Τα είδη πτηνών που θεωρούνται «εξαιρετικά προσαρμοστικά» μειώνονται με ανησυχητικό ρυθμό, με δυσοίωνες συνέπειες και για τον άνθρωπο.
Δισεκατομμύρια λιγότερα πουλιά πετούν σήμερα στους ουρανούς της Βόρειας Αμερικής απ’ ό,τι πριν από μερικές δεκαετίες και ο πληθυσμός τους συρρικνώνεται ολοένα ταχύτερα, σύμφωνα με νέα μελέτη. Η πτώση οφείλεται κυρίως σε έναν συνδυασμό εντατικής γεωργίας και αυξανόμενων θερμοκρασιών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σχεδόν τα μισά από τα 261 είδη που εξετάστηκαν παρουσίασαν τόσο μεγάλες απώλειες σε αριθμούς ώστε να είναι στατιστικά σημαντικές και πάνω από τα μισά από αυτά τα φθίνοντα είδη βλέπουν τις απώλειές τους να επιταχύνονται από το 1987 και μετά, σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science.
Η μελέτη είναι η πρώτη που δεν εξετάζει μόνο τον συνολικό πληθυσμό πτηνών, αλλά και τις τάσεις της μείωσής του, πού συρρικνώνεται περισσότερο και με τι συνδέονται αυτές οι μειώσεις.
«Δεν χάνουμε απλώς πουλιά, τα χάνουμε με ολοένα και ταχύτερο ρυθμό από χρόνο σε χρόνο», λέει η Marta Jarzyna, οικολόγος στο Ohio State University και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Διατρέχουν κίνδυνο εξαφάνισης τα είδη πτηνών που συρρικνώνονται;
Η μόνη παρηγοριά είναι ότι τα πουλιά των οποίων ο αριθμός μειώνεται ταχύτερα ανήκουν σε είδη, όπως το ευρωπαϊκό ψαρόνι, η αμερικανική κορόνα, ο grackle και ο σπιτοσπουργίτης, με αρκετά μεγάλους πληθυσμούς ώστε να μην κινδυνεύουν ακόμη να εξαφανιστούν, λέει ο επικεφαλής της μελέτης Francois Leroy, επίσης οικολόγος στο Ohio State.
Ο Kenneth Rosenberg, επιστήμονας διατήρησης στο Πανεπιστήμιο Cornell που δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημειώνει ότι τα είδη που μειώνονται ταχύτερα στη νέα έρευνα «θεωρούνται συχνά παράσιτα ή “άχρηστα πουλιά”, αλλά αν το περιβάλλον μας δεν μπορεί να στηρίξει υγιείς πληθυσμούς αυτών των εξαιρετικά γενικευμένων και εξαιρετικά προσαρμοστικών ειδών που ανέχονται την ανθρώπινη παρουσία, τότε αυτό είναι μια πολύ ισχυρή ένδειξη ότι το περιβάλλον είναι τοξικό και για τους ανθρώπους και για κάθε άλλη μορφή ζωής».
Τα ίδια είδη πτηνών εμφάνισαν τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές μειώσεις και στη μελέτη του Rosenberg το 2019, η οποία είχε δείξει ότι η Βόρεια Αμερική είχε 3 δισεκατομμύρια λιγότερα πουλιά σε σχέση με το 1970, χωρίς όμως να εξετάζει τις αλλαγές στον ρυθμό απώλειας ή τα αίτια.
Πού μειώνονται τα πουλιά με τον ταχύτερο ρυθμό;
Οι περιοχές όπου η απώλεια πτηνών επιταχύνεται περισσότερο είναι η μεσοατλαντική ζώνη, η περιοχή του Μεσοδυτικού και η Καλιφόρνια, διαπίστωσε η μελέτη. Και η γεωγραφία αποδείχθηκε κρίσιμη όταν ο Leroy και η Jarzyna αναζήτησαν τους λόγους για τους οποίους τόσα πολλά είδη πτηνών συρρικνώνονται ολοένα γρηγορότερα.
Όσον αφορά τις ίδιες τις πληθυσμιακές μειώσεις, και όχι την επιτάχυνσή τους, οι επιστήμονες παρατήρησαν μεγαλύτερες απώλειες πιο νότια, όπως στη Φλόριντα και το Τέξας. Μετά από πιο ενδελεχή ανάλυση συνέδεσαν στατιστικά αυτές τις απώλειες με τις υψηλότερες θερμοκρασίες που προκαλεί η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή.
«Στις περιοχές όπου οι θερμοκρασίες αυξάνονται περισσότερο, βλέπουμε τις ισχυρότερες μειώσεις στους πληθυσμούς», λέει η Jarzyna. «Αντίθετα, την επιτάχυνση αυτών των μειώσεων την οδηγούν κυρίως οι γεωργικές πρακτικές».
Οι επιστήμονες εντόπισαν στατιστικές συσχετίσεις ανάμεσα στον επιταχυνόμενο ρυθμό μείωσης και τη μεγάλη χρήση λιπασμάτων, τη μεγάλη χρήση φυτοφαρμάκων και την έκταση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, λέει ο Leroy. Προσθέτει ότι δεν μπορούν να πουν πως κάποιο από αυτά προκαλεί την επιτάχυνση των απωλειών, όμως όλα δείχνουν ότι η γεωργία συνολικά είναι ένας παράγοντας.
Γιατί τα πουλιά είναι σημαντικά;
Πέρα από άγρια ζώα, τα πουλιά αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο των οικοσυστημάτων μας.
«Βλέπουμε ότι τα πουλιά είναι καλοί επικονιαστές. Τα βλέπουμε να διασπείρουν σπόρους, να λειτουργούν ως φυσικοί ελεγκτές επιβλαβών οργανισμών, επιτελούν πραγματικά σημαντικές λειτουργίες», λέει η Jarzyna. «Κι αν εξαφανιστούν, αυτές οι λειτουργίες χάνονται επίσης. Άρα, από την άποψη της λειτουργίας των οικοσυστημάτων, είναι πραγματικά κρίσιμο να μη χαθούν τα πουλιά μας».
Όμως η καταστροφή των οικοτόπων είναι εκτεταμένη.
«Ουσιαστικά κάθε τύπος οικοτόπου, τα είδη που φωλιάζουν σε λιβάδια, ερήμους, έλη και ούτω καθεξής, βρίσκεται σε πτώση, με εξαίρεση τα δάση, τα δασόβια πουλιά», λέει η Jarzyna. «Πρέπει λοιπόν να θέσουμε στον εαυτό μας το ερώτημα: πώς προστατεύουμε αυτές τις ομάδες πτηνών;»