Από ρομπότ συνομιλίας έως φωνές με τεχνητή νοημοσύνη, νοσοκομεία και οίκοι ευγηρίας στη Γαλλία δοκιμάζουν νέες τεχνολογίες για τη στήριξη ανθρώπων με Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Στο νοσοκομείο Broca στο Παρίσι, ηλικιωμένοι ασθενείς συμμετέχουν σε πειράματα με πολλά διαφορετικά ρομπότ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ρομπότ NAO χρησιμοποιεί ερωτήσεις και ασκήσεις για να ενθαρρύνει τη συζήτηση και τη γνωστική διέγερση. Σε μία από τις συνεδρίες ζητά από τους ασθενείς να συμπληρώσουν γνωστές παροιμίες.
«Θα σας πω την αρχή μιας παροιμίας κι εσείς μπορείτε να προσπαθήσετε να μου πείτε πώς τελειώνει», τους λέει το ρομπότ.
Μια άλλη συσκευή, το Paro, έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει θεραπευτική ανακούφιση. Η ρομποτική φώκια είναι εξοπλισμένη με αισθητήρες που της επιτρέπουν να ανταποκρίνεται στις κινήσεις και στους ήχους του ασθενούς.
Υπάρχει επίσης το Miroki, ένα ρομπότ που έχει σχεδιαστεί για να αλληλεπιδρά με τους ασθενείς μέσω της συζήτησης.
Για τη 72χρονη Michèle, η εμπειρία είναι ασυνήθιστη αλλά όχι ανησυχητική. «Όχι, δεν ανησυχώ, αλλά προτιμώ την ανθρώπινη επαφή», λέει.
Οι αντιδράσεις των ασθενών διαφέρουν
Οι ερευνητές λένε ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική αντίδραση στην τεχνολογία. «Υπάρχουν κάθε είδους αντιδράσεις», σημειώνει η ψυχολόγος και ερευνήτρια μηχανικός στο Broca Living Lab Lea Vecchioni.
«Κάποιοι ασθενείς είναι σχεδόν αποσβολωμένοι. Το θεωρούν εντυπωσιακό να βλέπουν στην πραγματική ζωή πράγματα που μέχρι τώρα έβλεπαν μόνο στην τηλεόραση». Άλλοι όμως, όπως λέει, «απορρίπτουν καθαρά την τεχνολογία και τα ρομπότ».
Οι ερευνητές εξετάζουν αν οι μηχανές μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να συμμετέχουν σε διαφορετικές μορφές θεραπείας.
«Το ρομπότ μπορεί να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής που βοηθά τους ασθενείς να συμμετέχουν στις θεραπευτικές συνεδρίες», λέει η ερευνήτρια στη γνωστική ψυχολογία και διευθύντρια έρευνας στο Broca Living Lab Maribel Pino.
Οι πιθανές εφαρμογές περιλαμβάνουν τη γνωστική διέγερση, τη λογοθεραπεία, τη φυσικοθεραπεία και την ψυχοκινητική αποκατάσταση.
Τεχνητή νοημοσύνη προσαρμοσμένη σε κάθε φιλοξενούμενο
Στη νότια Γαλλία, ένα ακόμη πείραμα χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων. Στο La Septfontoise, στην περιοχή Tarn-et-Garonne, το προσωπικό δοκιμάζει το Livana, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης σχεδιασμένο να υποστηρίζει τους φιλοξενούμενους όταν αναστατώνονται.
Η τεχνολογία λειτουργεί μέσω τηλεφώνου και μπορεί να δημιουργεί εξατομικευμένες συνομιλίες. Πριν ξεκινήσει το πείραμα, το προσωπικό συνέλεξε βιογραφικές πληροφορίες για τους φιλοξενούμενους, με τη συναίνεση και τη συνεργασία των οικογενειών τους. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν στοιχεία για τα ενδιαφέροντά τους και την πορεία της ζωής τους.
Οι πληροφορίες αυτές χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για να προσαρμόζονται η φωνή του συστήματος και το περιεχόμενο των παρεμβάσεών του. «Η φωνή μπορεί να έχει στοιχεία που βοηθούν να ηρεμήσει ο φιλοξενούμενος, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του και την ιστορία της ζωής του», εξηγεί η ψυχολόγος Elodie Jammes.
Το σύστημα εξετάζεται ως μια μη φαρμακευτική προσέγγιση για τους φιλοξενούμενους που ζουν με Αλτσχάιμερ ή άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Ένα εργαλείο για τους φροντιστές
Για τη διευθύντρια του La Septfontoise, Ghislaine Verines, η τεχνολογία θα μπορούσε να προσφέρει μια ακόμη μορφή υποστήριξης τόσο για τους φιλοξενούμενους όσο και για το προσωπικό.
«Στόχος της δοκιμής είναι να διερευνηθούν μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις που μπορούν να βελτιώσουν την ευημερία των φιλοξενούμενων, προσφέροντας ταυτόχρονα πρόσθετη υποστήριξη στο προσωπικό φροντίδας», σημειώνει.
Τα πειράματα πραγματοποιούνται τη στιγμή που οι ερευνητές αναζητούν νέους τρόπους υποστήριξης των ανθρώπων με γνωστικές διαταραχές.
Ωστόσο, η Pino τονίζει ότι ο ρόλος της ρομποτικής πρέπει να παραμείνει σαφώς προσδιορισμένος. «Δεν πιστεύω ότι η ρομποτική πρέπει να θεωρείται εργαλείο αντικατάστασης», λέει.
«Παραμένουν εργαλεία, όσο εξελιγμένες κι αν γίνουν οι δυνατότητές τους στην αλληλεπίδραση ή στην “παρουσία” τους». Και υπάρχει κάτι, όπως λέει, που η τεχνολογία δεν μπορεί να προσφέρει. «Δεν θα αντικαταστήσουν ποτέ τις ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις που έχουν ανάγκη οι άνθρωποι».
Τεχνολογία, αλλά όχι στη θέση των ανθρώπων
Τα γαλλικά πειράματα δείχνουν πόσους διαφορετικούς τρόπους δοκιμάζονται η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική στη φροντίδα ανθρώπων με άνοια. Κάποιες τεχνολογίες στοχεύουν στην ενθάρρυνση της συζήτησης.
Άλλες επικεντρώνονται στη θεραπεία, την παρηγοριά ή την εξατομικευμένη υποστήριξη.
Οι ερευνητές όμως τονίζουν ότι σκοπός τους δεν είναι να αντικατασταθούν οι φροντιστές. Αντιθέτως, οι δοκιμές εξετάζουν τι μπορεί να προσθέσει η τεχνολογία στη φροντίδα, διατηρώντας την ανθρώπινη επαφή στο επίκεντρο.