Γιατί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επανεξετάζουν τις συμφωνίες τους με την αμερικανική Palantir;

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κινούνται για να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Palantir, την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων με έδρα τις ΗΠΑ, της οποίας οι πλατφόρμες λειτουργούν ως ραχοκοκαλιά δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης (AI) για στρατούς σε όλο τον κόσμο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο Ντερκ Μπόσβαϊκ, υφυπουργός Άμυνας της Ολλανδίας, δήλωσε στη Βουλή των Αντιπροσώπων αυτή την εβδομάδα (πηγή στα Αγγλικά) ότι μέσα σε δύο χρόνια πρέπει να υπάρχει μια «ολοκληρωμένη εναλλακτική λύση» στην Palantir.

Ο Μπόσβαϊκ είπε ότι η Ολλανδία χρησιμοποιεί την Palantir από το 2010 σε «πολύ περιορισμένη, διαχωρισμένη και μικρής κλίμακας βάση», σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης.

Παρ’ όλα αυτά, ανέφερε ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει μια «διπλή στρατηγική μείωσης της εξάρτησης» από την εταιρεία, ώστε να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα «το συντομότερο δυνατό». Έγγραφα που κατατέθηκαν στο ολλανδικό κοινοβούλιο δείχνουν ότι αναζητείται ευρωπαϊκή εναλλακτική λύση.

Ο Μπόσβαϊκ απαντούσε σε ερώτηση της Ολλανδής πολιτικού Μισέλ Γιαχτενμπεργκ, η οποία υποστήριξε ότι η εταιρεία έχει «ρατσιστική και αντιδημοκρατική ιδεολογία» και ζήτησε από την κυβέρνηση να τερματίσει τη συνεργασία μαζί της. Η συζήτηση εντάσσεται σε πρόταση που εγκρίθηκε το 2025 (πηγή στα Αγγλικά) για μεγαλύτερη ανεξαρτησία της κυβέρνησης από την Palantir και για αναζήτηση ευρωπαϊκών λύσεων.

Οι Ολλανδοί είναι οι πιο πρόσφατοι στην Ευρώπη που επιδιώκουν να απεξαρτηθούν από τις τεχνολογίες της Palantir στα κρατικά συμβόλαιά τους.

Πρόσφατη έκθεση του βρετανικού κοινοβουλίου αναφέρει ότι τα προγράμματα της εταιρείας δίνουν στην εθνική κυβέρνηση ένα «απαράδεκτο σημείο αδυναμίας». Η Ελβετία έχει απορρίψει προσφορές της Palantir τουλάχιστον εννέα φορές (πηγή στα Αγγλικά) λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια, ενώ η Δανία αναζητά επίσης τοπικές εναλλακτικές λύσεις αντί για λογισμικό της Palantir.

Στο παρόν ρεπορτάζ εξετάζουμε πιο προσεκτικά ποιες ανησυχίες εκφράζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την αμερικανική εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας και ποια συμβόλαια, αν υπάρχουν, βρίσκονται σε φάση επαναδιαπραγμάτευσης.

Γιατί η Palantir προκαλεί αντιδράσεις;

Η Palantir αναφέρει ότι εργάζεται με τεράστιους όγκους δεδομένων για να δημιουργήσει «την καλύτερη στον κόσμο εμπειρία χρήσης δεδομένων, που δίνει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να θέτουν και να απαντούν σύνθετα ερωτήματα».

Ένα από τα προϊόντα της, το Gotham (πηγή στα Αγγλικά), ένα λογισμικό λήψης αποφάσεων για οπλικά συστήματα, περιγράφεται ως εργαλείο που υποστηρίζει τους στρατιώτες με μια «αλυσίδα θανάτου με τεχνητή νοημοσύνη» για τον εντοπισμό στόχων.

Η ίδια η εταιρεία και οι επικεφαλής της, ο συνιδρυτής και πρόεδρος Πίτερ Τιλ και ο διευθύνων σύμβουλος Άλεξ Καρπ, βρίσκονται εδώ και καιρό στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Σε τηλεδιάσκεψη με επενδυτές (πηγή στα Αγγλικά), ο Καρπ έχει δηλώσει ότι θεωρεί πως το λογισμικό που αναπτύσσει η Palantir προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως θανατηφόρο όπλο.

«Η Palantir βρίσκεται εδώ για να ανατρέψει τα δεδομένα... και, όταν χρειάζεται, για να τρομάζει τους εχθρούς μας και, περιστασιακά, να τους σκοτώνει», είπε, σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της τηλεδιάσκεψης.

Σε άλλη κλήση με επενδυτές, ο Καρπ φέρεται να είπε ότι η συνταγματική κατοχύρωση εγκλημάτων πολέμου θα ήταν καλή για τις δουλειές της εταιρείας (πηγή στα Αγγλικά), μετά τα πλήγματα που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε σκάφη στην Καραϊβική.

Οι επικριτές της Palantir, όπως η Διεθνής Αμνηστία (πηγή στα Αγγλικά), υποστηρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο η εταιρεία διαχειρίζεται αυτούς τους τεράστιους όγκους δεδομένων δημιουργεί κινδύνους για την ιδιωτικότητα, τη διαφάνεια και την εμπορική εκμετάλλευση δεδομένων υγείας, στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη βρετανική κυβέρνηση για την πλατφόρμα υγείας της, το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS).

Η Διεθνής Αμνηστία τόνισε ότι είναι προβληματικό να παραχωρείται στην «Palantir πρωτοφανής πρόσβαση στα ιατρικά δεδομένα του πληθυσμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μέσω μεγάλων τεχνολογικών συμβολαίων με το NHS».

Η τεχνολογία της Palantir φέρεται να έχει χρησιμοποιηθεί (πηγή στα Αγγλικά) από το Πεντάγωνο των ΗΠΑ για τη συλλογή διαβαθμισμένων πληροφοριών και τη χρήση τους στην επιλογή στόχων σε πρόσφατες πυραυλικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων.

Η εταιρεία έχει επίσης υπογράψει συμφωνία (πηγή στα Αγγλικά) με τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) το 2024 για «αποστολές σχετιζόμενες με τον πόλεμο» ώστε να στηρίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και το λογισμικό της χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό οικογενειών μεταναστών στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο των επιχειρήσεων της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE).

Η Euronews Next απηύθυνε ερωτήματα στην Palantir για το ρεπορτάζ αυτό, αλλά δεν έλαβε άμεση απάντηση.

Ποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεργάζονται με την Palantir;

Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χρησιμοποιούν σήμερα τεχνολογίες της Palantir σε τμήματα του δημόσιου τομέα, ιδίως στην άμυνα, την αστυνόμευση και τις υπηρεσίες πληροφοριών, όμως η έκταση της χρήσης διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Το Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραψε συμβόλαιο με την Palantir ως κύριο προμηθευτή για το NHS, αν και μια πρόσφατη έκθεση επιτροπής (πηγή στα Αγγλικά) προς το κοινοβούλιο ζητά να τερματιστεί αυτή η σχέση το 2027, όταν λήξει το συμβόλαιο, και να βρεθεί αντ’ αυτού εγχώριος πάροχος.

Η Palantir υπέγραψε επίσης ένα τριετές (πηγή στα Αγγλικά) συμβόλαιο αξίας 240 εκατ. λιρών (276 εκατ. ευρώ) με το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας, για να παρέχει (πηγή στα Αγγλικά) «στρατηγική, τακτική και σε πραγματικό χρόνο λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα διαβάθμισης, σε όλο τον τομέα της άμυνας, και διαλειτουργικότητα με τα συστήματα της Palantir του ΝΑΤΟ και άλλων συμμάχων».

Ορισμένα αστυνομικά σώματα στη Γερμανία, στις περιοχές της Βαυαρίας, της Έσσης και της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, χρησιμοποιούν μια περιορισμένη εκδοχή (πηγή στα Αγγλικά) του «Gotham» της Palantir για να τα βοηθά στην έρευνα σοβαρών απειλών, όπως τρομοκρατικές επιθέσεις, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης.

Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ο γερμανικός στρατός δήλωσε ότι δεν θα αναθέτει συμβόλαια σε καμία αμερικανική εταιρεία, συμπεριλαμβανομένης της Palantir, σύμφωνα με το Reuters.

«Όσο κι αν μας ενδιαφέρει η λειτουργικότητα για τη δική μας βάση δεδομένων, είναι απλώς αδιανόητο αυτή τη στιγμή να δώσουμε σε στελέχη της βιομηχανίας πρόσβαση στην εθνική βάση δεδομένων», δήλωσε ο Τόμας Ντάουμ, επικεφαλής της κυβερνοάμυνας της Γερμανίας, σύμφωνα με πληροφορίες αυτή την εβδομάδα (πηγή στα Αγγλικά).

Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση καταρτίζει μια βραχεία λίστα με ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις, μεταξύ των οποίων και η γαλλική εταιρεία ChapsVision (πηγή στα Αγγλικά), για τις ανάγκες της σε λογισμικό.

Η Δανία είχε στο παρελθόν υπογράψει επταετές συμβόλαιο με την Palantir για τις πλατφόρμες επιτήρησης και ανάλυσης δεδομένων Maven Smart System και Foundry. Ωστόσο, πρόσφατα ανακοίνωσε (πηγή στα Αγγλικά) ότι θα αναζητήσει εγχώριες λύσεις για να αντικαταστήσει το λογισμικό της Palantir.

Αφού η ισπανική κυβέρνηση υπέγραψε συμβόλαιο 16,5 εκατ. ευρώ με την Palantir το 2023, περισσότερες από 40 εταιρείες χρησιμοποιούν το λογισμικό της εταιρείας, σύμφωνα με τοπικά ρεπορτάζ (πηγή στα Αγγλικά). Μέχρι στιγμής υπάρχει ελάχιστη ή καθόλου μαζική δημόσια αντίδραση στην Ισπανία για τη χρήση της εταιρείας σε κρατικά συμβόλαια.

Η Euronews Next επικοινώνησε με τις συγκεκριμένες κυβερνήσεις για να διαπιστώσει αν επανεξετάζουν ορισμένα από τα αμυντικά συμβόλαιά τους με τον αμερικανικό κολοσσό της άμυνας, αλλά δεν έλαβε άμεση απάντηση.

Υπάρχει πάντως συνεχές ενδιαφέρον στην Ευρώπη από ιδιωτικές εταιρείες για τις λύσεις της Palantir, με πάνω από 100 μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων και ταμεία συνταξιοδότησης να αυξάνουν τις τοποθετήσεις τους στη μετοχή της εταιρείας την τελευταία χρονιά, σύμφωνα με έρευνα του Follow the Money (πηγή στα Αγγλικά).