Τα τροχαία ατυχήματα εκτιμάται ότι σκοτώνουν έως και το ένα τρίτο των σκαντζόχοιρων σε τοπικούς πληθυσμούς.
Παρά την αγκαθωτή εμφάνισή τους, οι ευρωπαϊκοί σκαντζόχοιροι είναι εξαιρετικά ευάλωτοι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι πληθυσμοί τους έχουν μειωθεί κατά 30% την τελευταία δεκαετία, με αποτέλεσμα να χαρακτηριστούν το 2024 ως «σχεδόν απειλούμενοι» στον κόκκινο κατάλογο της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).
Ο κατακερματισμός των ενδιαιτημάτων τους, που προκαλείται από την αστική ανάπτυξη, τους δρόμους και τη γεωργία, συνεχίζει να τους εκθέτει σε κινδύνους, αναγκάζοντάς τους να βγαίνουν στην πορεία των οχημάτων και ωθώντας τους προς την εξαφάνιση.
Όμως μια νέα επιστημονική ανακάλυψη θα μπορούσε να αλλάξει τη μοίρα τους. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξαν, για πρώτη φορά, ότι οι σκαντζόχοιροι μπορούν να ακούσουν υπερήχους υψηλής συχνότητας – κάτι που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για να τους αποτρέπει από τους δρόμους.
«Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό όταν έρευνα που έχει ως κίνητρο τη διατήρηση οδηγεί σε μια θεμελιώδη νέα ανακάλυψη για τη βιολογία ενός είδους, η οποία, κλείνοντας τον κύκλο, με τη σειρά της ανοίγει έναν νέο δρόμο για τη διατήρησή του», λέει ο καθηγητής Ντέιβιντ Μακντόναλντ, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Πώς οι υπέρηχοι μπορούν να σώσουν τους σκαντζόχοιρους από τα τροχαία;
Σύμφωνα με μία μελέτη, εκτιμάται ότι τα τροχαία δυστυχήματα σκοτώνουν έως και το ένα τρίτο των σκαντζόχοιρων σε τοπικούς πληθυσμούς.
Αυτός ο αριθμός θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά αν τα αυτοκίνητα εξοπλίζονταν με υπερηχητικές συσκευές απώθησης που αποτρέπουν τους σκαντζόχοιρους από το να βγαίνουν στους δρόμους, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 11 Μαρτίου στο περιοδικό Biology Letters.
Μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστό αν οι σκαντζόχοιροι μπορούσαν να ακούσουν αυτά τα ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας, τα οποία βρίσκονται πάνω από το όριο της ανθρώπινης ακοής.
«Το επόμενο στάδιο θα είναι να βρούμε συνεργάτες στη βιομηχανία αυτοκινήτου, ώστε να χρηματοδοτήσουν και να σχεδιάσουν ηχητικά απωθητικά για τα αυτοκίνητα», λέει η επικεφαλής της έρευνας, επίκουρη καθηγήτρια Σόφι Λουντ Ράσμουσεν.
Αν αποδειχθεί αποτελεσματική, θα μπορούσε να έχει «σημαντικό αντίκτυπο στη μείωση της απειλής που συνιστούν τα τροχαία για τον φθίνοντα πληθυσμό του ευρωπαϊκού σκαντζόχοιρου», προσθέτει.
Πώς δοκίμασαν οι ερευνητές την ακοή των σκαντζόχοιρων;
Στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε ένα μικρό ηχείο για την αναπαραγωγή σύντομων ηχητικών παλμών σε 20 σκαντζόχοιρους που είχαν αποκατασταθεί σε δανικά κέντρα περίθαλψης άγριας ζωής.
Τοποθετήθηκαν μικρά ηλεκτρόδια στα ζώα για την καταγραφή των ηλεκτρικών σημάτων που ταξιδεύουν από το εσωτερικό αυτί προς τον εγκέφαλο. Τα ηλεκτρόδια κατέγραψαν ότι το εγκεφαλικό στέλεχος ενεργοποιούνταν όταν αναπαράγονταν ήχοι σε εύρος από 4 έως 85 kHz, με μέγιστη ευαισθησία γύρω στα 40 kHz.
Το τυπικό όριο της ανθρώπινης ακοής είναι τα 20 kHz, και οτιδήποτε πάνω από αυτή τη συχνότητα θεωρείται υπερηχητικό.
Μετά τα πειράματα οι σκαντζόχοιροι εξετάστηκαν από κτηνίατρο και το επόμενο βράδυ αφέθηκαν ξανά ελεύθεροι στη φύση.
Οι μικρο-αξονικές τομογραφίες ενός νεκρού σκαντζόχοιρου, που είχε θανατωθεί με ευθανασία μετά από κρίσιμο τραυματισμό σε παγίδα για αρουραίους, προσέφεραν πρόσθετες πληροφορίες.
Χρησιμοποιώντας τις τομογραφίες για την κατασκευή ενός διαδραστικού τρισδιάστατου μοντέλου του αυτιού του σκαντζόχοιρου, οι ερευνητές αποκάλυψαν μια οστέινη δομή παρόμοια με εκείνη των νυχτερίδων που χρησιμοποιούν ηχοεντοπισμό, των οποίων τα αυτιά μπορούν να μεταφέρουν πολύ υψηλούς, οξείς ήχους με μεγάλη αποτελεσματικότητα.
Οι τομογραφίες έδειξαν επίσης ότι τα οστά του αυτιού των σκαντζόχοιρων είναι δομημένα ώστε να δονούνται γρήγορα, γεγονός που τους επιτρέπει να μεταδίδουν ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι θα ήταν δυνατό να σχεδιαστούν υπερηχητικές συσκευές που να ακούγονται από τους σκαντζόχοιρους, αλλά όχι από τους ανθρώπους ή τα κατοικίδια. Τα σκυλιά ακούνε έως τα 45 kHz και οι γάτες έως τα 65 kHz.
Εκτός από τα οχήματα, αυτά τα υπερηχητικά απωθητικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και για άλλες πηγές κινδύνου, όπως τα ρομποτικά χλοοκοπτικά και οι θαμνοκοπτικές μηχανές κήπου.
«Τα νέα μας αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι οι ευρωπαϊκοί σκαντζόχοιροι είναι φτιαγμένοι ώστε να μπορούν να αντιλαμβάνονται ένα ευρύ υπερηχητικό φάσμα – και πράγματι το αντιλαμβάνονται», λέει η δρ Λουντ Ράσμουσεν.
«Ένα συναρπαστικό ερώτημα πλέον είναι αν χρησιμοποιούν τους υπερήχους για να επικοινωνούν μεταξύ τους ή για να εντοπίζουν τη λεία τους – κάτι που έχουμε ήδη αρχίσει να διερευνούμε.»