Ερευνητές παρατήρησαν ότι οι γρύλοι προστατεύουν επίμονα τραυματισμένες κεραίες, όπως ένα ζώο που προσπαθεί να ανακουφίσει τραύμα. Το εύρημα επαναφέρει τη συζήτηση για το αν τα έντομα διαθέτουν συνειδητή εμπειρία και αίσθηση πόνου.
Το αν τα έντομα μπορούν να αισθανθούν πόνο αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης εδώ και πολλά χρόνια. Νέα έρευνα δείχνει τώρα ότι οι γρύλοι καθαρίζουν και προστατεύουν για μεγάλο χρονικό διάστημα τις τραυματισμένες κεραίες τους, με τρόπο παρόμοιο με έναν τραυματισμένο σκύλο που γλείφει το πόδι του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτή η συμπεριφορά υποδηλώνει ότι τα έντομα ίσως δεν αντιδρούν μόνο αντανακλαστικά, αλλά βιώνουν μια εμπειρία παρόμοια με τον πόνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society.
Ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο Τόμας Γουάιτ, δήλωσε στον Guardian ότι ο πόνος στα συγκεκριμένα έντομα φαίνεται να είναι κάτι περισσότερο από μια απλή νευρική αντίδραση και μοιάζει με «μια παρατεταμένη και δυσάρεστη αίσθηση».
Σύμφωνα με τον Γουάιτ, οι επιστήμονες δεν μπορούν να μετρήσουν άμεσα τον πόνο σε άλλα είδη και γι’ αυτό εξετάζουν συμπεριφορικά στοιχεία. Ένα από αυτά είναι η λεγόμενη «ευέλικτη συμπεριφορά αυτοπροστασίας», δηλαδή όταν ένα ζώο δείχνει επίμονο ενδιαφέρον για ένα τραυματισμένο σημείο του σώματός του.
«Όταν βλέπουμε έναν σκύλο να κουτσαίνει, να γλείφει το πόδι του ή να προστατεύει ένα άκρο του, λέμε αμέσως ότι πονάει. Οι επιστήμονες αναζητούν παρόμοιες συμπεριφορές και σε άλλα ζώα», είπε.
Πείραμα με γρύλους
Στην έρευνα, δεκάδες γρύλοι χωρίστηκαν σε τρεις διαφορετικές ομάδες. Στη μία ομάδα, οι επιστήμονες ακούμπησαν για λίγο σε μία από τις κεραίες των εντόμων ένα θερμαινόμενο μεταλλικό εργαλείο στους 65 βαθμούς Κελσίου. Στη δεύτερη ομάδα χρησιμοποιήθηκε το ίδιο εργαλείο αλλά σε χαμηλή θερμοκρασία, ενώ η τρίτη λειτούργησε ως ομάδα ελέγχου.
Ο Τόμας Γουάιτ ανέφερε ότι οι 65 βαθμοί ήταν αρκετοί ώστε να προκαλέσουν δυσφορία χωρίς όμως μόνιμη βλάβη.
Η συντριπτική πλειονότητα των γρύλων που εκτέθηκαν στο θερμό μέταλλο επικεντρώθηκε στην τραυματισμένη κεραία. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα έντομα καθάριζαν πιο συχνά την κεραία τους, ασχολούνταν μαζί της για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και καθυστερούσαν να επιστρέψουν στη φυσιολογική τους συμπεριφορά.
«Δεν ήταν απλώς ανήσυχοι. Επικεντρώνονταν συγκεκριμένα στην κεραία που είχε αγγίξει το θερμό μέταλλο», είπε ο Γουάιτ.
Οι γρύλοι των άλλων ομάδων, αντίθετα, επέστρεψαν γρήγορα στη φυσιολογική τους συμπεριφορά μετά από σύντομη αναστάτωση.
«Αν το βλέπαμε σε κατοικίδιο, θα λέγαμε ότι πονάει»
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αν η ίδια συμπεριφορά παρατηρούνταν σε θηλαστικό, οι περισσότεροι άνθρωποι θα τη θεωρούσαν ένδειξη πόνου.
«Αν το βλέπαμε αυτό στον σκύλο μας ή σε έναν φίλο μας, θα πιστεύαμε ότι υποφέρει. Γιατί λοιπόν δεν βγάζουμε το ίδιο συμπέρασμα για τα έντομα;» διερωτήθηκε ο Γουάιτ.
Κατά τον ερευνητή, αυτό συμβαίνει επειδή οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα έντομα ως πολύ διαφορετικά από τους ίδιους και σχεδόν «μηχανικά» όντα.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι τα έντομα παρουσιάζουν πολύ πιο σύνθετες συμπεριφορές απ’ ό,τι πιστευόταν παλαιότερα.
«Δεν είναι απλώς μικρές μηχανές. Μπορούν να μαθαίνουν, να λαμβάνουν σύνθετες αποφάσεις και να επιλέγουν ανάμεσα σε διαφορετικές επιλογές», είπε.
Προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ότι οι βομβίνοι εμφανίζουν συμπεριφορές που μοιάζουν με παιχνίδι, παίζοντας με μικρές χρωματιστές μπάλες, ενώ μέλισσες υπό στρες παρουσίασαν συμπεριφορές παρόμοιες με «απαισιοδοξία».
Περισσότεροι από 500 επιστήμονες αναγνωρίζουν πιθανότητα συνείδησης
Η Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για τη Συνείδηση των Ζώων, που έχει υπογραφεί από περισσότερους από 500 επιστήμονες και φιλοσόφους, αναγνωρίζει ότι είναι ρεαλιστικό το ενδεχόμενο πολλά ασπόνδυλα είδη, συμπεριλαμβανομένων των εντόμων, να έχουν συνειδητές εμπειρίες, πέρα από τα σπονδυλωτά ζώα.
Ορισμένες χώρες έχουν ήδη αρχίσει να αναγνωρίζουν νομικά την «ικανότητα αίσθησης» σε ασπόνδυλα όπως τα κεφαλόποδα και τα καρκινοειδή.
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τις ηθικές προεκτάσεις του ζητήματος.
Ο Γουάιτ σημείωσε ότι οι περισσότερες έρευνες για τον πόνο στα έντομα έχουν μέχρι σήμερα επικεντρωθεί στις μέλισσες, όμως το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τους γρύλους.
Οι γρύλοι εκτρέφονται σήμερα σε δισεκατομμύρια ή ακόμη και τρισεκατομμύρια για χρήση ως τροφή, ζωοτροφή και για επιστημονική έρευνα.
«Αν μπορούν να βιώνουν καλύτερες ή χειρότερες συνθήκες ζωής, τότε πρέπει να το λάβουμε υπόψη», δήλωσε ο Γουάιτ.