Οι Βρυξέλλες θέλουν απλούστερους κανόνες και πιο έξυπνα εργαλεία: με ασαφή χρονοδιαγράμματα, χαλαρές ρήτρες κατεπείγοντος και υποστελεχωμένες πρωτεύουσες, η μεταρρύθμιση ίσως να μην αποδώσει.
Στα τέλη Απριλίου, η Επιτροπή παρουσίασε μια ανακοίνωση με τίτλο «Ένα απλούστερο, σαφέστερο και καλύτερα εφαρμοζόμενο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο», ένα συνοπτικό κείμενο για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα της νομοθετικής παραγωγής της ΕΕ, να ενισχυθεί η διαφάνεια, να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων, να γίνει σε βάθος «εκκαθάριση» των νόμων της ΕΕ και να αντιμετωπιστεί η πιθανή υπερρύθμιση ή ακόμη και να αποφευχθεί η μεταφορά των κανόνων της ΕΕ σε επίπεδο κρατών μελών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αν και το έγγραφο καταγράφει ορισμένες από τις αναγκαίες αλλαγές στη νομοθέτηση της ΕΕ, ο κατάλογος των δράσεων θα μπορούσε να είναι πιο φιλόδοξος και με το βλέμμα στο μέλλον, ιδίως τώρα που η Επιτροπή βρίσκεται σε ευρείες εσωτερικές συζητήσεις για την αποδοτικότητα, την ετοιμότητα των θεσμών για την τεχνητή νοημοσύνη και άλλα.
Η πιο πρόσφατη μελέτη του Consumer Choice Center Europe, με τίτλο «Πιο συνετή ρύθμιση – Πώς η ΕΕ και τα επιμέρους κράτη μέλη πρέπει να μετασχηματίσουν τη νομοθέτηση ώστε η ευρωπαϊκή οικονομία να παραμείνει ανταγωνιστική», αξιολογεί την ίδια αυτή Ανακοίνωση, εντοπίζει δομικές αδυναμίες στις υφιστάμενες νομοθετικές και διαβουλευτικές διαδικασίες και προτείνει εφαρμόσιμες, τεχνολογικά προσανατολισμένες συστάσεις τόσο για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσο και για τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.
Τα θετικά: τεχνολογικές λύσεις
Μια θετική αλλαγή είναι ότι η Επιτροπή δεσμεύεται να καταγράφει και να αναφέρει με διαφάνεια κάθε διαδικαστική παρέκκλιση στα επεξηγηματικά σημειώματα.
Αυτό σημαίνει, ελπίζουμε, ότι τόσο οι νομοθέτες όσο και οι πολίτες θα ενημερώνονται για το πόσο συχνά και για ποιους λόγους προκύπτουν διαδικαστικές παρεκκλίσεις (όπως η μη τήρηση όλων των σταδίων των κατευθυντήριων γραμμών για Καλύτερη Νομοθέτηση).
Το έγγραφο υπόσχεται επίσης να ενημερώνει άμεσα τους ενδιαφερόμενους όταν δημοσιεύονται οι περιλήψεις των διαβουλεύσεων στην πύλη «Πείτε τη γνώμη σας» (Have Your Say) – κάτι που μοιάζει απλό, αλλά μέχρι σήμερα δεν εφαρμοζόταν.
Τέλος, η Επιτροπή προτείνει να αξιοποιήσει την τεχνολογική πρόοδο και δεσμεύεται να εισαγάγει ένα νέο πληροφοριακό εργαλείο για τη διαχείριση της ενωσιακής νομοθεσίας, την παρακολούθηση των εκτελεστικών κανόνων και τον εντοπισμό αλληλοεπικαλύψεων και πολυπλοκοτήτων στη ρύθμιση.
Ο στόχος αυτός πρέπει να αναβαθμιστεί σε μία από τις κύριες προτεραιότητες, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση πολλών βαθιά ριζωμένων προβλημάτων που απορρέουν από την πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου της ΕΕ και τις αποκλίνουσες επιδιώξεις.
Ζητήματα που παραμένουν άλυτα
Η προηγούμενη πρόσκληση της Επιτροπής για συνεισφορά σχετικά με την καλύτερη νομοθέτηση είχε δεχθεί ευρεία κριτική για τις διαδικασίες συμμετοχής των ενδιαφερομένων. Διάφοροι φορείς ζήτησαν πιο ουδέτερο σχεδιασμό των δημόσιων διαβουλεύσεων και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα συμμετοχής, μεταξύ άλλων.
Παρά ταύτα, το επακόλουθο έγγραφο δεν ασχολήθηκε με τον σχεδιασμό των δημόσιων διαβουλεύσεων και περιορίστηκε σε μια αόριστη δέσμευση ότι θα αποφεύγεται, «όποτε είναι δυνατόν», η προσμέτρηση των περιόδων διακοπών, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα να μειώνεται το τυπικό διάστημα των 12 εβδομάδων σε μόλις έξι.
Η αυτοαξιολόγηση της Επιτροπής για το έργο της και οι πιο συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης παραμένουν περιορισμένες.
Η ιστορική εμπειρία μη συμμόρφωσης με τις αρχές της Καλύτερης Νομοθέτησης δείχνει ότι δεν αρκεί να ορίζονται αρχές· απαιτείται επίσης στενή παρακολούθηση και επιβολή της εφαρμογής τους σε όλο το θεσμικό σύστημα και, στην πράξη, αλλαγή της θεσμικής κουλτούρας.
Το ίδιο θέμα που εξετάστηκε από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή – η κατεπείγουσα διαδικασία – παραμένει πολύ ευρύ.
Ο ορισμός που δίνει η Επιτροπή περιλαμβάνει τέσσερις παράγοντες ενεργοποίησης: 1) κρίσεις ή σοκ, 2) σοβαρές συνέπειες από την αδράνεια, 3) νομικές προθεσμίες και 4) «πολιτικό πλαίσιο που δημιουργεί ανάγκη για επείγουσα δράση».
Ενώ οι δύο πρώτοι παράγοντες είναι θεμιτοί, οι δύο τελευταίοι είναι τόσο ευρείς ώστε μπορούν να δικαιολογήσουν σχεδόν κάθε διαδικαστική συντόμευση και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή και, σε δεύτερο χρόνο, να επανεξεταστούν.
Συστάσεις προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ
Η έκθεση του Consumer Choice Center Europe περιγράφει συγκεκριμένες συστάσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι προτάσεις εστιάζουν στη βελτίωση της νομοθέτησης, στην ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων και στην αξιοποίηση της τεχνολογίας, ώστε οι κανόνες της ΕΕ να είναι πιο απλοί και κατανοητοί. Τέλος, στοχεύουν στη διευκόλυνση της λογοδοσίας και στη διασφάλιση ότι όλοι όσοι κινούνται στη «φούσκα» των Βρυξελλών συμμετέχουν στην προσπάθεια, ή τουλάχιστον συμμετέχουν περισσότερο από ό,τι σήμερα.
Η έκθεση διατυπώνει επίσης συστάσεις για τα επιμέρους κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να συμβαδίσουν με τον ρυθμό παραγωγής νομοθεσίας της Ένωσης, με αποτέλεσμα τη μειωμένη συμμετοχή τους στη διαμόρφωση πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ. Παρότι η Επιτροπή φέρεται να εξετάζει την αποστολή επιπλέον προσωπικού στις πρωτεύουσες, τα ίδια τα εθνικά κέντρα λήψης αποφάσεων συχνά υποφέρουν από έλλειψη στελεχών, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά τους να αντιδρούν, πόσο μάλλον να προτείνουν εκ των προτέρων τη δική τους ατζέντα.
Γιατί το χρειαζόμαστε;
Ο Μάριο Ντράγκι δήλωσε πρόσφατα ότι η ΕΕ πρέπει να εξελιχθεί σε μια πραγματιστική ομοσπονδία προκειμένου να διατηρήσει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά της.
Μια τέτοια εμβάθυνση της ολοκλήρωσης, ωστόσο, θα συναντήσει αντιστάσεις, εκτός εάν τα κράτη μέλη και οι εξωτερικοί φορείς αισθάνονται πραγματικά ενταγμένοι στη διαδικασία και έχουν ισχυρή εμπιστοσύνη στους θεσμούς και τη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, ενώ οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιλέγουν να δραστηριοποιούνται εντός και υπέρ της Ευρώπης και όχι παρά την Ευρώπη.
Η βελτίωση της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας είναι κρίσιμη για την επίτευξη αυτού του στόχου και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα από όλα τα μέλη της ευρωπαϊκής κοινωνίας, ανεξάρτητα από τις πολιτικές τους πεποιθήσεις.
Εάν η ΕΕ δεν προσαρμοστεί και δεν βελτιώσει όχι μόνο την ταχύτητα αλλά και την ποιότητα της νομοθέτησης, αυτό θα επιδεινώσει αναπόφευκτα τις εσωτερικές εντάσεις, θα τροφοδοτήσει τον πολιτικό λαϊκισμό και θα ενισχύσει τα αντιευρωπαϊκά αισθήματα.
Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά στο EU Tech Loop (πηγή στα Αγγλικά) και αναδημοσιεύεται στο Euronews στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας.