Έκτακτη είδηση
This content is not available in your region

Συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν - Η Φεντερίκα Μογκερίνι στο euronews

euronews_icons_loading
Συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν - Η Φεντερίκα Μογκερίνι στο euronews
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Μετά από 23 μήνες διαπραγματεύσεων η πολυπόθητη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επετεύχθη.

Όλη η διεθνής κοινότητα εκτός του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας εξέφρασε την ικανοποίησή της.

Ιστορική χαρακτήρισε την ημέρα ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Γκι-Μουν χαιρέτισε την «ιστορική συμφωνία», εκτιμώντας ότι μπορεί να συμβάλει με ουσιαστικό τρόπο στην ειρήνη και στη σταθερότητα στην περιοχή και πέρα από αυτήν.

Το euronews συνομίλησε με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι, η οποία χαρακτήρισε τη συμφωνία σημάδι ελπίδας για όλο τον κόσμο. Σημαντικότερη ερώτηση είναι το ποια ήταν τα μεγαλύτερα πολιτικά προβλήματα;

Μογκερίνι:
Αποφασίσαμε να αντιμετωπίσουμε τα τελευταία δύσκολα θέματα όλα μαζί ως ένα πακέτο προσπαθώντας να βρούμε ισορροπίες που θα κρατούσαν την καλή φύση της συμφωνίας και θα επέτρεπαν σε όλες τις πλευρές να βγουν και να πουν ότι αυτή είναι μία καλή συμφωνία. Ήταν και είναι σημαντικό να είναι μία καλή συμφωνία για όλους, για όλες τις πλευρές που την υπέγραψαν. Αλλά επίσης και για όλη την υπόλοιπη διεθνή κοινότητα. Γιατί ήταν διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν με μία εντολή από τα Ηνωμένα Έθνη. Οπότε δεν το κάναμε μόνο για τους λαούς των χωρών μας, της Ευρώπης, της Αμερικής ή του Ιράν αλλά για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.

euronews:
Υπήρξαν στιγμές που το αδιέξοδο έμοιαζε αξεπέραστο;

Μογκερίνι:
Υπήρξαν πολλές στιγμές που θέση έμοιαζε τόσο διαφορετική και μακριά που φαινόταν απίθανο να υπάρξει συμφωνία. Από την άλλη πλευρά, όμως, η πολιτική βούληση από όλες τις πλευρές ήταν τόσο ισχυρή πάντα. Και η δέσμευση, η αφοσίωση, η θέληση, η ευθύνη επίσης θα έλεγα, η αίσθηση της ευθύνης όλων στο τραπέζι μας έκαναν να ξεπεράσουμε τα εμπόδια. Γιατί πιστεύω ότι όλοι στην ΕΕ πιστεύουν ότι αυτή είναι μία ιστορική ευκαιρία να αλλάξουμε όχι μόνο το ιρανικό ζήτημα αλλά και τη φύση της σχέσης μας να αρχίζουμε να οικοδομούμε εμπιστοσύνη.

euronews:
Αυτή η συμφωνία σημαίνει στενότερη συνεργασία μεταξύ Ιράν και ΕΕ;

Μογκερίνι:
Ως ΕΕ και κράτη μέλη έχουμε τον δικό μας τρόπο να συμβάλουμε στην εφαρμογή της συμφωνίας. Αυτό θα είναι πολύ σημαντικό. Και στη συνέχεια προφανώς πρέπει να δουλέψουμε στο μέλλον για να ενισχύσουμε την πολιτική συνεργασία ή σχέση με το Ιράν και να δουλέψουμε πιο πολύ μαζί.

euronews:
Η συμμετοχή της Ρωσίας μπορεί να ανοίξει προοπτικές για περαιτέρω συνεργασία;

Μογκερίνι:
Η συνεργασία με τη Ρωσία σε αυτή τη μορφή και σε αυτό το θέμα έχει υπάρξει εξαιρετικά θετική. Όλες οι πλευρές είχαν προφανώς έναν ισχυρό πολιτικό λόγο να διευκολύνουν αυτή τη συμφωνία, να την πετύχουν και η Ρωσία έπαιξε το ρόλο της. Υπάρχουν άλλα θέματα στα οποία η ΕΕ και η Ρωσία μαζί με άλλες μπορούν να εργαστούν από κοινού. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή όπου η ΕΕ, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και τα Ην. Έθνη δουλεύουν μαζί. Και αυτό λειτουργεί, η συνεργασία μας κυλάει ομαλά. Στο θέμα της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή πρέπει να γίνει λίγη δουλειά ακόμη αλλά ο τρόπος είναι σωστός. Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία μας σε σημαντικά διεθνή ή περιφερειακά ζητήματα είναι δυνατή και πιστεύω ότι θα το εξετάσουμε περισσότερο.

Ιράν: Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η διαμάχη και η συμφωνία

euronews_icons_loading
Ιράν: Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η διαμάχη και η συμφωνία
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Τα πρώτα σύννεφα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν άρχισαν να σχηματίζονται το 2002. Δορυφορικές φωτογραφίες κατέγραψαν δύο εγκαταστάσεις οι οποίες δεν είχαν δηλωθεί: το υπόγειο εργοστάσιο εμπλουτισμού ουρανίου στην Νατάνζ κι ο αντιδραστήρας βαρέως ύδατος στην Αράκ, που μπορούσε να παράξει σημαντικές ποσότητες πλουτωνίου.

Τότε άρχισαν να διατυπώνονται φόβοι ότι ο σκοπός ανάπτυξης ήταν στρατιωτικός.
Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Μοχάμεντ Ελ Μπαραντέι και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας Αλί Ακμπάρ Σαλεχί συνυπέγραψαν στα τέλη του 2003 συμφωνία επί τόπου επιθεώρησης των εγκαταστάσεων της Τεχεράνης.

Λίγους μήνες αργότερα, μέσα στο 2004 ο Πρόεδρος του Ιράν, Μοχάμεντ Χαταμί συμφώνησε με την Γαλλία, την Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να διακοπούν οποιεσδήποτε δραστηριότητες εμπλουτισμού ουρανίου και τον οδικό χάρτη για την τήρηση των συμπεφωνηθέντων.

Αλλά τον Αύγουστο του 2005 η ιρανική πλευρά υπαναχωρεί και ξεκινά πρόγραμμα στις εγκαταστάσεις Ισφαχάν, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της Ε.Ε., που απειλεί με προσφυγή στα Ηνωμένα Έθνη.

Η εκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στην προεδρία του Ιράν περιπλέκει ακόμη περισσότερο την ούτως ή άλλως δύσκολη κατάσταση.

Τον Απρίλιο του 2006 ο ίδιος ανακοινώνει ότι η χώρα του συγκαταλέγεται πλέον στις πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη, διευκρινίζοντας μάλιστα ότι μπορεί να παράξει εμπλουτισμένο ουράνιο για να τροφοδοτήσει τα πυρηνικά εργοστάσια.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζητεί την άμεση διακοπή του εμπλουτισμού στις 28 Απριλίου, αλλά η Τεχεράνη δεν συμμορφώνεται.

Με νέα του συνεδρίαση το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθετεί ομόφωνο ψήφισμα πρώτων κυρώσεων απαγορεύοντας την πώληση υλικοτεχνική υποδομής και εργαλείων, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον πυρηνικό και βαλλιστικό εξοπλισμό της Τεχεράνης.

Περνούν πέντε χρόνια έντασης με τις κυρώσεις να διαδέχονται η μία την άλλη. Αλλά ο Μαχμούντ Αχαμντινετζάντ δίνει εντολή ο εμπλουτισμός ουρανίου να φθάσει στο 20%. Η Διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας το 2012 προειδοποιεί ότι το Ιράν διαθέτει το ήμισυ της ποσότητας, που απαιτείται για πυρηνική βόμβα, περίπου 110 κιλά.

Το 2013 η εκλογή του μετριοπαθούς Χασάν Ροχανί, ανοίγει ένα παράθυρο ελπίδας στην διπλωματική επίλυση της κρίσης Λίγο πριν αναχωρήσει για την ετήσια γενική συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2013 συνομιλεί τηλεφωνικά με τον Μπαράκ Ομπάμα και ο πάγος δείχνει ότι μπορεί να λιώσει.

«Το γεγονός και μόνο ότι αυτή ήταν η πρώτη επικοινωνία Αμερικανού και Ιρανού Προέδρου από το 1979 καταδεικνύει την βαθιά δυσπιστία μεταξύ των δύο χωρών, αλλά ταυτόχρονα συνιστά ένδειξη προοπτικής για να ξεπεράσουμε αυτό το δύσκολο κομμάτι της ιστορίας», τόνισε ο Μπαράκ Ομπάμα.

Από τον Νοέμβριο του 2013 ξεκίνησαν οι συνομιλίες της ομάδα 5+1 δηλαδή των μονίμων μελών του Σ. Ασφαλείας (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα) με την προσθήκη της Γερμανίας και του Ιράν, με την συμμετοχή και της Ε.Ε.

Η Βιέννη ορίστηκε ως η έδρα των διαπραγματεύσεων, που αποδείχθηκαν πολύ σκληρές, επίπονες και κάποιες στιγμές έφθασαν σε οριακό επίπεδο.

Μάλιστα πολλάκις τέθηκαν καταληκτικές ημερομηνίες για την επίτευξη συμφωνίας, χωρίς να καταστεί δυνατόν να υπάρξει σύμπνοια.

Οι παρατάσεις κρίθηκαν αναγκαίες αφού ο σκοπός, όπως και η διάθεση όλων των πλευρών ήταν να βρεθεί λύση και να μην οδηγηθεί η πορεία σε αδιέξοδο.

Ιράν: Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις, η διαμάχη και η συμφωνία