Το ντίζελ ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον δαπάνης για καύσιμα. Η T&E εκτιμά ότι ένας οδηγός οχήματος ντίζελ στην ΕΕ πλήρωσε 142€ παραπάνω, ενώ ένα γερμανικό φορτηγό μεγάλων αποστάσεων επιβαρύνθηκε με 236€ επιπλέον την εβδομάδα.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η αύξηση στην τιμή των καυσίμων στις μεταφορές έχει κοστίσει στην ΕΕ περίπου 53 δισ. ευρώ, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη από την περιβαλλοντική οργάνωση Transport & Environment (T&E), με έδρα τις Βρυξέλλες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πρόσθετου κόστους — 40 δισ. ευρώ — προήλθε από το ντίζελ. Η T&E εκτιμά ότι οι αυξημένες τιμές καυσίμων κίνησης έχουν προσθέσει κατά μέσο όρο 270 εκατ. ευρώ την ημέρα στο κόστος των μεταφορών, εκ των οποίων 203 εκατ. ευρώ ημερησίως για το ντίζελ. Τα υπόλοιπα 67 εκατ. ευρώ την ημέρα αποδίδονται στη βενζίνη.
Οι εκτιμήσεις συγκρίνουν το κόστος στη διάρκεια του πολέμου με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό. Καλύπτουν τις 28 εβδομάδες έως τις 6 Σεπτεμβρίου.
«Η Ευρώπη είναι η παγκόσμια οικονομία που εξαρτάται περισσότερο από το ντίζελ», αναφέρει η T&E.
Το ντίζελ και το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης αντιστοιχούν περίπου στο 43% των προϊόντων πετρελαίου που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ σε όγκο — περίπου 16 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο και σχεδόν διπλάσιο μερίδιο από αυτό των ΗΠΑ. Σχεδόν τέσσερα στα δέκα επιβατικά αυτοκίνητα στους ευρωπαϊκούς δρόμους κινούνταν με ντίζελ το 2024.
Οι οδικές μεταφορές κατανάλωσαν το 77% ντίζελ και πετρελαίου εσωτερικής καύσης στην ΕΕ το συγκεκριμένο έτος. Τα αυτοκίνητα αντιστοιχούσαν στο μεγαλύτερο μερίδιο της οδικής κατανάλωσης, ακολουθούμενα από τα βαρέα οχήματα και τα λεωφορεία και στη συνέχεια τα βαν.
Ντίζελ χρησιμοποιείται επίσης στη γεωργία, την οικοδομή και σε ορισμένες κατοικίες, αν και τα καύσιμα που καταναλώνουν τα μηχανήματα εκτός οδικού δικτύου δεν περιλαμβάνονται στην εκτίμηση των 203 εκατ. ευρώ ημερησίως για το οδικό ντίζελ της T&E.
Για τους οδηγούς, η επιβάρυνση είναι σημαντική. Η T&E υπολογίζει ότι ο μέσος οδηγός αυτοκινήτου ντίζελ στην ΕΕ πλήρωσε περίπου 142 ευρώ περισσότερα στην υπό εξέταση περίοδο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου, το γέμισμα ενός ρεζερβουάρ ντίζελ 50 λίτρων κόστιζε περίπου 30 ευρώ περισσότερο από ό,τι πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με την οργάνωση.
Και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένους λογαριασμούς. Ένα μέσο γερμανικό φορτηγό μεγάλων αποστάσεων που κινείται με ντίζελ επιβαρύνθηκε με περίπου 6.000 ευρώ σε επιπλέον κόστος καυσίμου στη διάρκεια της περιόδου, δηλαδή 236 ευρώ την εβδομάδα, σύμφωνα με την T&E. Πρόκειται για παράδειγμα βασισμένο σε γερμανικό φορτηγό και όχι για μέσο όρο φορτηγών σε όλη την ΕΕ.
Γιατί το ντίζελ έχει γίνει τόσο ακριβό;
Οι τιμές του αργού πετρελαίου έχουν αυξηθεί απότομα από την έναρξη του πολέμου, αλλά η τιμή του ντίζελ έχει ανέβει ακόμη περισσότερο. Η σύρραξη έχει διαταράξει την παραγωγή και τις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή, ενώ οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά.
Η T&E αναφέρει ότι οι εξαγωγές ντίζελ και πετρελαίου εσωτερικής καύσης από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία μαζί μειώθηκαν σχεδόν κατά 75% τον Αύγουστο σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του αργού και την τιμή χονδρικής του ντίζελ ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι στις αρχές Σεπτεμβρίου, έναντι μιας συνήθους ζώνης 10 έως 30 δολαρίων. Αυτό δείχνει έλλειψη διυλισμένου ντίζελ, αλλά και ακριβότερο αργό.
Η σταθμισμένη μέση τιμή του ντίζελ στην ΕΕ έφτασε τα 2,159 ευρώ το λίτρο στις 14 Σεπτεμβρίου, το υψηλότερο επίπεδο στη σειρά δεδομένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ξεκινά από το 2005.
Ειδικοί της ΕΚΤ δήλωσαν στην Euronews Business την περασμένη εβδομάδα ότι, με βάση τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης καυσίμων εκείνη τη στιγμή, τα περιθώρια διύλισης του ντίζελ αναμενόταν να κορυφωθούν τον Οκτώβριο. Επρόκειτο για πρόβλεψη σχετικά με τα περιθώρια και όχι για εκτίμηση σχετικά με το πότε θα κορυφωθούν οι τιμές στο πρατήριο.
Η προσφορά θα μπορούσε να περιοριστεί περαιτέρω το φθινόπωρο, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης, γεωργικά μηχανήματα και μεταφορές φορτίων, ενώ τα διυλιστήρια πραγματοποιούν τις εποχικές εργασίες συντήρησης. Οι ΗΠΑ εξετάζουν επίσης μια πλήρη ή μερική απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ. Ο πρόεδρος Donald Trump δήλωσε την Τρίτη ότι στηρίζει την ιδέα, αλλά δεν έχει ανακοινωθεί καμία απαγόρευση. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να δυσκολέψει την Ευρώπη να εξασφαλίσει προμήθειες.
Πώς θα μπορούσε να μειωθεί το κόστος του ντίζελ στην Ευρώπη;
Χρησιμοποιώντας τα μέτρα που είχε προτείνει παλαιότερα η International Energy Agency για τη μείωση της κατανάλωσης, η T&E υπολογίζει ότι τέσσερα μέτρα μαζί θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να μειώσουν τη ζήτηση ντίζελ από τα αυτοκίνητα κατά 15%. Σε αυτά περιλαμβάνεται η διεύρυνση της τηλεργασίας όπου είναι εφικτό, με την T&E να υπολογίζει ότι τρεις επιπλέον ημέρες εργασίας από το σπίτι την εβδομάδα θα μπορούσαν να μειώσουν τον λογαριασμό καυσίμων ενός οδηγού έως και κατά 20%.
Περαιτέρω μέτρα περιλαμβάνουν τη μείωση των σημερινών ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους, επενδύσεις σε καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες και την παροχή συμβουλών για οικονομική οδήγηση, όπως η σωστή πίεση στα ελαστικά.
Μακροπρόθεσμα, η οργάνωση υποστηρίζει ότι τα ηλεκτρικά οχήματα θα μείωναν την έκθεση της Ευρώπης σε διακυμάνσεις της τιμής του πετρελαίου. Εκτιμά ότι σχεδόν οκτώ εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα στην ΕΕ απέφυγαν τη χρήση περίπου 46 εκατ. βαρελιών πετρελαίου το 2025, εξοικονομώντας 2,9 δισ. ευρώ σε εισαγωγές πετρελαίου.