Τουρισμός - Ελλάδα: Πλαφόν στις κλίνες ανάλογα με τη φέρουσα ικανότητα - Προστασία ειδικών περιοχών

Η Ελλάδα παρουσίασε το νεό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, σε μία στιγμή κρίσιμη για το μέλλον της χώρας και την βιώσιμη ανάπτυξή της εν μέσω του υπερτουρισμού. Οι Υπουργοί Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανέφεραν ότι στόχος του χωροταξικού πλαισίου είναι η καλύτερη οργάνωση με συγκεκριμένες προϋποθέσεις για το πού, πώς και με ποιους όρους αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα, σε συνδυασμό με στροφή της ανάπτυξης και ανακατεύθυνση πόρων και επενδύσεων σε μη κορεσμένες περιοχές.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα brand στον παγκόσμιο τουρισμό, με τον αριθμό τουριστών που την επισκέπτονται να αυξάνεται, κάτι που οδηγεί τόσο σε φαινόμενα υπερτουρισμού όσο και στην ανάγκη βελτίωσης των υποδομών, ειδικά στα νησιά.

«Κλειδί» αποτελεί η μετάβαση σε ένα πρότυπο ανάπτυξης που θα συνδυάζει ποιότητα και βιωσιμότητα, με σεβασμό τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Τέλος στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη με έμφαση στη βιωσιμότητα

Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει οριστικά την άναρχη τουριστική επέκταση, θέτοντας σαφείς κανόνες σχετικά με το πού, με ποιον τρόπο και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούν να υλοποιούνται επενδύσεις.

Η κυβερνητική στρατηγική δίνει προτεραιότητα στην αποφόρτιση των ήδη επιβαρυμένων τουριστικών προορισμών, ενώ παράλληλα προωθεί την ανάπτυξη νέων περιοχών που διαθέτουν δυνατότητες βιώσιμης τουριστικής εξέλιξης.

Η νέα κατηγοριοποίηση της χώρας

Για πρώτη φορά, η Ελλάδα διαχωρίζεται σε πέντε βασικές κατηγορίες περιοχών, ανάλογα με τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και τον βαθμό τουριστικής πίεσης.

Η βασική κατηγοριοποίηση γίνεται με βάση την ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι περιοχές διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:

(Α) Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης,

(Β) Αναπτυγμένες περιοχές,

(Γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές,

(Δ) Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης και

(Ε) Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδικότερη κατηγοριοποίηση για τις νησιωτικές περιοχές. Τα νησιά -πλην της Κρήτης και της Εύβοιας- κατηγοριοποιούνται επιπλέον βάσει της έκτασής τους σε τρεις διακριτές ομάδες, με διαφορετικές κατευθύνσεις και όρους ανάπτυξης για την κάθε ομάδα.

Ειδικότερα, η Ομάδα Ι περιλαμβάνει νησιά με έκταση άνω των 250 τ.χλμ., ενώ οι μικρότερες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται σε επόμενες ομάδες με πιο εξειδικευμένες προβλέψεις και αυξημένες δυνατότητες προστασίας του τοπίου και του περιβάλλοντος.

Οι όροι ανάπτυξης για κάθε κατηγορία

Η κατηγοριοποίηση των περιοχών σε ζώνες Α–Ε και των νησιών σε Ομάδες Ι–ΙΙΙ καθορίζει στην πράξη τους όρους με τους οποίους μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός σε κάθε περιοχή. Επηρεάζει το είδος των τουριστικών επενδύσεων που επιτρέπονται, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, τη μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, καθώς και τους όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), δηλαδή σε περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική ανάπτυξη, δίνεται προτεραιότητα κυρίως στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων καταλυμάτων, με αυστηρότερους όρους για τη δημιουργία νέων τουριστικών μονάδων. Για νέα ξενοδοχεία σε εκτός σχεδίου περιοχές απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα.

Στις Αναπτυγμένες περιοχές (Β) διατηρείται η έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση, αλλά με ηπιότερους περιορισμούς. Το ελάχιστο γήπεδο για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου αυξάνεται στα 12 στρέμματα, ενώ στα νησιά της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες. Παράλληλα, ενισχύονται οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάπτυξη σύγχρονων τουριστικών υποδομών.

Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ) προβλέπεται μεγαλύτερη δυνατότητα ανάπτυξης νέων τουριστικών δραστηριοτήτων και καταλυμάτων, με στόχο τη σταδιακή ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος.

Στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) δίνεται έμφαση στην ήπια ανάπτυξη νέων προορισμών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, ενώ οι Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε) αφορούν κυρίως ειδικές μορφές τουρισμού, όπως ορεινός, ιαματικός, θαλάσσιος ή καταδυτικός τουρισμός.

Οι ομάδες των νησιών

Η Ομάδα Ι αφορά τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ., όπου προβλέπεται δυνατότητα μεγαλύτερης τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης φέρουσας ικανότητας μέσω ειδικών μελετών.

Για τα μικρότερα νησιά των Ομάδων ΙΙ και ΙΙΙ εφαρμόζονται πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας του τοπίου και περιορισμοί στη δόμηση και στη δυναμικότητα νέων μονάδων, με στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την προώθηση πιο ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης.

Ως προς τις κλίνες, στις πιο επιβαρυμένες ή ευαίσθητες νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία της περιοχής και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Σε περιπτώσεις χωρικής ταύτισης δύο ή περισσότερων κατευθύνσεων/ρυθμίσεων για συγκεκριμένη περιοχή, υπερισχύουν οι πιο προστατευτικές για το περιβάλλον προβλέψεις, με σκοπό τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της φυσιογνωμίας του νησιωτικού χώρου.

Περιορισμοί στις κλίνες και ενίσχυση της προστασίας των ακτών

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τον καθορισμό ανώτατου αριθμού τουριστικών κλινών στα νησιά, με βάση το μέγεθος και τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.

Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης προστασία της παράκτιας ζώνης στα πρώτα 25 μέτρα από τη γραμμή αιγιαλού, όπου δεν θα επιτρέπεται καμία μορφή δόμησης, εκτός από έργα που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.

Διαφύλαξη φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς

Το Ειδικό Χωροταξικό προβλέπει πρόσθετες ρυθμίσεις που αφορούν την προστασία του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, καθώς και την ανάδειξη και διατήρηση παραδοσιακών και εγκαταλελειμμένων οικισμών.

Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη διαφύλαξη αρχαιολογικών χώρων, μνημείων και ιστορικών τόπων, ώστε η τουριστική ανάπτυξη να μην επηρεάζει αρνητικά την πολιτιστική και ιστορική ταυτότητα της χώρας.

Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση του σχεδίου, βασικός στόχος είναι η υιοθέτηση ενός μοντέλου τουρισμού που θα αξιοποιεί με υπευθυνότητα τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους της Ελλάδας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιώσιμη ανάπτυξη για το μέλλον.