Η Γερουσία της Παραγουάης ενέκρινε ομόφωνα την καθαίρεση του προέδρου, κατηγορούμενου για παρατυπίες που σχετίζονται με την τράπεζα Ueno - Χιλιάδες πολίτες ζητούν πίσω τις αποταμιεύσεις τους.
Ο Σαντιάγο Πένια αποπέμφθηκε την Παρασκευή από τα καθήκοντά του ως πρόεδρος της Παραγουάης και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό, μετά τις καταγγελίες εναντίον του για αδικήματα που συνδέονται με την κατάρρευση της τράπεζας Ueno, η οποία άφησε εκατομμύρια πολίτες χωρίς πρόσβαση στις αποταμιεύσεις τους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι 44 παρόντες γερουσιαστές ψήφισαν υπέρ της αποπομπής του για "κακή άσκηση" των καθηκόντων του. Έτσι ο Πένια έγινε ο δεύτερος πρόεδρος της Παραγουάης που απομακρύνεται μέσω πολιτικής δίκης από το τέλος της δικτατορίας του Αλφρέδο Στρέσνερ, το 1989. Μετά την ανακοίνωση της απόφασης ξέσπασαν ξέφρενοι πανηγυρισμοί έξω από το Κογκρέσο, όπου χιλιάδες διαδηλωτές απαιτούσαν να αποδοθούν ευθύνες για την οικονομική κρίση.
Οι αρχές διέταξαν τον Σαντιάγο Πένια να παραμείνει στην κατοικία του στην πρωτεύουσα Ασουνσιόν μέχρι να παρουσιαστεί ενώπιον της Εισαγγελίας. Ο πλέον πρώην πρόεδρος αντιμετωπίζει κατηγορίες που θα μπορούσαν να επιφέρουν ποινές έως και 10 χρόνια φυλάκισης.
Οι γερουσιαστές καταλογίζουν στον Πένια ότι φέρεται να χρησιμοποίησε την πολιτική του επιρροή για να κατευθύνει εκατοντάδες εκατ. δολάρια από δημόσιους πόρους προς την τράπεζα Ueno, ενώ οι ρυθμιστικές αρχές αγνοούσαν χρηματοοικονομικές συναλλαγές υψηλού κινδύνου.
Ο αποπεμφθείς πρόεδρος, που αρνείται ότι έχει διαπράξει παρατυπίες, πρόκειται να οδηγηθεί σήμερα στις 11:00 (σ.σ. τοπική ώρα· 16:00 ώρα Ελλάδας και Κύπρου) στην έδρα της εισαγγελίας όπου αναμένεται να του απαγγελθούν κατηγορίες για τα φερόμενα αδικήματα της παραβίασης δημόσιας εμπιστοσύνης, της άσκησης αθέμιτης επιρροής έναντι ανταλλάγματος και της κατάχρησης δημοσίου αξιώματος για προσωπικούς σκοπούς.
Τον πρώην πρόεδρο, απόντα από τη διαδικασία, υπερασπίστηκαν δικηγόροι του, που αμφισβήτησαν την εγκυρότητά της, επιχειρηματολογώντας ότι το κοινοβούλιο «δεν είχε τη δικαιοδοσία να δικάσει κάποιον που παραιτήθηκε από το αξίωμά του», κατά τον συνήγορο Ρικάρντο Πρέδα. Αναφερόταν στο γεγονός ότι ο Σαντιάγο Πένια ανακοίνωσε πως παραιτείται την Πέμπτη. Πλην όμως το κοινοβούλιο δεν έκανε δεκτή την παραίτηση, κάτι που κατέστησε αναπόφευκτη την παραπομπή του και τη δίκη του στη Γερουσία. Αν είχε γίνει δεκτή η παραίτηση, ο Πένια θα γινόταν γερουσιαστής διά βίου, όπως ορίζει το Σύνταγμα της Παραγουάης για τους πρώην προέδρους, και θα έχαιρε ασυλίας.
Η Εισαγγελία διέταξε επίσης τη σύλληψη του Κάρλος Καρβάλιο, πρώην επικεφαλής της χρηματοπιστωτικής εταιρείας που αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία της Ueno και ο οποίος διορίστηκε από τον Πένια το 2023 πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας.
Μετά την αποπομπή Πένια, ο αντιπρόεδρος Πέδρο Αλιανά ανέλαβε την προεδρία της Παραγουάης για να ολοκληρώσει τη θητεία έως τον Αύγουστο του 2028. Ο Αλιανά επίσης τελεί υπό έρευνα για τις πιθανές σχέσεις του με την τράπεζα.
Κρίση της τράπεζας Ueno: εκατομμύρια Παραγουανοί σε απόγνωση
Η παρέμβαση στην τράπεζα Ueno εμπόδισε τους πελάτες της να κάνουν αναλήψεις μετρητών, να αποκτήσουν πρόσβαση στις αποταμιεύσεις τους ή να χρησιμοποιήσουν τις τραπεζικές τους κάρτες. Η τράπεζα είχε γνωρίσει ραγδαία ανάπτυξη χάρη σε στρατηγική που απευθυνόταν σε άτομα χαμηλού εισοδήματος και σε ανθρώπους χωρίς προηγούμενη πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σύμφωνα με την ίδια την τράπεζα, περισσότεροι από 1 εκατ. Παραγουανοί άνοιξαν εκεί τον πρώτο τους λογαριασμό.
Οι επιπτώσεις επηρέασαν επίσης την απασχόληση και τα δημόσια οικονομικά. Μια εφαρμογή μεταφορών ανέστειλε τη λειτουργία της, αφήνοντας χωρίς δουλειά 3.000 οδηγούς, ενώ 21 εκατ. δολάρια που είχαν διατεθεί για δημόσια έργα μπλοκαρίστηκαν. Η κρίση προκάλεσε ακόμη ζημίες στα κρατικά ομόλογα και υποτίμηση του τοπικού νομίσματος "γκουαρανί" έναντι του δολαρίου.
Πότε θα πάρουν τα χρήματά τους πίσω οι πελάτες της Ueno;
Ορισμένοι καταθέτες άρχισαν να ανακτούν τα χρήματά τους, αρχικά όσοι έχουν καταθέσεις έως 10 εκατ. γκουαρανί, που αντιστοιχούν περίπου σε 1.500 δολάρια (περίπου 1.300 ευρώ).
Η κεντρική τράπεζα διαβεβαιώνει ότι οι καταθέσεις είναι εγγυημένες έως περίπου 35.000 δολάρια, κάλυψη που αφορά το 97% των πελατών. Υποστηρίζει επίσης ότι πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό και ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει σταθερό.
«Η διαδικασία καταβολής προπληρωμών εγγυημένων ποσών στους καταθέτες (...) άρχισε (προχθές) Πέμπτη», είπε χθες στο AFP ο Χοσέ Μασιέλ, διευθυντής του ταμείου εγγύησης καταθέσεων στην BCP.
Οι πρώτες εκταμιεύσεις, πρόσθεσε, αφορούν καταθέτες που είχαν στην τράπεζα Ueno αποταμιευμένα ποσά «μεταξύ 1 και 10 εκατομμυρίων γκουαρανί» (σ.σ. 160 ως 1.600 αμερικανικών δολαρίων).
Δεν διευκρίνισε τον αριθμό των δικαιούχων, ούτε το συνολικό ποσό που μοιράστηκε. Σύμφωνα με δικηγόρο του κ. Πένια, κάπου 700.000 Παραγουανοί έλαβαν την Παρασκευή τις πρώτες πληρωμές.
Παράλληλα, απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον 27 ατόμων για φερόμενα χρηματοοικονομικά αδικήματα, μεταξύ των οποίων ο Μιγκέλ Βάσκες, ιδρυτής και πρώην διευθύνων σύμβουλος της Ueno, ο οποίος προφυλακίστηκε.
Ο πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Κάρλος Καρβάγιο --ο οποίος διηύθυνε την Ueno ως το 2023-- βρέθηκε επίσης αντιμέτωπος με ένταλμα σύλληψης. Οκτώ πρώην στελέχη της τράπεζας υπό εκκαθάριση έχουν ήδη τεθεί υπό κράτηση.
Ο πρώην υπουργός Εσωτερικών, ο επικεφαλής των υπηρεσιών της προεδρίας («προσωπάρχης») και δυο προεδρικοί σύμβουλοι παραιτήθηκαν.
Οι δεσμοί του Σαντιάγο Πένια με την τράπεζα Ueno
Μέσα σε λίγα χρόνια η τράπεζα Ueno, από μια σχετικά άγνωστη χρηματοπιστωτική εταιρεία, εξελίχθηκε σε έναν από τους βασικούς τραπεζικούς ομίλους της Παραγουάης, ενισχυμένη από περισσότερα από 800 εκατ. δολάρια σε δημόσιους πόρους.
Στις κατηγορίες σε βάρος του Πένια περιλαμβάνεται η προηγούμενη μετοχική συμμετοχή του στην εταιρεία-μητρική της τράπεζας, ο διορισμός του Καρβάλιο στην ηγεσία της κεντρικής τράπεζας και η έγκριση καταθέσεων ύψους 355 εκατ. δολαρίων από το κρατικό συνταξιοδοτικό ταμείο, φερόμενα πάνω από τα νόμιμα όρια.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτές οι πολιτικές διασυνδέσεις συνέβαλαν στο να προστατευθεί η τράπεζα από αυστηρότερη εποπτεία.
Ο Οράσιο Κάρτες και η πολιτική πτώση Πένια
Η αποπομπή σημαδεύτηκε επίσης από τη ρήξη μεταξύ του Πένια και του πρώην μέντορά του, του πρώην προέδρου Οράσιο Κάρτες, επικεφαλής του κόμματος "Κολόραντο". Ο Κάρτες είχε προωθήσει την πολιτική πορεία του Πένια, όμως οι εντάσεις κλιμακώθηκαν όταν ο τότε πρόεδρος επιχείρησε να οικοδομήσει τη δική του βάση ισχύος.
Τον Σεπτέμβριο, γερουσιαστές προσκείμενοι στον Κάρτες άρχισαν να αμφισβητούν τις χρηματοοικονομικές δραστηριότητες της Ueno. Μετά την κατάρρευση της τράπεζας, ο πρώην πρόεδρος απέσυρε την υποστήριξή του στον Πένια και ζήτησε δημόσια την αποπομπή του. «Ο Κάρτες έβαλε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Associated Press ο ειδικός σε θέματα Παραγουάης στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ Άντριου Νίκσον.
Η πτώση του Πένια αφήνει την Παραγουάη αντιμέτωπη με μια βαθιά θεσμική και οικονομική κρίση, με τη νέα κυβέρνηση να καλείται να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, να εγγυηθεί τις αποταμιεύσεις και να ξεκαθαρίσει τις ευθύνες για την τραπεζική κατάρρευση.
Διεθνείς αναταράξεις
Η τραπεζική κρίση στην Παραγουάη προκαλεί πολλαπλά σοκ κατά κύματα. Στην Αργεντινή, περίπου χίλιοι εργαζόμενοι της τεχνολογικής εταιρείας ITTI, του ίδιου ομίλου στον οποίο ανήκει η Ueno, τέθηκαν σε διαθεσιμότητα άνευ αποδοχών για 30 ημέρες.
Η νοτιοαμερικανική ομοσπονδία ποδοσφαίρου (CONMEBOL) είχε αποταμιευμένα κάπου 13 εκατ. δολάρια στην τράπεζα αυτή, αποκάλυψε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή του στον θεσμό υπό τον όρο να μην κατονομαστεί.
Πηγή του στην κυβέρνηση της Βραζιλίας --του μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου της Παραγουάης-- τόνισε στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters ότι η Μπραζίλια θέλει να μην υπάρξει κοινωνικοπολιτική αστάθεια στη γειτονική χώρα και η τραπεζική κρίση να επιλυθεί χωρίς ευρύτερες επιπτώσεις.