Η Ουκρανία αντιμετωπίζει δημοσιονομική στενότητα και ασκεί πίεση στα κράτη μέλη της ΕΕ να βρουν λύση πριν από την προεκλογική περίοδο του επόμενου έτους
Μια ομάδα τεσσάρων χωρών έδωσε νέα ώθηση στην προσπάθεια αξιοποίησης των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών και στρατιωτικών αναγκών της Ουκρανίας, πριν οι εθνικές εκλογές αποσπάσουν την προσοχή των κρατών μελών της ΕΕ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ΕΕ διακρατεί 210 δισ. ευρώ από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, τα περισσότερα στο Βέλγιο.
«Η Ουκρανία χρειάζεται περισσότερη οικονομική στήριξη τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Η ΕΕ, σε διάλογο με τους εταίρους της, θα πρέπει να συνεχίσει να παρέχει ολοκληρωμένη, προβλέψιμη και δομημένη οικονομική στήριξη στην Ουκρανία, σύμφωνα με τις ανάγκες της», αναφέρει η επιστολή.
Την πρωτοβουλία για την επιστολή είχε η Σουηδία και συνυπογράφεται από την Ολλανδία, την Ισπανία και την Πολωνία, μια επιλογή που σκοπό έχει να εκπροσωπεί τη βόρεια, δυτική, νότια και ανατολική Ευρώπη.
Απευθύνεται στην ύπατη εκπρόσωπο Κάγια Κάλας και στην υπουργό Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Έλεν ΜακΕντι, καθώς η Ιρλανδία ασκεί αυτήν την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου.
Νωρίτερα φέτος, η Ένωση έδωσε την τελική έγκριση σε δάνειο στήριξης 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία. Όμως το Κίεβο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει έλλειψη ρευστότητας και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναζητούν λύση που δεν θα επιβαρύνει περαιτέρω τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Υπάρχει επίσης η ανάγκη να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση πριν από την προεκλογική περίοδο του επόμενου έτους, όταν βασικά κράτη μέλη, όπως η Γαλλία, η Πολωνία, η Ιταλία και η Ισπανία, προσέρχονται στις κάλπες.
«Πιστεύουμε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να επανέλθουμε στο ζήτημα του πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε περαιτέρω τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία προς όφελος της Ουκρανίας», αναφέρει η επιστολή, που συντάχθηκε με πρωτοβουλία της σουηδικής κυβέρνησης.
«Αν και πρέπει να είμαστε περήφανοι για όσα έχουμε επιτύχει, δεν μπορούμε να επαναπαυθούμε στις δάφνες μας.»
Σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι είναι «έτοιμη να παράσχει οποιαδήποτε βοήθεια τυχόν χρειαστεί σε αυτό το πλαίσιο» και θα μελετήσει την επιστολή «προσεκτικά».
Παλιά μάχη, νέα ώθηση
Η χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων συζητήθηκε εντατικά πέρυσι, καθώς η ΕΕ προσπαθούσε να αντιμετωπίσει την απόσυρση της αμερικανικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Βάσει μιας ευρηματικής πρότασης, η Επιτροπή σχεδίαζε να μετατρέψει τα 210 δισ. ευρώ σε άτοκο δάνειο για την κάλυψη των δημοσιονομικών και στρατιωτικών αναγκών του Κιέβου. Οι Βρυξέλλες επέμεναν ότι το σχέδιο δεν συνιστά κατάσχεση, κάτι που είναι παράνομο βάσει του διεθνούς δικαίου, καθώς η Ρωσία θα μπορούσε να ανακτήσει τα χρήματα εφόσον κατέβαλλε πολεμικές αποζημιώσεις.
Το Βέλγιο αντιτάχθηκε στο σχέδιο από την αρχή. Ως έδρα της Euroclear, του βασικού θεματοφύλακα των περιουσιακών στοιχείων, φοβόταν ότι θα βρεθεί εκτεθειμένο σε ρωσικές δικαστικές προσφυγές.
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, ζήτησε «πλήρη αμοιβαιοποίηση» των κινδύνων, ώστε να προστατευθεί η χώρα του από αντίποινα της Μόσχας και αξιώσεις αποζημιώσεων. Η Euroclear χαρακτήρισε την πρόταση εύθραυστη και υπερβολικά πειραματική, προειδοποιώντας ότι ενείχε τον κίνδυνο φυγής επενδυτών.
«Δεν υπάρχουν δωρεάν χρήματα στον κόσμο. Απλώς δεν υφίστανται», είχε δηλώσει τότε ο ντε Βέβερ.
Παρά τη σθεναρή πίεση μιας ομάδας υποστηρικτών με επικεφαλής τη Γερμανία, το σχέδιο ναυάγησε τελικά σε μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής τον Δεκέμβριο. Τώρα, οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι η συγκυρία είναι κατάλληλη για να επανέλθει στο τραπέζι.
Δημοσιονομικό κενό
Ως εναλλακτική λύση, οι 27 ηγέτες συμφώνησαν να χορηγήσουν ένα έκτακτο δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, με εγγύηση τον κοινό δανεισμό και αποπληρωμή μόνο όταν καταβληθούν οι αποζημιώσεις. Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία εξασφάλισαν πλήρη εξαίρεση.
Το δάνειο προοριζόταν να καλύψει τις ανάγκες του Κιέβου για το 2026 και το 2027, μοιρασμένο ισόποσα σε 45 δισ. ευρώ ετησίως. Η πρώτη δόση καταβλήθηκε τον Ιούνιο.
Όμως ο αδιάκοπος βομβαρδισμός από τη Ρωσία έχει ανατρέψει τους υπολογισμούς του Κιέβου. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κάλεσε τους συμμάχους να καλύψουν ένα έλλειμμα 23 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας, λέγοντάς τους ότι χρειάζεται «περισσότερα χρήματα, πολύ περισσότερα» για να παραμείνει «ανταγωνιστικός» στις επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς. Έθεσε επίσης το ζήτημα των περιουσιακών στοιχείων.
Το αίτημα του Ζελένσκι αιφνιδίασε τις Βρυξέλλες, προκαλώντας νέα ανησυχία για το πόσο θα αντέξει η πιστωτική γραμμή των 90 δισ. ευρώ της Ένωσης.
Μέχρι στιγμής, οι Βρυξέλλες έχουν εκταμιεύσει 3,2 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη και 8,35 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια. Συνολικά, έχουν διατεθεί 22 δισ. ευρώ για αγορές οπλικών συστημάτων φέτος.
Καθώς η Μόσχα εντείνει την εκστρατεία επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους, προκαλώντας αγώνα δρόμου για την προμήθεια συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας στο Κίεβο, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιλαμβάνονται ότι το δάνειο των 90 δισ. ευρώ ίσως δεν επαρκέσει τελικά για να καλύψει πλήρως το 2026 και το 2027, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί.
Ο νέος προϋπολογισμός της ΕΕ, με ξεχωριστό κονδύλι για την Ουκρανία, δεν θα τεθεί σε ισχύ πριν από το 2028.
Αναζήτηση «νέων επιλογών»
Στις αρχές του μήνα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σίμπιχα έθεσε το ζήτημα της ανακατανομής των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων κατά την επίσκεψη στο Κίεβο του Βέλγου ομολόγου του, Μαξίμ Πρεβό.
Ο Πρεβό ανέφερε ότι οι κίνδυνοι που είχε επισημάνει προηγουμένως το Βέλγιο δεν έχουν εκλείψει, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι είναι ανοικτός στην εξέταση νέων προτάσεων, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει αντίρρηση επί της αρχής στη χρήση των χρημάτων για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Με άλλα λόγια, η στάση του Βελγίου δεν έχει μεταβληθεί: εάν η συζήτηση ξανανοίξει, θα ζητήσει εκ νέου εγγυήσεις χωρίς όριο, αναφέρουν Βέλγοι αξιωματούχοι.
Η Euroclear, η οποία επίσης παραμένει αντίθετη, δίνει παράλληλα μάχη σε δικαστικό επίπεδο με την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας.
Καθώς οι σύμμαχοι συγκεντρώθηκαν στο Κίεβο για την 35η επέτειο της Ανεξαρτησίας, η Σουηδή υπουργός Εξωτερικών Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ επανέφερε το θέμα, δηλώνοντας την πρόθεσή της να το θέσει στο τραπέζι στην επόμενη άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών, που έχει προγραμματιστεί στην Ιρλανδία για την 1η και 2α Σεπτεμβρίου.
«Προτείνουμε, ως εκ τούτου, να προσκληθούν οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες της Επιτροπής, ώστε σε στενή διαβούλευση με τα κράτη μέλη να εξετάσουν νέες επιλογές για τη χρήση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων προς όφελος της Ουκρανίας, οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι ο κίνδυνος επιμερίζεται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και κανένα κράτος μέλος δεν επωμίζεται δυσανάλογο βάρος», αναφέρει η επιστολή.
«Η διαχείριση των χρηματοοικονομικών και οικονομικών κινδύνων, καθώς και η συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, θα αποτελέσουν σημαντικά στοιχεία αυτής της τεχνικής ανάλυσης και συζήτησης», προσθέτει, αναγνωρίζοντας ότι «το ζήτημα είναι περίπλοκο».