Στην Πολωνία ζουν 1,9 εκατ. Ουκρανοί πολίτες και οι περισσότεροι εργάζονται, σύμφωνα με νέα στοιχεία του υπουργείου Εσωτερικών. Το PiS προτείνει την απέλαση ανέργων ανδρών σε ηλικία στράτευσης, αν και η Ουκρανία δεν το ζητά.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Εσωτερικών και Διοίκησης, στην Πολωνία ζουν σήμερα περίπου 1,8–1,9 εκατ. ουκρανοί πολίτες, των οποίων η επαγγελματική δραστηριότητα εκτιμάται γύρω στο 80%, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο που καταγράφεται στους Πολωνούς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) πρότεινε την απέλαση από την Πολωνία ουκρανών ανδρών σε ηλικία στράτευσης, οι οποίοι δεν εργάζονται νόμιμα. Ο αντιπρόεδρος του κόμματος Τομπιάς Μποχένσκι, κατά τη διάρκεια του προγραμματικού συνεδρίου του PiS, υποστήριξε ότι με αυτόν τον τρόπο θα συμμετείχαν στην άμυνα της χώρας τους.
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του IBRiS για τη «Rzeczpospolita», το 67,2% των Πολωνών δηλώνει ότι βλέπει θετικά την ιδέα απέλασης ουκρανών πολιτών που βρίσκονται σε ηλικία στράτευσης και δεν έχουν νόμιμη εργασία.
«Τουλάχιστον μια ταξιαρχία, αν όχι μια μεραρχία»
Ακόμη πιο μακριά πήγε ο βουλευτής του PiS Αντρέι Σλιβκα. Υπερασπιζόμενος την πρόταση για απέλαση, τόνισε στην εκπομπή του Polsat News ότι, ακόμη κι αν τα άτομα που δεν εργάζονται αντιστοιχούν περίπου στο 5% των Ουκρανών που βρίσκονται στην Πολωνία, ο αριθμός αυτός, κατά την άποψή του, θα μπορούσε να ισοδυναμεί τουλάχιστον με μια ταξιαρχία και ίσως ακόμη και με μια μεραρχία.
Με πληθυσμό 1,8–1,9 εκατ. Ουκρανούς, το 5% αντιστοιχεί σε περίπου 90–95 χιλιάδες άτομα. Πρόκειται, ωστόσο, μόνο για μαθηματικό υπολογισμό και όχι για επίσημο αριθμό ουκρανών ανδρών σε ηλικία στράτευσης που θα μπορούσαν να σταλούν πίσω στην Ουκρανία. Μεταξύ όσων δεν εργάζονται μπορεί να υπάρχουν άτομα ασθενή, τραυματισμένα, ανίκανα για υπηρεσία, άνθρωποι που φροντίζουν οικογένεια ή βρίσκονται σε άλλη νομική κατάσταση.
Ο υφυπουργός του υπουργείου Εσωτερικών και Διοίκησης Ματσιέι Ντούστσικ, σε συνέντευξή του στο Polsat News, χαρακτήρισε την πρόταση του PiS «παράλογη και ανεφάρμοστη». Υπογράμμισε ότι μεταξύ όσων δεν εργάζονται βρίσκονται κυρίως άτομα ανίκανα για στρατιωτική υπηρεσία:
«Στην πραγματικότητα, όσοι δεν εργάζονται στην Πολωνία είναι άνθρωποι που φροντίζουν τα παιδιά τους με αναπηρίες ή τραυματίστηκαν στο μέτωπο και βρίσκονται στην Πολωνία για αποκατάσταση».
Επεσήμανε ότι, λόγω της υψηλής επαγγελματικής δραστηριότητας των Ουκρανών, η ομάδα των ατόμων που θα μπορούσαν δυνητικά να καλυφθούν από ένα τέτοιο μέτρο θα ήταν περιορισμένη.
«Θυμίζω ότι στην Ουκρανία έχουν ήδη κινητοποιηθεί 900 χιλιάδες άτομα, άρα αυτό δεν θα αποτελούσε ουσιαστική βοήθεια», τόνισε ο Ματσιέι Ντούστσικ.
Η πλειονότητα των Ουκρανών εργάζεται
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοίκησης είναι το υψηλό επίπεδο επαγγελματικής δραστηριότητας. Μεταξύ των προσφύγων πολέμου, περίπου το 65% εργάζεται. Η επαγγελματική δραστηριότητα των ουκρανών πολιτών που ήρθαν στην Πολωνία πριν από το ξέσπασμα του πολέμου πλήρους κλίμακας υπερβαίνει το 80%, ενώ στους φοιτητές φτάνει περίπου το 95%.
«Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό επαγγελματικής δραστηριότητας σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης», εκτίμησε ο υφυπουργός Ντούστσικ.
Αυτό έχει σημασία, καθώς στη δημόσια συζήτηση το θέμα των Ουκρανών παρουσιάζεται συχνά κυρίως μέσα από το πρίσμα των κρατικών δαπανών. Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας αναδεικνύουν όμως την άλλη πλευρά του φαινομένου: η συντριπτική πλειονότητα αυτού του πληθυσμού εργάζεται, έχει εισόδημα, πληρώνει φόρους και εισφορές και ξοδεύει χρήματα στην Πολωνία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για το τέλος του 2025, περίπου 857 χιλιάδες ουκρανοί πολίτες ήταν ασφαλισμένοι στο ZUS. Από αυτή την ομάδα περίπου 251 χιλιάδες άτομα είχαν καθεστώς PESEL UKR (πρόσφυγες πολέμου).
Οι Ουκρανοί είναι επίσης επιχειρηματίες. Στα μέσα του 2025 περίπου 53,2 χιλιάδες άτομα με ουκρανική υπηκοότητα ασκούσαν επιχειρηματική δραστηριότητα στην Πολωνία και υπάγονταν σε κοινωνικές ασφαλίσεις λόγω αυτής της δραστηριότητας.
Από οικονομική σκοπιά, η παρουσία μιας τόσο μεγάλης ομάδας κατοίκων μπορεί να αποδειχθεί ευνοϊκή για την Πολωνία, ιδίως σε συνθήκες δημογραφικών προβλημάτων και έλλειψης εργαζομένων σε ορισμένους κλάδους.
Ο υφυπουργός του υπουργείου Εσωτερικών αξιολόγησε την κατάσταση χωρίς αμφισημίες:
«Αν βρισκόμασταν σε μια κατάσταση όπου όλοι οι Ουκρανοί συνεννοούνταν μεταξύ τους και δεν πήγαιναν στη δουλειά, η πολωνική οικονομία θα σταματούσε».
Το 67% των Πολωνών υπέρ της απέλασης: η δεξιά αναδεικνύει θέμα με έντονη συναισθηματική φόρτιση
Στην έρευνα του IBRiS για τη «Rzeczpospolita», που πραγματοποιήθηκε στις 7–8 Αυγούστου 2026, οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να απαντήσουν αν η Πολωνία πρέπει να απελάσει τους ουκρανούς άνδρες σε ηλικία στράτευσης που δεν εργάζονται νόμιμα στη χώρα.
Το 67,2% όσων συμμετείχαν τάχθηκε υπέρ αυτού του μέτρου. «Σίγουρα ναι» απάντησε το 43,8%, ενώ «μάλλον ναι» το 23,4%. Αντίθετοι ήταν το 23,4%, ενώ το 9,4% δήλωσε ότι δεν έχει άποψη.
Την πρόταση υποστήριξε το 89% των ψηφοφόρων του PiS. Μεταξύ των ψηφοφόρων της Trzecia Droga ήταν 71%, της Konfederacja 58% και της Koalicja Obywatelska 53%. Στους υποστηρικτές της Nowa Lewica η πλειονότητα, δηλαδή το 87%, ήταν αντίθετη.
Δεν πρόκειται για «αυτόματη απέλαση ουκρανών ανδρών»
Για το ζήτημα των απελάσεων μιλήσαμε με τη Ναταλία Πάντσενκο από το Ίδρυμα Stand With Ukraine :
«Μας ανησυχεί η αξιοποίηση ενός τόσο περίπλοκου νομικού και κοινωνικού ζητήματος για τη δημιουργία απλών συνθημάτων περί “απέλασης των Ουκρανών”. Όταν μιλάμε για λύση σύμφωνη με το δίκαιο, δεν εννοούμε “την απέλαση όλων των ουκρανών ανδρών”, αλλά την τακτοποίηση των κανόνων προσωρινής προστασίας. Οι τρέχουσες αποφάσεις της ΕΕ αφορούν κυρίως τους νέους αιτούντες και όχι τη μαζική απομάκρυνση ανδρών που ήδη διαμένουν νόμιμα στην Πολωνία. Στις 15 Ιουλίου 2026 η ΕΕ συμφώνησε να παρατείνει την προσωρινή προστασία έως τις 4 Μαρτίου 2028, με περιορισμούς για νέα άτομα που δεν εκπληρώνουν τις ουκρανικές στρατιωτικές υποχρεώσεις».
Η Ναταλία Πάντσενκο επισημαίνει επίσης τις συνέπειες για την αγορά εργασίας:
«Αν η απώλεια της εργασίας σήμαινε κίνδυνο απώλειας του δικαιώματος παραμονής και υποχρεωτικής επιστροφής, η θέση του ουκρανού εργαζομένου απέναντι στον εργοδότη θα αποδυναμωνόταν δραματικά. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για καταχρήσεις: πίεση για αποδοχή χαμηλότερων μισθών, χειρότερων συνθηκών εργασίας ή αποχή από τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους υπό τον φόβο της απώλειας της εργασίας».
Το Ίδρυμα Stand With Ukraine προωθεί την άποψη ότι δεν πρέπει να εφαρμόζεται συλλογική ευθύνη σε άτομα που διαμένουν νόμιμα στην Πολωνία.
«Όσοι σήμερα ζουν νόμιμα στην Πολωνία έχουν το δικαίωμα να αναμένουν ότι οι αποφάσεις για το καθεστώς τους θα λαμβάνονται με βάση τον νόμο και την ατομική τους κατάσταση και όχι με βάση τη συλλογική ευθύνη», καταλήγει η Πάντσενκο.
Η Ουκρανία δεν μπορεί να αποφασίσει για την απέλαση των πολιτών της από χώρες της ΕΕ
Ύστερα από αίτημα της ουκρανικής πλευράς, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συζητούν το ενδεχόμενο εξαίρεσης των ουκρανών ανδρών σε ηλικία στράτευσης από το ευρωπαϊκό σύστημα προσωρινής προστασίας.
Ωστόσο, για τυχόν απέλαση αποφασίζουν οι αρχές της χώρας στην οποία βρίσκεται το εκάστοτε άτομο. Η επιστροφή μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ ΕΕ και Ουκρανίας, εφόσον, για παράδειγμα, διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει δικαίωμα παραμονής και επιβεβαιωθεί η ουκρανική υπηκοότητα.
Η Ουκρανία μπορεί να προσδοκά μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών της στην άμυνα της χώρας, όμως η απέλαση από την Πολωνία είναι πρωτίστως ζήτημα πολωνικής μεταναστευτικής πολιτικής και αποφάσεων των πολωνικών αρχών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν συμφωνημένοι μηχανισμοί στην ΕΕ βάσει των οποίων η Πολωνία θα απελαύνει άνδρες και η Ουκρανία θα τους εντάσσει αυτόματα στις ένοπλες δυνάμεις.
Η Πολωνία δεν διαθέτει δημόσια επιβεβαιωμένα στατιστικά στοιχεία που να δείχνουν πόσοι από τους Ουκρανούς που βρίσκονται σήμερα στη χώρα είναι άνδρες ικανοί για στράτευση, με την κατάλληλη ηλικία, κατάσταση υγείας και νομικό καθεστώς.