγχο»
Ο Τόμας Ντικ θυμάται τους λεγόμενους «Boatpeople», τους ανθρώπους που τη δεκαετία του ’80 ήρθαν από το Βιετνάμ στη Γερμανία με πλοιάρια.
«Από αυτή την πολιτισμική περιοχή δεν ακούστηκε ποτέ ότι κάποιος πήρε μαχαίρι και επιτέθηκε στους ανθρώπους της χώρας που τους φιλοξενούσε. Οφείλεται λοιπόν στον πολιτισμικό κύκλο; Ένα συγκεκριμένο τμήμα αυτού του κόσμου, όπως φαίνεται, δεν αποδέχεται τον τρόπο ζωής μας ή τη θρησκεία μας ή την πολιτική μας ή οτιδήποτε άλλο. Και αυτόν τον κύκλο πρέπει σε κάθε περίπτωση να τον αποκλείσουμε.»
Ο Ντικ φέρνει στον νου έναν γνωστό του από το Ιράν, ο οποίος μαζί με την οικογένειά του διατηρεί εστιατόριο και τον ρώτησε: «Τι συμβαίνει με αυτούς τους ανθρώπους, Τόμας, γιατί τους αφήνουν να μπαίνουν στη χώρα;» Αυτούς τους ανθρώπους πρέπει να τους κατονομάζουμε και να τους λέμε ότι καταχράστηκαν το δικαίωμα φιλοξενίας και οφείλουν να φύγουν από τη χώρα, λέει ο Ντικ.
Θέτει εδώ το γερμανικό κράτος την ασφάλεια των μεταναστών με εγκληματική ροπή πάνω από την ασφάλεια των ίδιων των πολιτών του;
Ο Τόμας Ντικ παίρνει βαθιά ανάσα: «Μετά από όλες αυτές τις περιπτώσεις, που υπήρχαν ήδη πριν από τον Μάριους και συνεχίστηκαν και μετά, όπως πρόσφατα στο CSD στο Βερολίνο, πρέπει να το πούμε καθαρά. Τελικά έχουμε μετανάστευση χωρίς έλεγχο. Πάνω από 1.000 άνθρωποι κυκλοφορούν στη Γερμανία, αναζητούνται, αλλά κανείς δεν ξέρει πού έχουν εξαφανιστεί.»
Ο Τομας δεν μπορεί να καταλάβει γιατί οι πιθανοί επικίνδυνοι δράστες δεν καταγράφονται διοικητικά, «με δακτυλικά αποτυπώματα, σάρωση ίριδας ή άλλους τρόπους. Για μένα αυτό συνιστά ένα είδος αμέλειας που έχει παρεισφρήσει εδώ και, πιθανότατα, συνεχίζει να παρεισφρέει, επειδή δεν υπάρχει καν ψηφιοποίηση και διασύνδεση μεταξύ των ομόσπονδων κρατιδίων.»
Κατά την άποψη του Τόμας, θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχει αυστηροποιηθεί το δικαίωμα ασύλου. «Υπάρχουν παράγοντες έλξης στα κοινωνικά μας νομοθετήματα, που περιλαμβάνουν τεράστια χρηματικά ποσά, οικογενειακή επανένωση, ασφάλιση υγείας κ.ά. Παίζει ρόλο και η δυνατότητα εκμετάλλευσης των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας. Τι μας κοστίζει επιπλέον κάποιος που καταδικάζεται εδώ ως δολοφόνος ή εγκληματίας; Πόσο υψηλό είναι το τίμημα που πληρώνουν τα θύματα; Εμείς επενδύσαμε πολλά στον Μάριους, και εκείνος δεν θα μπορέσει ποτέ να τα πραγματοποιήσει ή να τα ζήσει.»
Ο καγκελάριος Μερτς τηλεφώνησε προσωπικά στην Έλκε και τον Τόμας Ντικ
Οι γονείς του Μάριους ελπίζουν ότι ο θάνατός του θα φέρει κάποια αλλαγή στην πολιτική. Ο ομοσπονδιακός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τους τηλεφώνησε ο ίδιος· η συνομιλία ήταν πολύ φορτισμένη, όπως λέει η μητέρα.
Πώς πρέπει να συνεχιστεί από εδώ και πέρα η πορεία σε ομοσπονδιακό και περιφερειακό επίπεδο;
Ο Τόμας Ντικ θεωρεί ότι αρχικά πρέπει απλώς να εφαρμοστούν οι υφιστάμενοι νόμοι.
«Όσον αφορά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, έχουμε στη Γερμανία ανθρώπους που έχουν περάσει από πολλές χώρες και βρίσκονται εδώ παράνομα· αυτό θα ήταν ήδη λόγος για απέλαση. Κι αν αυτό δεν αρκεί, πρέπει κάποτε να προσαρμοστεί ο νόμος περί ασύλου, ο οποίος θεσπίστηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στις σημερινές συνθήκες, αντί στην ΕΕ να συζητάμε διαρκώς μόνο το τι θα αλλάξουμε ή θα αυστηροποιήσουμε. Ο νόμος δεν ανταποκρίνεται πια στη σημερινή πραγματικότητα και στις σημερινές απαιτήσεις.»
Η Δανία, για παράδειγμα, ακολουθεί εδώ και χρόνια μία από τις αυστηρότερες πολιτικές ασύλου στην Ευρώπη. Οι αιτούντες άσυλο λαμβάνουν κατά κανόνα μόνο προσωρινή προστασία και οφείλουν να επιστρέψουν μόλις βελτιωθεί η κατάσταση στη χώρα προέλευσής τους. Παράλληλα, οι απελάσεις διευκολύνονται και τα κριτήρια για μόνιμη παραμονή και πολιτογράφηση γίνονται αισθητά πιο αυστηρά.
Αυτό, όπως σημειώνει, αποφασίστηκε στη Δανία από όλες τις παρατάξεις, συμπεριλαμβανομένων των εκεί Σοσιαλδημοκρατών. «Τέτοιο “πυροσβεστικό τείχος” όπως στη Γερμανία δεν υπάρχει εκεί», τονίζει ο Ντικ. «Μιλάμε συνεχώς για το AfD, αλλά όχι μαζί του. Κι αυτό είναι ένα πολιτικό φαινόμενο στη κοινωνία μας: ότι αποκλείουμε ανθρώπους.»
«Δεν γίνεται να μιλάω και να λέω πόσο πολύχρωμη και πολυμορφική είναι η χώρα μας και ταυτόχρονα να αποκλείω ανθρώπους που έχουν διαφορετική άποψη, αλλά ίσως μπορούν να κάνουν περισσότερα για την ασφάλειά μας ή έχουν αντιληφθεί νωρίτερα το πρόβλημα. Πρέπει λοιπόν να καθίσω στο ίδιο τραπέζι με αυτούς τους ανθρώπους και, αν με τους άλλους δεν μπορούν να σχηματιστούν πλειοψηφίες για το δίκαιο ασύλου ή την εσωτερική ασφάλεια, τότε θα πρέπει να αναζητήσω πλειοψηφία με αυτή την παράταξη.»
Ήρθε η ώρα, προσθέτει, «να καταλάβουμε καθαρά και στη Γερμανία ότι πρέπει τώρα να δράσουμε, να μιλήσουμε μεταξύ μας, διακομματικά με όλους και να προσανατολιστούμε σε χώρες όπως η Σουηδία και η Δανία».
Ο μικρότερος αδελφός του Μάριους βρίσκει στήριγμα στην εθελοντική πυροσβεστική
Ο πατέρας του Μάριους έχει ως εικόνα προφίλ στον λογαριασμό του στο WhatsApp μια φωτογραφία του Χέλμουτ Σμιτ (SPD), του πέμπτου καγκελάριου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ο οποίος από το 1974 έως το 1982 ηγήθηκε μιας σοσιαλφιλελεύθερης κυβέρνησης συνεργασίας SPD–FDP. Τον ρωτάμε γιατί.
Για τον Ντικ, ο Χέλμουτ Σμιτ ήταν η επιτομή του ηγέτη-κρατικού άνδρα. Συγκινείται όταν μιλά γι’ αυτόν. Ως παραδείγματα αναφέρει τρεις αποφάσεις που τον εντυπωσιάζουν μέχρι σήμερα: την επέμβαση των ενόπλων δυνάμεων Bundeswehr κατά την πλημμύρα στο Αμβούργο για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, την απελευθέρωση του αεροσκάφους της Lufthansa «Landshut» από την GSG 9 και την άρνηση του Schmidt να υποκύψει στους εκβιασμούς των ακροαριστερών τρομοκρατών της λεγόμενης RAF στην υπόθεση της απαγωγής του Χαννς Μάρτιν Σλάιερ.
«Αυτό δεν θα το ξεχάσω ποτέ και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συγκριθεί με τους ανθρώπους που βρίσκονται σήμερα στην εξουσία.»
Ο Μάριους είχε και έναν μικρότερο αδελφό. Σε αντίθεση με τον Μάριους, ο Γιοχάνες ήταν πάντα πιο εσωστρεφής, κρατά πολλά μέσα του. Πώς αντιμετωπίζει τον θάνατο του μεγάλου του αδελφού;
Τις δύο πρώτες ημέρες μετά την είδηση του θανάτου είχε κλειστεί ακόμη περισσότερο στον εαυτό του και δεν έτρωγε, διηγείται η μητέρα. Πλέον βρίσκει, μεταξύ άλλων, στήριγμα στη βοήθεια μιας θεραπεύτριας φυσικών μεθόδων, η οποία πριν από λίγα χρόνια έχασε ξαφνικά τον σύζυγό της: «Μετά την πρώτη επίσκεψη, φαινόταν ήδη σαν να είχε φύγει ένα βάρος από τους ώμους του.» Τον βοηθά επίσης η συμμετοχή του στην εθελοντική πυροσβεστική.
Οι γονείς του Μάριους θέλουν να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη του
Ο Ντικ θυμάται ότι ο ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ εκφώνησε τον Ιούλιο ομιλία για τη βία κατά των μεταναστών.
Πράγματι, στις 22 Ιουλίου 2026 ο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ εκφώνησε λόγο στη μνήμη της ρατσιστικά υποκινούμενης επίθεσης στο εμπορικό κέντρο Olympia (OEZ) στο Μόναχο από Γερμανοϊρανό. Μίλησε για τον ρατσισμό, τη μισανθρωπία και τη βία κατά ανθρώπων με μεταναστευτικό υπόβαθρο.
«Το ότι αυτοί οι άνθρωποι ήταν θύματα αυτών των δραστών είναι εξίσου τρομερό – άνθρωποι είναι άνθρωποι», τονίζει ο Ντικ. «Αλλά από τη μια πλευρά επικεντρώνεται σε αυτό η προσοχή, ενώ από την άλλη όλοι οι δώδεκα πρωθυπουργοί των κρατιδίων, μαζί με τον καγκελάριο, αρνούνται να συμμετάσχουν όταν πρόκειται για αγρυπνίες στη μνήμη θυμάτων εγκλημάτων από μετανάστες.»
Οι γονείς του Μάριους θέλουν η μνήμη του να παραμείνει ζωντανή στη δημόσια σφαίρα, και για να υπενθυμίζουν στους πολιτικούς ότι πρέπει να δώσουν προτεραιότητα σε αυτό και να προχωρήσουν σε αλλαγές: «Αυτοί που δεν σέβονται τον νόμο πρέπει να καταλάβουν ότι δεν έχουν θέση εδώ.»
Έχουν ακόμη κάποια ελπίδα;
Λένε ότι είναι δύσκολο να έχουν ελπίδα. Όμως το να τα παρατήσουν δεν είναι επιλογή.
Αξίζει να συνεχίσουν να αγωνίζονται, «όσο τα ονόματα των θυμάτων εξακολουθούν να ακούγονται, όσο ο Τύπος συνεχίζει να παρακολουθεί, όσο και ορισμένα κόμματα κοιτάζουν το θέμα και λένε: καταρτίζουμε ένα σχέδιο, παρουσιάζουμε ένα πλάνο, για παράδειγμα για ταχύτερες απελάσεις.»
Παράλληλα ελπίζουν ότι θα καταφέρουν να αντεπεξέλθουν καλά στον χρόνο που έχουν μπροστά τους.
«Θα έχουμε ξανά και ξανά στιγμές που θα λυγίζουμε, που δεν θα είμαστε καλά.» Αυτό που τους βοηθά είναι η στήριξη από τη γειτονιά, οι πολυάριθμες εκφράσεις συμπαράστασης στην κηδεία, οι προσφορές βοήθειας από τους ανθρώπους γύρω τους.
«Γι’ αυτό δεν θέλουμε να χάσουμε την ελπίδα μας για την ανθρωπότητα και για τους ανθρώπους στη Γερμανία: ότι υπάρχει ακόμη κάτι, ότι μπορεί να έρθει μια αλλαγή, ότι ο ένας θα κοιτάζει τον άλλον και θα βοηθά, και δεν θα μιλά υποτιμητικά ή με μίσος επειδή ο άλλος έχει άποψη διαφορετική από τη δική του.»
Ολόκληρη τη συνέντευξη θα μπορέσετε να διαβάσετε αύριο, Κυριακή 9 Αυγούστου, στο Euronews.