Το Μαυροβούνιο, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να ωφεληθούν από την ανακατανομή αδιάθετων πόρων του ευρωπαϊκού μηχανισμού μεταρρυθμίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να ανακατανείμει κονδύλια του χρηματοδοτικού μηχανισμού που δημιουργήθηκε για να παρέχει οικονομικά κίνητρα στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ώστε να υλοποιήσουν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προς όφελος των χωρών που θεωρούνται «πρωτοπόρες» στην ενταξιακή διαδικασία, δήλωσαν δύο αξιωματούχοι της ΕΕ στο Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Μηχανισμός Μεταρρυθμίσεων και Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια (Reform and Growth Facility for the Western Balkans) δημιουργήθηκε το 2024 με στόχο να παρέχει οικονομική στήριξη στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες της περιοχής, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, κυρίως την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται για την ένταξη στην Ένωση.
Το πρόγραμμα καλύπτει την περίοδο 2024-2027 και έχει ως στόχο τον διπλασιασμό του μεγέθους των οικονομιών των Δυτικών Βαλκανίων μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία της Επιτροπής, έχουν εκταμιευθεί μέχρι στιγμής μόλις περίπου 673 εκατομμύρια ευρώ από τα συνολικά 6 δισεκατομμύρια ευρώ που είναι διαθέσιμα μέσω του μηχανισμού. Σχεδόν το σύνολο αυτών των κονδυλίων έχει κατευθυνθεί σε μόλις τρεις από τις έξι υποψήφιες χώρες.
Το Μαυροβούνιο, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία θεωρούνται οι πλέον προχωρημένες χώρες στην ενταξιακή διαδικασία, χάρη στα εγχώρια προγράμματα μεταρρυθμίσεων που εφαρμόζουν. Αντίθετα, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο και η Σερβία θεωρούνται γενικά ότι υστερούν.
Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να ολοκληρώνονται εντός συγκεκριμένων προθεσμιών. Εάν κάποια προθεσμία δεν τηρηθεί, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει την εκταμίευση μέρους ή και του συνόλου των κονδυλίων που συνδέονται με τη συγκεκριμένη υποχρέωση.
Οι δικαιούχοι διαθέτουν προθεσμία ενός έτους για να εκπληρώσουν τους σχετικούς όρους προτού τα κονδύλια ανακατανεμηθούν σε άλλες χώρες. Εξαίρεση αποτέλεσε το πρώτο έτος εφαρμογής του μηχανισμού, κατά το οποίο η προθεσμία επεκτάθηκε στα δύο έτη. Αυτό σημαίνει ότι το τέλος Ιουνίου αποτέλεσε την πρώτη σχετική καταληκτική ημερομηνία.
«Όπως υπογραμμίζει ο κανονισμός, όταν τα μεταρρυθμιστικά βήματα δεν υλοποιούνται και η περίοδος χάριτος έχει λήξει, τα αντίστοιχα κονδύλια μπορούν να ανακατανεμηθούν μεταξύ άλλων δικαιούχων», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Euronews.
«Όσον αφορά τα ορόσημα που έπρεπε να έχουν επιτευχθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει τώρα μια συνολική και αντικειμενική αξιολόγηση όλων των δικαιούχων», πρόσθεσε.
Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θα ανακατανείμει τα αδιάθετα κονδύλια προς τις χώρες που κρίνεται ότι σημειώνουν τη μεγαλύτερη πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις — τις λεγόμενες «πρωτοπόρες» χώρες.
Ο μεγαλύτερος χαμένος αναμένεται να είναι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η οποία μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει καμία χρηματοδότηση μέσω του μηχανισμού, καθώς δεν έχει υλοποιήσει καμία από τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, κυρίως λόγω της περίπλοκης θεσμικής της δομής. Το Κόσοβο και η Σερβία αναμένεται επίσης να βρεθούν σε μειονεκτική θέση.
Η κατάσταση αυτή είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί ήδη από τον Απρίλιο, όταν η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Marta Kos, απέστειλε επιστολή προς όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, καλώντας τες να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις τους, διαφορετικά κινδυνεύουν να χάσουν τα κονδύλια που προβλέπει το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο.
Αξιωματούχοι της ΕΕ τονίζουν ότι ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδότηση ως κίνητρο για μεταρρυθμίσεις. Η Επιτροπή, όπως επισημαίνουν, δεν αφαιρεί χρήματα από τις χώρες, καθώς αυτές δεν είχαν ποτέ αυτόματο δικαίωμα στα κονδύλια εάν δεν υλοποιούσαν τις προβλεπόμενες μεταρρυθμίσεις.
«Είναι σαν να εργάζεσαι με ωρομίσθιο», ανέφερε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος, ζητώντας να διατηρηθεί η ανωνυμία του για να μιλήσει ανοιχτά. «Πληρώνεσαι μόνο για τη δουλειά που πραγματικά κάνεις.»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει περισσότερες λεπτομέρειες προς τα κράτη-μέλη αργότερα μέσα στον μήνα, συμπεριλαμβανομένου του ύψους των κονδυλίων που θα ανακατανεμηθούν.
«Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να παραμείνουν προτεραιότητα για τους δικαιούχους, ώστε να αξιοποιήσουν στο μέγιστο τις δυνατότητες που προσφέρει το Αναπτυξιακό Σχέδιο», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.