«Η νίκη για ένα είδος μπορεί να σημαίνει ήττα για ένα άλλο είδος», προειδοποιεί ένας επιστήμονας
Ο θερμαινόμενος πλανήτης έχει διαταράξει τον χρονισμό της αναπαραγωγής φυτών και ζώων και αυτό συνήθως είναι κακό νέο για είδη που εξαρτώνται το ένα από το άλλο – όπως όταν τα λουλούδια ανθίζουν πολύ νωρίς και οι μέλισσες-επικονιαστές φτάνουν πολύ αργά. Όμως οι ερευνητές εντόπισαν ένα σπάνιο ζώο που φαίνεται να ευνοείται από αυτές τις αλλαγές: οι βασιλικοί πιγκουίνοι.
Μια νέα μελέτη σε 19.000 βασιλικούς πιγκουίνους σε μια υποανταρκτική νησιωτική αλυσίδα έδειξε ότι η αναπαραγωγική τους περίοδος ξεκινά 19 ημέρες νωρίτερα σε σχέση με το 2000. Το προγενέστερο ζευγάρωμα έχει αυξήσει το ποσοστό επιτυχίας της αναπαραγωγής κατά 40%, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances στις 11 Μαρτίου.
Η μελέτη του χρονισμού στη φύση ονομάζεται φαινολογία. Αποτελεί μείζονα ανησυχία για τους βιολόγους, επειδή οι θηρευτές και τα θηράματα και οι επικονιαστές και τα φυτά προσαρμόζονται στις πιο θερμές κλιματικές συνθήκες με διαφορετικούς ρυθμούς. Και αυτό οδηγεί σε κρίσιμες ασυμφωνίες στον χρόνο.
Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό στα πουλιά και στα είδη επικονιαστών, όπως οι μέλισσες. Τα περισσότερα πουλιά, ιδίως στη Βόρεια Αμερική, δεν συμβαδίζουν με τις αλλαγές στη φαινολογία, σύμφωνα με τον Κέισι Γιανγκφλεσ, καθηγητή βιολογικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Κλέμσον, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Η προσαρμογή των βασιλικών πιγκουίνων στην κλιματική αλλαγή είναι «ιδιαίτερα εντυπωσιακή»
Το να προσαρμόζεται ένα είδος όπως ο βασιλικός πιγκουίνος τόσο καλά στις εποχικές μεταβολές και στις αλλαγές στον χρονισμό «δεν έχει προηγούμενο», λέει η συν-συγγραφέας της μελέτης Σελίν Λε Μποέκ, ορνιθολόγος θαλάσσιων πτηνών στο γαλλικό ερευνητικό κέντρο CNRS. «Είναι αρκετά εντυπωσιακό».
Σε αντίθεση με άλλα είδη πιγκουίνων – τα οποία απειλούνται με μείωση των πληθυσμών λόγω της πρωιμότερης αναπαραγωγής – ο βασιλικός πιγκουίνος έχει τη δυνατότητα να αναπαράγεται από τα τέλη Οκτωβρίου έως και τον Μάρτιο. Και, σύμφωνα με τη Λε Μποέκ, εκμεταλλεύονται αυτή την ευελιξία.
Καταφέρνουν να τα πηγαίνουν καλά παρότι το νερό θερμαίνεται και αλλάζει μαζί του και το τροφικό πλέγμα από το οποίο εξαρτώνται, σημειώνουν η Λε Μποέκ και ο επικεφαλής της μελέτης Γκαέλ Μπαρντόν, ορνιθολόγος θαλάσσιων πτηνών στο Επιστημονικό Κέντρο του Μονακό.
«Μπορούν να προσαρμόζουν πολύ καλά τη συμπεριφορά τους όταν αναζητούν τροφή», λέει ο Μπαρντόν. «Ξέρουμε ότι ορισμένα πουλιά πηγαίνουν κατευθείαν νότια, προς το πολικό μέτωπο. Άλλα κατευθύνονται βόρεια. Κάποια μένουν γύρω από την αποικία και έτσι μπορούν να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους, και αυτό είναι που επιτρέπει στους βασιλικούς πιγκουίνους να αντεπεξέρχονται για την ώρα τόσο καλά σε αυτές τις αλλαγές».
Η Λε Μποέκ προσθέτει ότι μπορεί να πρόκειται μόνο για μια προσωρινή προσαρμογή σε ένα περιβάλλον που αλλάζει γρήγορα. «Γι’ αυτό προς το παρόν το είδος μπορεί να αντεπεξέρχεται σε αυτή την αλλαγή, αλλά μέχρι πότε; Αυτό δεν το ξέρουμε, γιατί όλα εξελίσσονται πάρα, πάρα πολύ γρήγορα».
Γιατί οι βασιλικοί πιγκουίνοι αντεπεξέρχονται καλύτερα από άλλα είδη;
Άλλοι πιγκουίνοι με πιο περιορισμένη διατροφή απειλούνται περισσότερο από τις αλλαγές που προκαλεί η θέρμανση των ωκεανών και η αναδιάρθρωση της τροφικής αλυσίδας. Οι βασιλικοί πιγκουίνοι όμως – που είναι τόσο πολυάριθμοι ώστε κατατάσσονται στα είδη «ελάχιστης ανησυχίας» – μπορούν, όπως λένε οι ερευνητές, να τρώνε και άλλα θηράματα πέρα από τα lanternfish που αποτελούν την κύρια τροφή τους.
«Ο βασιλικός πιγκουίνος ίσως διαθέτει λίγη ευελιξία ως κρυφό πλεονέκτημα και μπορεί να βρίσκεται σε καλή θέση για να προσαρμοστεί όσο το περιβάλλον του αλλάζει», λέει η Μισέλ ΛαΡου, καθηγήτρια θαλάσσιας επιστήμης της Ανταρκτικής στο Πανεπιστήμιο του Καντέρμπουρι στη Νέα Ζηλανδία, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη. Προσθέτει όμως ότι αναρωτιέται τι συμβαίνει μετά την αναπαραγωγική περίοδο, καθώς οι βασιλικοί πιγκουίνοι ζουν 20 ή και περισσότερα χρόνια στην άγρια φύση και η συγκεκριμένη έρευνα εξετάζει μόνο ένα μικρό τμήμα του κύκλου ζωής τους.
Άλλοι επιστήμονες εμφανίζονται εξίσου επιφυλακτικοί με τη Λε Μποέκ και τον Μπαρντόν ως προς το αν οι βασιλικοί πιγκουίνοι αποτελούν πράγματι μια σπάνια καλή είδηση για την κλιματική αλλαγή.
«Το να κερδίζει αυτό το είδος μπορεί να σημαίνει ότι κάποιο άλλο είδος χάνει, αν ανταγωνίζονται για τους ίδιους πόρους», λέει ο Γιανγκφλεσ από το Κλέμσον.
Ο Ιγνάθιο Χουάρες Μαρτίνεθ, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος πραγματοποίησε μελέτη για διάφορα είδη πιγκουίνων με πρωιμότερη αναπαραγωγή, λέει: «Η μελέτη αυτή δείχνει ότι οι βασιλικοί πιγκουίνοι μπορεί προς το παρόν να είναι από τους κερδισμένους, κάτι που είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό, αλλά η κλιματική αλλαγή συνεχίζεται και μελλοντικές μεταβολές στα ρεύματα, στις βροχοπτώσεις ή στις θερμοκρασίες μπορεί να ανατρέψουν αυτά τα οφέλη».