ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ. Μάτια στον ουρανό από εκατομμύρια Ευρωπαίους για τη σπάνια ολική έκλειψη ηλίου- Τι ισχύει για Ελλάδα και Κύπρο

Εκατομμύρια άνθρωποι στρέφουν το βλέμμα τους προς τον ουρανό, ελπίζοντας να παρακολουθήσουν ένα από τα εντυπωσιακότερα θεάματα της φύσης, μια σπάνια ολική ηλιακή έκλειψη, καθώς διασχίζει την ηπειρωτική Ευρώπη και για λίγο μετατρέπει τη μέρα σε νύχτα.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Πρώτα αναμένεται η Σελήνη να κρύψει πλήρως τον Ήλιο, αφήνοντας ορατή μόνο τη λαμπερή εικόνα του εξωτερικού «στέμματος», στο απομακρυσμένο αρκτικό βορρά της Ρωσίας, προτού τμήματα της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας βυθιστούν στο τόξο της αλλόκοτης σκιάς του φαινομένου.

Ο ενθουσιασμός κορυφώνεται στην Ισπανία, όπου τουρίστες έχουν κατακλύσει τους δρόμους κατά τα άλλα ήσυχων χωριών για να ζήσουν το εντυπωσιακό φυσικό φαινόμενο, καθώς η στενή λωρίδα της έκλειψης διασχίζει την Ιβηρική Χερσόνησο από τις βόρειες ακτές του Ατλαντικού έως τη Μεσόγειο στο νότο.

Η ηπειρωτική Ευρώπη δεν έχει ζήσει ολική ηλιακή έκλειψη εδώ και 20 χρόνια, ενώ στην Ισπανία έχει να σημειωθεί εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Η δε πρωτεύουσα της Ισλανδίας, το Ρέικιαβικ, έχει να δει ολική ηλιακή έκλειψη από το 1433.

Τα ειδικά γυαλιά παρατήρησης είχαν τεράστια ζήτηση, καθώς μια μερική έκλειψη θα είναι ορατή για εκατομμύρια ακόμη ανθρώπους στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, στον Καναδά, στις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες και στη βορειοδυτική Αφρική.

Ωστόσο, η ολική έκλειψη του Ήλιου αναμένεται να είναι ορατή μόνο σε ελάχιστα σημεία.

Ρέικιαβικ, Ισλανδία, περί τις 17:48 τοπική ώρα

Λεόν, Ισπανία, περί τις 20:28 τοπική ώρα

Σαραγόσα, Ισπανία, περί τις 20:29 τοπική ώρα

Και η Βαλένθια, Ισπανία, περί τις 20:32 τοπική ώρα

Τι θα συμβεί σε Ελλάδα και Κύπρο

Η ολική έκλειψη ηλίου δεν θα είναι καθόλου ορατή στην Κύπρο, όπως εξήγησε ο πρόεδρος του Κυπριακού Οργανισμού Εξερεύνησης Διαστήματος (CSEO) Γιώργος Δανός. Ούτε στην Ελλάδα ωστόσο θα είναι ορατή η ολική έκλειψη παρά μονάχα ως μερική, για μόλις 10 λεπτά και σε πολύ λίγες περιοχές της Βορειοδυτικής Ελλάδας.

Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα το μικρό παράθυρο ορατότητας της μερικής έκλειψης ανοίγει περίπου στις 20:30 τοπική ώρα και κλείνει ουσιαστικά γύρω στις 20:40, καθώς ο Ήλιος δύει. Ολική έκλειψη δεν θα είναι ορατή από κανένα σημείο της χώρας.

Η Κέρκυρα βρίσκεται στην ευνοϊκότερη θέση. Η μερική έκλειψη θα αρχίσει εκεί περίπου στις 20:33, θα φτάσει στο μέγιστο γύρω στις 20:37 και η κάλυψη της επιφάνειας του Ήλιου θα φτάσει το 2,34%. Με άλλα λόγια, ακόμη και από το καλύτερο σημείο της Ελλάδας, η Σελήνη θα μοιάζει περισσότερο να «δαγκώνει» ελάχιστα την άκρη του ηλιακού δίσκου παρά να τον κρύβει.

Στην Ηγουμενίτσα, η έκλειψη αρχίζει επίσης περίπου στις 20:33 και κορυφώνεται στις 20:36, με κάλυψη περίπου 1,29%. Στα Ιωάννινα το μέγιστο υπολογίζεται γύρω στις 20:35 και η κάλυψη περιορίζεται στο 0,72%, ενώ στην Καστοριά το φαινόμενο ξεκινά περίπου στις 20:32, φτάνει στο μέγιστο στις 20:34 και η κάλυψη αγγίζει περίπου το 1,21%. Ακόμη μικρότερη θα είναι στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, περίπου 0,68%.

Στην Αθήνα η έκλειψη δεν θα είναι ορατή. Υπάρχει μάλιστα ένας πολύ απλός λόγος: σύμφωνα με το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο Ηλιος στην πρωτεύουσα δύει σήμερα στις 20:22, αρκετά λεπτά προτού αρχίσει να γίνεται ορατή η σκιά της Σελήνης από το δυτικό άκρο της Ελλάδας.

Για εκείνους που βρίσκονται στις περιοχές όπου υπάρχει έστω αυτή η μικρή πιθανότητα παρατήρησης, καθοριστικό θα είναι να έχουν εντελώς ανεμπόδιστη θέα προς τον δυτικό ορίζοντα. Το φαινόμενο εξελίσσεται την ώρα της δύσης και ο Ήλιος θα βρίσκεται εξαιρετικά χαμηλά, επομένως ακόμη και ένας λόφος, κτίρια ή δέντρα μπορούν να κρύψουν αυτά τα λίγα λεπτά της έκλειψης.

Με το βλέμμα και στον καιρό

Ο καιρός, και ιδιαίτερα τα σύννεφα, είναι ο εχθρός των «κυνηγών» εκλείψεων, και η προβλεπόμενη βροχή μπορεί να χαλάσει τη γιορτή στην περιοχή των Westfjords, στη βορειοδυτική Ισλανδία.

Ο επιστήμονας και αστρονόμος Σαέβαρ Χέλγκι Μπράγκασον δήλωσε ότι νιώθει «και ενθουσιασμό και συντριβή» λόγω των δυσμενών προγνώσεων για τον καιρό. «Είναι σχεδόν σαν να έχω χάσει κάποιον», είπε στο πρακτορείο ειδήσεων AFP στο Ρέικιαβικ.

Πρόσθεσε όμως ότι ελπίζει ο ουρανός να ανοίξει έστω για λίγο, ώστε να μπορέσει να δει από το σπίτι του «την πιο σύντομη, την πιο αιφνίδια, την πιο όμορφη, την πιο μοναδική και, ελπίζω, την πιο αξέχαστη και όμορφη νύχτα της ζωής μας».

Αντίθετα, στην Ισπανία δεν αναμένονται τέτοια προβλήματα, καθώς η πρόγνωση κάνει λόγο για αίθριο καιρό, αν και υπάρχει ανησυχία για τις υψηλές θερμοκρασίες, άνω των 35°C, και τον συνεχιζόμενο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.

Την Ισπανία έχει κυριεύσει ο «πυρετός» της έκλειψης, με κυβερνητικές εκτιμήσεις ότι περισσότεροι από 446.000 επιπλέον τουρίστες μπορεί να δώσουν ώθηση 347 εκατομμυρίων ευρώ στην οικονομία.

«Η ζώνη ολικότητας είναι πολύ στενή. Έχει πλάτος μόλις μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα», δήλωσε στο AFP την Τρίτη από το Fontanil de los Oteros, στη βόρεια Ισπανία, ο Βρετανός αστροφυσικός και εκλαϊκευτής της επιστήμης Γκρέιχαμ Τζόουνς.

«Αυτό είναι που κάνει την Ισπανία τόσο ξεχωριστή. Η ζώνη ολικότητας διασχίζει πραγματικά ολόκληρη την ισπανική χερσόνησο».

Μία ακόμη ολική έκλειψη θα περάσει από τη νότια Ισπανία και τη βόρεια Αφρική τον Αύγουστο του 2027, ενώ μια δακτυλιοειδής έκλειψη, όταν η Σελήνη δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να κρύψει πλήρως τον Ήλιο δημιουργώντας το λεγόμενο «δαχτυλίδι φωτιάς», αναμένεται να «επισκεφθεί» την Ιβηρική Χερσόνησο το 2028.

Εφήμερο θέαμα

Σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, οι εκλείψεις έχουν προκαλέσει δέος, φόβο και σεβασμό, καθώς φαίνεται να σταματούν για λίγο τη φυσική τάξη των πραγμάτων.

Η σκιά ή «umbra» που δημιουργείται από την ευθυγράμμιση Ήλιου και Σελήνης προκαλεί ένα παράξενο λυκόφως, στη διάρκεια του οποίου η θερμοκρασία πέφτει, οι σκιές παίρνουν ασυνήθιστες γωνίες και ορισμένα ζώα πηγαίνουν για ύπνο.

Το φαινόμενο όμως είναι εφήμερο: για παράδειγμα σε τμήματα της Ρωσίας και της Γροιλανδίας η τωρινή ολική έκλειψη θα διαρκέσει λιγότερο από δυόμισι λεπτά.

Για τους παρατηρητές στην Ισπανία θα κρατήσει λιγότερο από δύο λεπτά, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου.

Η μερική έκλειψη, που συμβαίνει όταν η Σελήνη αρχίζει και ολοκληρώνει τη διέλευσή της μπροστά από τον Ήλιο, μειώνοντας το φως του, θα διαρκέσει περίπου μία ώρα και 45 λεπτά.

Πάντως η εκδήλωση, που θα μεταδοθεί ζωντανά στο διαδίκτυο τόσο από τη NASA όσο και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, προσφέρει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν την ατμόσφαιρα του Ήλιου και το εξώτατο στρώμα της, καθώς προσπαθούν να αποκαλύψουν μυστικά για τους ηλιακούς ανέμους και το μαγνητικό πεδίο του άστρου μας.