Δεκαοκτώ αφρικανικές χώρες εκτοξεύουν δορυφόρους, καθώς η ήπειρος αναπτύσσει δικό της διαστημικό τομέα και μειώνει την εξάρτηση από δυτικές δυνάμεις.
Η παγκόσμια κούρσα για το Διάστημα έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η γεωπολιτική αντιπαλότητα μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, τροφοδοτεί τη μάχη για εμπορική κυριαρχία και έλεγχο των πόρων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο νότιος πόλος της Σελήνης, πολύτιμος λόγω των αποθεμάτων πάγου νερού, είναι σήμερα το κύριο πεδίο αντιπαράθεσης, με πολλές χώρες να επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για την κατασκευή μόνιμων σεληνιακών βάσεων πριν τελειώσει η δεκαετία.
Οι φθηνότεροι, επαναχρησιμοποιήσιμοι πύραυλοι ιδιωτικών εταιρειών όπως η SpaceX και η Blue Origin έχουν μειώσει δραστικά το κόστος πρόσβασης σε τροχιά, εντείνοντας ακόμη περισσότερο την κούρσα.
Τώρα και αφρικανικά κράτη μπαίνουν στο παιχνίδι, πυκνώνοντας ένα ήδη ανταγωνιστικό πεδίο και αλλάζοντας την εικόνα των παγκόσμιων διαστημικών φιλοδοξιών.
Ποιες αφρικανικές χώρες συμμετέχουν στην κούρσα του Διαστήματος;
Δεκαοκτώ αφρικανικές χώρες έχουν ήδη εκτοξεύσει τουλάχιστον έναν δορυφόρο – από μόλις λίγες πριν από μία δεκαετία – ενώ περισσότερες από 21 διαθέτουν πλέον ειδικά διαστημικά προγράμματα, σύμφωνα με το Africa Center for Strategic Studies.
Η Αίγυπτος, η Νότια Αφρική, η Αλγερία, η Νιγηρία και το Μαρόκο βρίσκονται στην πρώτη γραμμή όσον αφορά τις δορυφορικές υποδομές και την τεχνολογία, διαθέτοντας μεγάλα εγχώρια εργαστήρια για τη συναρμολόγηση, ολοκλήρωση και δοκιμή δορυφόρων.
Η Αίγυπτος φιλοξενεί επίσης την έδρα του νεοσύστατου Αφρικανικού Οργανισμού Διαστήματος.
Πολλές από αυτές τις χώρες στηρίζουν ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας και νεοφυείς επιχειρήσεις αεροδιαστημικής, δημιουργώντας από το μηδέν ένα οικοσύστημα που βασίζεται στην έρευνα.
Τα τελευταία χρόνια, η Σενεγάλη, η Ρουάντα, το Τζιμπουτί και η Ζιμπάμπουε έχουν επίσης εκτοξεύσει τους πρώτους τους δορυφόρους.
Παρακολούθηση των πόρων και ενίσχυση της εγχώριας ανθεκτικότητας
Η κυριαρχία είναι η κινητήρια δύναμη. Τα αφρικανικά κράτη θέλουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από ξένες και δυτικές δυνάμεις, ιδίως ως προς τα γεωγραφικά και περιβαλλοντικά δεδομένα.
Η αγορά δορυφορικών εικόνων υψηλής ανάλυσης και χωρητικότητας επικοινωνιών από το εξωτερικό είναι δαπανηρή, ενώ τα αιτήματα συχνά καθυστερούν ή απορρίπτονται. Η Σενεγάλη, η Αίγυπτος και η Νότια Αφρική επιδιώκουν ιδιαίτερα να ελέγχουν οι ίδιες τα δεδομένα τους.
Οι αφρικανικοί δορυφόροι παρακολουθούν πλέον την υγεία των καλλιεργειών, διαχειρίζονται τους υδάτινους πόρους και προβλέπουν πλημμύρες και ξηρασίες. Επιβλέπουν επίσης την παράνομη αλιεία, την ασφάλεια των συνόρων, την πειρατεία, την παράνομη εξόρυξη και την αποψίλωση των δασών, ενώ γίνονται ολοένα πιο κρίσιμοι για την κάλυψη των τηλεπικοινωνιακών κενών στις αγροτικές περιοχές, όπου δεν φτάνουν οι επίγειες υποδομές.
Ο Αφρικανικός Οργανισμός Διαστήματος συμβάλλει στον συντονισμό της διαστημικής πολιτικής μεταξύ των κρατών και στη συγκέντρωση πόρων, ενώ νέα προγράμματα αεροδιαστημικής μηχανικής και επιστήμης δεδομένων στοχεύουν στο να κρατήσουν το νεανικό τεχνικό δυναμικό στην ήπειρο.
Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη;
Η άνοδος της Αφρικής στον διαστημικό τομέα θα μπορούσε να ωθήσει την Ευρώπη να εγκαταλείψει τον ρόλο του πατερναλιστικού παρόχου βοήθειας και να μετατραπεί σε πιο ισότιμο εταίρο.
Η αλλαγή αυτή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το πρόγραμμα Africa-EU Space Partnership, αξίας 100 εκατομμυρίων ευρώ, μοιράζεται υποδομές και δεδομένα, ενώ αναμένονται περαιτέρω συνεργασίες στην παρακολούθηση του κλίματος και τη γεωργία.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να αποκτήσουν παρουσία στην ταχέως αναπτυσσόμενη εμπορική διαστημική οικονομία της Αφρικής, ανοίγοντας ευκαιρίες πέρα από τις κορεσμένες δυτικές αγορές, ενώ συστήματα όπως το Galileo και το Copernicus μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση τοπικών αφρικανικών προκλήσεων.
Ωστόσο, οι διαστημικές φιλοδοξίες της Αφρικής καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική για την Ευρώπη την ανάγκη να εμβαθύνει τους διπλωματικούς και γεωπολιτικούς δεσμούς της στην ήπειρο, καθώς οι ανταγωνίστριες Κίνα και Ρωσία διευρύνουν τις δικές τους διαστημικές συνεργασίες εκεί.
Οι προκλήσεις που παραμένουν
Παρά την πρόοδο, τα εμπόδια παραμένουν. Οι δημόσιοι προϋπολογισμοί για την ανάπτυξη του διαστημικού τομέα εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότεροι σε σχέση με τη Δύση, με αποτέλεσμα πολλά προγράμματα να εξαρτώνται από εξωτερικά δάνεια και πακέτα βοήθειας με όρους.
Οι αδύναμες τοπικές αγορές επιχειρηματικού κεφαλαίου σημαίνουν ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις συχνά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, την ώρα που αντιμετωπίζουν υψηλά λειτουργικά κόστη, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Δικηγόρων.
Πολλοί πύραυλοι εξακολουθούν να εκτοξεύονται από ξένο έδαφος λόγω έλλειψης εγχώριων διαστημοδρομίων, ενώ ο περιορισμένος αριθμός επίγειων σταθμών περιορίζει τη λήψη και επεξεργασία δορυφορικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
Και παρά την αυξανόμενη επένδυση στο εγχώριο ανθρώπινο δυναμικό, τα κενά δεξιοτήτων και η διαρροή επιστημόνων παραμένουν επίμονες πληγές που μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αντιμετωπιστούν.