Νέοι ακτιβιστές σε όλη την Ευρώπη ζητούν από τους νομοθέτες να κάνουν τις πλατφόρμες ασφαλέστερες, να επενδύσουν στην ψηφιακή παιδεία και να εφαρμόσουν τους ήδη υπάρχοντες νόμους.
Καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συζητούν αυστηρότερους κανόνες για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, οι νέοι λένε ότι μένουν εκτός μιας συζήτησης που τους αφορά άμεσα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι υποστηρικτές των προτεινόμενων απαγορεύσεων υποστηρίζουν ότι είναι αναγκαίες για να προστατευθούν τα παιδιά από τους κινδύνους στο διαδίκτυο, όμως νεανικοί ακτιβιστές σε όλη την Ευρώπη λένε ότι μια γενικευμένη απαγόρευση δεν είναι η λύση.
Αντί γι’ αυτό, καλούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να καταστήσουν τις πλατφόρμες ασφαλέστερες μέσω πιο αυστηρής ρύθμισης, καλύτερης εφαρμογής των κανόνων και εκπαίδευσης στην ψηφιακή παιδεία.
Στη Γαλλία, την Ιρλανδία και τις Κάτω Χώρες, μαθητές και εκπρόσωποι νεολαίας λένε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του τρόπου με τον οποίο η γενιά τους κοινωνικοποιείται, μαθαίνει, οργανώνεται και συμμετέχει στην κοινωνία.
«Ένας από τους ελάχιστους δημόσιους χώρους που παραμένουν εντελώς ελεύθεροι»
Ο Τομά Γιακουμπί Ρεμπούλ και ο Νοέ Αμόν κινητοποίησαν τα 20 άτομα του νεανικού κινήματός τους, Ctrl+Alt+Reclaim, ενόψει της απόφασης του γαλλικού κοινοβουλίου να ψηφίσει ένα νομοσχέδιο που περιορίζει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Η ομάδα συνέταξε τροπολογίες στο νομοσχέδιο, τις οποίες έστειλε απευθείας σε γερουσιαστές, προτείνοντας τη ρύθμιση των πλατφορμών αντί για την πλήρη απαγόρευση στους νέους χρήστες.
Παρατήρησαν ότι όταν το νομοσχέδιο προχώρησε σε δεύτερη ψηφοφορία στη Γερουσία, είχε σε μεγάλο βαθμό τροποποιηθεί ώστε να δημιουργηθούν δύο κατηγορίες πλατφορμών στη Γαλλία: εκείνες που θεωρούνται «πολύ προβληματικές» και άλλες που χαρακτηρίζονται «ψηφιακά εργαλεία», όπως εξήγησε ο Γιακουμπί Ρεμπούλ.
Η ομάδα τους έφερε επίσης τη συζήτηση στο δημόσιο διάλογο, δημοσιεύοντας άρθρα γνώμης σε μεγάλες εφημερίδες όπως η Le Monde. Παράλληλα, συναντήθηκαν με νέους σε όλη τη χώρα για να ακούσουν πώς μπορεί να τους επηρεάσουν οι περιορισμοί.
Οι νέοι δεν γνώριζαν ότι η ψηφιακή τους ζωή θα μπορούσε να περιοριστεί, αλλά όταν ενημερώθηκαν, έμειναν άναυδοι, είπε ο Γιακουμπί Ρεμπούλ.
«Στην αρχή έλεγαν “εντάξει, η απαγόρευση είναι καλή, θα μας προστατεύσει”… αλλά όταν τους εξηγήσαμε ότι δεν θα μπορούσαν πια να συνδέονται στο Roblox, στο Fortnite, στο Instagram ή στο TikTok, αντέδρασαν λέγοντας: “Θεέ μου, αυτό δεν γίνεται, πρέπει να βρούμε άλλη λύση”», είπε ο Γιακουμπί Ρεμπούλ.
Πρόσθεσε ότι οι νέοι με τους οποίους μίλησαν γνωρίζουν ότι διατρέχουν κινδύνους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά δεν πιστεύουν ότι ο κοινωνικός τους χώρος πρέπει να συρρικνωθεί.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ένας από τους ελάχιστους δημόσιους χώρους που παραμένουν εντελώς ελεύθεροι και προσβάσιμοι για τους νέους», είπε ο Αμόν.
«Τους επιτρέπουν επίσης να κοινωνικοποιούνται, να μαθαίνουν πράγματα, να δημιουργούν, να καλλιεργούν ένα κοινοτικό πνεύμα», πρόσθεσε, σε μια εποχή που ο φυσικός κόσμος γίνεται «πιο απρόσιτος» για τους νέους.
Αντί για απαγορεύσεις, προτείνουν πιο αυστηρή εφαρμογή των νόμων που ήδη υπάρχουν στην Ευρώπη, όπως ο Digital Markets Act (DMA) και ο Digital Services Act (DSA), ώστε οι διαδικτυακές πλατφόρμες να ρυθμίζονται καλύτερα.
«Οι πλατφόρμες δεν γίνονται ξαφνικά ασφαλείς όταν κάποιος κλείνει τα 18 ή τα 19»
Η 19χρονη Λόρεν Μποντ είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Organising Bureau of European School Student Unions (OBESSU), ενός οργανισμού που εκπροσωπεί και υποστηρίζει μαθητικές ενώσεις σε όλη την Ευρώπη.
Οι ενώσεις ασχολούνται με αυτό το ζήτημα εδώ και χρόνια σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, είπε η Μποντ, επειδή οι μαθητές ανησυχούν για το πώς οι απαγορεύσεις θα μπορούσαν να αλλάξουν την καθημερινότητά τους.
«Νιώθουν ότι η ευθύνη για τη δημιουργία ενός πιο ασφαλούς ψηφιακού κόσμου φορτώνεται σε αυτούς», δήλωσε στο Euronews Next.
Αυτές οι γενικευμένες απαγορεύσεις δεν λαμβάνουν υπόψη την καθημερινή πραγματικότητα των μαθητών, σημείωσε η Μποντ, προσθέτοντας ότι οι μαθητές αισθάνονται πως η φωνή τους δεν έχει ακουστεί.
«Μπορώ να καταλάβω γιατί η ιδέα μιας γενικευμένης απαγόρευσης μπορεί να φαίνεται πολύ ελκυστική… ωστόσο, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούν οι νέοι δεν γίνονται αυτομάτως ασφαλέστερες όταν κλείνουν τα 18 ή τα 19», είπε.
Οι νέοι με τους οποίους έχει μιλήσει πιστεύουν περισσότερο σε έναν συνδυασμό ισχυρότερης ρύθμισης και μεγαλύτερης επένδυσης στην ψηφιακή παιδεία.
Η Μποντ είπε ότι η επένδυση του σχολείου της στην ψηφιακή παιδεία της έδωσε μια υγιή σχέση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στα 11 της, οι δάσκαλοί της έκαναν με τους μαθητές ασκήσεις με πραγματικά παραδείγματα για το τι μπορεί να συμβεί στον ψηφιακό κόσμο και πώς να το αντιμετωπίσουν.
Αυτό όμως δεν ισχύει για πολλούς συνομηλίκους της, οπότε, όπως υποστηρίζει η Μποντ, υπάρχει ανάγκη για συντονισμένη εκπαίδευση σε όλη την Ευρώπη.
«Πιστεύω ότι πρέπει να μπουν οι βασικές βάσεις για τον τρόπο με τον οποίο διδάσκουμε την ψηφιακή ιδιότητα του πολίτη στο σχολείο, γιατί για πάρα πολλούς νέους δεν παρέχεται καμία σχετική ενημέρωση», είπε. «Πρέπει πρώτα να προχωρήσουμε στην ουσιαστική εισαγωγή αυτής της έννοιας στα σχολεία».
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αποτελέσουν πραγματικά τη βάση μιας κοινωνίας»
Ο Νιλς Ζάγεμα ψηφίστηκε από τους νέους συνομηλίκους του στην Ολλανδία για να εκπροσωπεί τη φωνή τους στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και είναι ο εκπρόσωπος της Ολλανδίας στο Youth Advisory Board της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Είπε ότι ήταν αμέσως σαφές γι’ αυτόν πως μία από τις προτεραιότητες της θητείας του θα είναι η ενασχόληση με τα ζητήματα πολιτικής γύρω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που να επηρεάζουν περισσότερο τη ζωή των νέων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε στο Euronews Next. «Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν πραγματικά να αποτελέσουν τη βάση μιας κοινωνίας – για την ενημέρωση, τη σύνδεση και τη συμμετοχή».
Για να ανταποκριθεί στη θητεία του, είπε ότι έχει μιλήσει με περισσότερους από χίλιους νέους σε λύκεια και με ειδικούς για την κατεύθυνση που παίρνουν οι περιορισμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Είπε ότι η πλειονότητα των νέων που άκουσε δεν τάσσεται υπέρ των περιορισμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρότι αναγνωρίζουν ότι θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να ελέγχουν ορισμένες επιβλαβείς συμπεριφορές, όπως το να περνούν υπερβολικό χρόνο στο κινητό τους.
Ο Ζάγεμα είπε ότι η λύση είναι ένα μοντέλο σταδιακής έκθεσης, στο οποίο οι γονείς και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εισάγουν σταδιακά τις τεχνολογίες ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Πιστεύει ότι οι οδηγίες (πηγή στα Αγγλικά) στην Ολλανδία αποτελούν ένα καλό μοντέλο για την Ευρώπη. Εκεί, οι γονείς καλούνται να δείχνουν σταδιακά στα παιδιά τους πώς να επικοινωνούν μέσω συνομιλιών (chat) και στη συνέχεια να τα φέρνουν σταδιακά σε επαφή με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά την ηλικία των 15 ετών.
«Μεγαλώσαμε με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς μας»
Μεγαλώνοντας στην αγροτική Ιρλανδία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν μια «σανίδα σωτηρίας» για την Έισλινγκ Μαλόνι, που τη βοήθησε να διατηρεί επαφή με φίλους που ζούσαν μία ώρα μακριά.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν επίσης μια πύλη προς τον ευρύτερο κόσμο, όπου μπορούσε να εξερευνήσει ενδιαφέροντα και θέματα που δεν καλύπτονταν στο σχολείο της.
«Μου άνοιξαν πολλές πόρτες», δήλωσε η Μαλόνι στο Euronews Next.
Σήμερα, ως εκπρόσωπος του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας της Ιρλανδίας, η Μαλόνι λέει ότι και άλλα παιδιά πρέπει να έχουν την ίδια ευκαιρία να εξερευνήσουν στο διαδίκτυο ό,τι τους ενδιαφέρει, αλλά με ασφαλή και ενημερωμένο τρόπο.
«Δεν θέλω [οι νέοι] να αποκλειστούν από αυτή τη συζήτηση χωρίς να έχουν ποτέ την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε αυτήν», είπε.
Γι’ αυτό, όπως λέει, ζητά από τους λήπτες αποφάσεων να δουλέψουν μαζί με τους νέους όταν συζητούν αν πρέπει να υπάρξουν πλήρεις απαγορεύσεις ή περιορισμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά.
Η Μαλόνι συμμετέχει εδώ και καιρό σε δράσεις διεκδίκησης, αρχικά μέσω των υπηρεσιών ενημέρωσης νέων στην Ιρλανδία, που βοηθούν τους νέους να κινηθούν με ασφάλεια στους διαδικτυακούς χώρους.
«Η γενιά μου μεγάλωσε με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν γίνει μέρος της καθημερινής μας ζωής από πολύ μικρή ηλικία, ακόμη και πριν αρχίσει ουσιαστικά αυτή η συζήτηση γύρω από την ασφάλεια στο διαδίκτυο», είπε. «Χρειάζεται να γίνει μια συζήτηση για να εξηγήσουμε στους λήπτες αποφάσεων πώς ακριβώς χρησιμοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
Για την ίδια, η λύση δεν είναι μια γενικευμένη απαγόρευση, αλλά ένας συνδυασμός νομοθεσίας που θα κάνει τις πλατφόρμες πιο ασφαλείς και περισσότερης εκπαίδευσης στην ψηφιακή παιδεία.
Ορισμένα από τα εργαλεία που θα βοηθούσαν τους νέους υπάρχουν ήδη, όπως η ρύθμιση χρονικών ορίων μέσα στην εφαρμογή, αλλά, όπως λέει η Μαλόνι, οι νέοι δεν τα γνωρίζουν επαρκώς, επειδή οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν τα προωθούν αρκετά.
Η επικείμενη νομοθεσία, όπως το Digital Fairness Act (DFA), θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να περιοριστούν επιβλαβή χαρακτηριστικά των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης, όπως ο εθιστικός σχεδιασμός και η εκμετάλλευση δεδομένων, σημείωσε η Μαλόνι.
Όμως τέτοια μέτρα θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά, πρόσθεσε, καθώς δεν πιστεύει ότι οι πλατφόρμες θα θελήσουν από μόνες τους να γίνουν πιο ασφαλείς.