Οι Ευρωπαίοι ηγέτες απορρίπτουν την πρόταση της Ουάσινγκτον για ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας, προειδοποιώντας ότι η Μόσχα δεν μπορεί να καθορίζει το μέλλον της ηπείρου
Κατηγορηματικά απορρίπτουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κάθε προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας να αναδιαμορφώσουν την αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου χωρίς τη δική τους συμμετοχή, μετά την υπόδειξη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να βρίσκεται κοντά σε μια ευρεία συμφωνία με τη Μόσχα, που θα ξεπερνά την Ουκρανία και θα περιλαμβάνει όλη την Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέες ανησυχίες μεταξύ των ευρωπαϊκών συμμάχων της Ουάσινγκτον έχουν προκαλέσει οι δηλώσεις που έκανε ο Τραμπ την Πέμπτη, καθώς εκτιμάται ότι η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να κινείται προς μια ρύθμιση ασφαλείας που θα ικανοποιεί τα μακροχρόνια αιτήματα του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν εις βάρος των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Ως «πολύ μεγάλη» συμφωνία, που θα αφορά όχι μόνο την Ουκρανία αλλά «όλη την Ευρώπη», περιέγραψε ο Τραμπ την ενδεχόμενη διευθέτηση:
«Θα είναι κάτι πολύ μεγάλο. Θα αφορά περισσότερα από την Ουκρανία και θα μπορούσα ακόμη να πω ότι ίσως αφορά όλη την Ευρώπη. Θα είναι μια μεγάλη, όμορφη συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι», είπε ο Τραμπ, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
Οι αναφορές του έγιναν την ώρα που ο ειδικός απεσταλμένος του και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ανακοίνωσε ότι η Ουάσινγκτον εργάζεται πάνω σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, με στόχο τη δημιουργία των προϋποθέσεων για διαρκή ειρήνη.
Άμεσες αντιδράσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων προκάλεσε η πρωτοβουλία, καθώς επιμένουν ότι οι ρυθμίσεις ασφαλείας της ηπείρου είναι ήδη καθορισμένες και δεν μπορούν να επαναδιαπραγματευθούν ερήμην τους.
«Έχουμε ήδη μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας σε ισχύ», είπε σε δημοσιογράφους στη Βαρσοβία την Παρασκευή η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλας.
«Το πρόβλημα παραμένει ότι η Ρωσία συνεχίζει να παραβιάζει τις συνθήκες που τη στηρίζουν. Το ΝΑΤΟ δεν αποτελούσε απειλή για τη Ρωσία το 2021 και δεν αποτελεί απειλή για τη Ρωσία αυτή τη στιγμή. Ο Πούτιν δεν έχει δικαίωμα βέτο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια».
Η Κάλας υπογράμμισε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να συμμετέχει σε κάθε συμφωνία, προκειμένου αυτή να μπορέσει να εφαρμοστεί.
Τη θέση της συμμερίστηκε ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία για την Ουκρανία και το μέλλον της Ευρώπης, που θα επιτευχθεί χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή, θα είναι όχι μόνο πολιτικά απαράδεκτη αλλά και πρακτικά αδύνατη.
«Μια διευθέτηση για το μέλλον της Ουκρανίας και της Ευρώπης πάνω από τα κεφάλια μας δεν θα ήταν απλώς άσοφη. Είναι στην πραγματικότητα αδύνατη», είπε ο Σικόρσκι.
Την ίδια ώρα, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα είπε ότι η Μόσχα δεν μπορεί να θεωρείται εγγυήτρια της ευρωπαϊκής ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία της Ευρώπης από τη ρωσική επιθετικότητα και όχι η διαπραγμάτευση σφαιρών επιρροής με το Κρεμλίνο.
«Πρέπει να μιλάμε για την προστασία μας από τη Ρωσία, όχι να μιλάμε με τους Ρώσους για σφαίρες επιρροής στην Ευρώπη», είπε ο Σίμπιχα.
Ο Σίμπιχα ενίσχυσε τη θέση του Κιέβου μετά από συνάντηση με την επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας στη Βαρσοβία, τονίζοντας ότι ούτε το μέλλον της Ουκρανίας ούτε η ασφάλεια της Ευρώπης μπορούν να αποφασιστούν χωρίς την άμεση συμμετοχή και των δύο.
Η Ουάσινγκτον πιέζει για ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας
Η διπλωματική διαφωνία εκδηλώνεται καθώς Αμερικανοί εκπρόσωποι προετοιμάζονται για νέες διαπραγματεύσεις μεταξύ Κιέβου και Μόσχας στο Αμπού Ντάμπι την επόμενη εβδομάδα.
Μετά από μήνες σχεδόν παγωμένων διπλωματικών προσπαθειών, η Ουάσινγκτον έχει εντείνει την εμπλοκή της και με τις δύο πλευρές, αναζητώντας ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε βιώσιμη συμφωνία.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, Αμερικανοί εκπρόσωποι πραγματοποίησαν διήμερες συνομιλίες στις Βρυξέλλες με αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων. Οι συναντήσεις επικεντρώθηκαν στις εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία και στο μέλλον των ευρύτερων ρυθμίσεων ασφαλείας της Ευρώπης.
Ο Κούσνερ, που συμμετείχε στις συζητήσεις μέσω σύνδεσης βίντεο, στη συνέχεια περιέγραψε τη φιλοδοξία της Ουάσινγκτον να αναπτύξει ένα ευρύτερο πλαίσιο.
Σε δήλωση που ανάρτησε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εργάζονται για πρακτικές ρυθμίσεις που θα αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες ασφαλείας όλων των πλευρών και θα θέτουν τα θεμέλια για διαρκή ειρήνη.
Η αμερικανική πρόταση αντανακλά μια προσπάθεια να συνδεθεί το ζήτημα της ασφάλειας της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο με την ευρύτερη σχέση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.
Ωστόσο, η διατύπωση έχει αναζωπυρώσει παλιές ευρωπαϊκές ανησυχίες για τις φιλοδοξίες της Μόσχας να αναθεωρήσει την τάξη ασφαλείας που διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Πριν εξαπολύσει τη γενικευμένη εισβολή της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία είχε απευθύνει τελεσίγραφο στο ΝΑΤΟ, ζητώντας θεμελιώδεις αλλαγές στις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ασφαλείας. Μεταξύ των αιτημάτων της Μόσχας ήταν η αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ από τις χώρες που προσχώρησαν στη Συμμαχία μετά το 1997.
Η δυτική στρατιωτική συμμαχία απέρριψε αυτά τα αιτήματα, υποστηρίζοντας ότι τα κυρίαρχα κράτη έχουν το δικαίωμα να καθορίζουν οι ίδιες τις ρυθμίσεις ασφαλείας τους.
Η Ευρώπη απαιτεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι απλώς αν η Ουάσινγκτον μπορεί να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου, αλλά αν μπορούν να λαμβάνονται αποφάσεις που επηρεάζουν την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου χωρίς την άμεση συμμετοχή των χωρών που επηρεάζονται περισσότερο.
Η Ευρώπη έχει επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερο ρόλο στη διπλωματική πρωτοβουλία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ειδικά καθώς οι συζητήσεις επεκτείνονται ολοένα και περισσότερο πέρα από το άμεσο πεδίο μάχης στην Ουκρανία.
Η επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάουλα Πίνιο είπε την Παρασκευή ότι απομένει ακόμη σημαντική δουλειά προτού μπορέσει να επιτευχθεί συμφωνία ειρήνης, τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καθορίσει η ίδια τα ζητήματα ασφάλειάς της.
Το ΝΑΤΟ, από την πλευρά του, επανέλαβε ότι οι σύμμαχοι της Ουκρανίας εργάζονται για έναν «δίκαιο και βιώσιμο» τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο Κούσνερ επιχείρησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους εταίρους ότι δεν θα αποκλειστούν από την ευρύτερη διαδικασία. Είπε ότι η Ουάσινγκτον σκοπεύει να διαβουλευθεί στενά μαζί τους στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι και, αν υπάρξει πρόοδος, να κινηθεί προς ένα ευρύτερο πολυμερές σχήμα με τη δική τους άμεση συμμετοχή.
Οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι μπορεί να αποδειχθούν κρίσιμη δοκιμασία
Οι προγραμματισμένες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι θα αποτελέσουν σημαντική δοκιμασία για την ικανότητα της Ουάσινγκτον να συμφιλιώσει τα αντικρουόμενα αιτήματα της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διαμορφώσουν προτάσεις που θα μπορούσαν να φέρουν τον τερματισμό των εχθροπραξιών, ενώ θα εγκαθιστούν ρυθμίσεις ασφαλείας ικανές να αποτρέψουν έναν νέο πόλεμο.
Ωστόσο, οι βασικές θέσεις παραμένουν πολύ μακριά μεταξύ τους. Η Ουκρανία ζητά αξιόπιστες εγγυήσεις απέναντι σε μελλοντική ρωσική επιθετικότητα, ενώ η Μόσχα εδώ και καιρό επιδιώκει περιορισμούς στην παρουσία και στην επιρροή του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, από την πλευρά τους, είναι αποφασισμένες να αποτρέψουν κάθε διευθέτηση που θα επιβράβευε τη ρωσική στρατιωτική επιθετικότητα ή θα υπονόμευε την κυριαρχία της Ουκρανίας και το δικαίωμά της να καθορίζει η ίδια το πολιτικό και το μελλοντικό καθεστώς ασφάλειάς της.
Οι προσπάθειες της Ουάσινγκτον να διαπραγματευτεί με τη Μόσχα ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τη σταθερή αντίθεση της Ευρώπης σε οποιαδήποτε διευθέτηση θα μπορούσε να υπονομεύσει το ΝΑΤΟ, να πλήξει τις υφιστάμενες συμφωνίες ασφαλείας ή να περιορίσει την κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών.
Παράλληλα, οι αντιδράσεις από τη Βαρσοβία, τις Βρυξέλλες και το Κίεβο υπογραμμίζουν ότι κάθε συμφωνία που θα διαπραγματευόταν κυρίως η Ουάσινγκτον με τη Μόσχα θα συναντούσε σημαντικές αντιστάσεις.