Ο ηλεκτρισμός φορολογείται πολύ βαρύτερα από τα ορυκτά καύσιμα: μπορεί νέα πρόταση της ΕΕ να ανατρέψει αυτή την ανισορροπία;
Οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μειωθούν δραστικά βάσει νέας πρότασης της ΕΕ, ώστε να αντισταθμιστεί η επίπτωση που έχει ο πόλεμος με το Ιράν στις τιμές της ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, προσχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που αναμένεται να δημοσιευτεί στις 22 Απριλίου, περιγράφει μέτρα για τον περιορισμό των λογαριασμών ενέργειας.
Σε αυτό αναμένεται επίσης να περιλαμβάνονται σχέδια για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα της ΕΕ, ώστε να θωρακιστούν καλύτερα τα κράτη-μέλη από ενεργειακά σοκ.
«Πληρώνουμε πολύ ακριβά την υπερεξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε αυτή την εβδομάδα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την ώρα που οι τιμές του πετρελαίου ανέβαιναν και πάλι πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί πάνω από 70% από την έναρξη της σύρραξης, ενώ τα Στενά του Ορμούζ – απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου – παραμένουν ουσιαστικά κλειστά.
Επειδή οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να καθορίζονται από το κόστος παραγωγής με φυσικό αέριο, η εκτίναξη των τιμών του αερίου από την αρχή της σύρραξης περνά απευθείας στους λογαριασμούς ρεύματος.
«Η σκληρή πραγματικότητα για την ήπειρό μας είναι ότι η ενέργεια από ορυκτά καύσιμα θα παραμείνει η πιο ακριβή επιλογή τα επόμενα χρόνια», τόνισε η φον ντερ Λάιεν.
Το χάσμα μεταξύ των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτών καυσίμων
Σήμερα, οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια είναι πολύ υψηλότεροι από εκείνους στα ορυκτά καύσιμα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, παρά τις επιπτώσεις που έχουν στο κλίμα το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τη Eurostat, στις αρχές του 2025 η μέση τιμή ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά στην ΕΕ ήταν περίπου 0,29 ευρώ ανά kWh, ενώ η αντίστοιχη τιμή για το φυσικό αέριο μόλις 0,11 ευρώ ανά kWh – δηλαδή το ρεύμα κόστιζε περίπου δυόμισι φορές περισσότερο ανά μονάδα ενέργειας. Πέρυσι, σχεδόν το 28% του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος ενός μέσου Ευρωπαίου καταναλωτή αντιστοιχούσε σε φόρους και επιβαρύνσεις.
Το συγκεκριμένο χάσμα δεν είναι τυχαίο. Εν μέρει, οι φόροι στο ρεύμα είναι υψηλοί επειδή οι κυβερνήσεις τους χρησιμοποιούν για να χρηματοδοτούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις περιβαλλοντικές πολιτικές. Ιστορικά, οι χαμηλότερες τιμές του φυσικού αερίου στόχευαν επίσης στο να παραμένουν προσιτά η θέρμανση και οι μεταφορές που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα.
Όμως, καθώς οι συγκεκριμένοι τομείς ηλεκτροδοτούνται ολοένα και περισσότερο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή η πολιτική αποθαρρύνει στην πράξη τη μετάβαση σε καθαρότερη ενέργεια.
Οι χαμηλότεροι φόροι στο ρεύμα είναι κλειδί για την πράσινη μετάβαση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια είναι καθοριστική για να ενθαρρυνθεί η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, οι κανόνες της ΕΕ για τη φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν αλλάξει από το 2003 και οι προσπάθειες αναθεώρησής τους έχουν κατ’ επανάληψη βαλτώσει. Τον Νοέμβριο του 2025, μια πρόταση φορολογικής μεταρρύθμισης δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη ομοφωνία των κρατών-μελών.
Από τον επόμενο μήνα, η Επιτροπή φέρεται να προτείνει νομικές αλλαγές στους φορολογικούς κανόνες της ΕΕ, ώστε η φορολογία της ηλεκτρικής ενέργειας να γίνει χαμηλότερη από εκείνη σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Για να καλυφθούν τυχόν ελλείμματα, εφόσον τεθούν σε ισχύ αυτές οι αλλαγές, ειδικοί ζητούν την επιβολή ενός έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία έχουν εκτοξευθεί μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι στηρίζει ένα τέτοιο μέτρο, ενώ αντίστοιχος φόρος είχε επιβληθεί προσωρινά για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η επερχόμενη πρόταση αναμένεται να βασιστεί και να επιταχύνει το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για Προσιτή Ενέργεια, το οποίο στοχεύει να ενθαρρύνει τον εξηλεκτρισμό μειώνοντας τους φόρους, ενώ παράλληλα επεκτείνει τις ανανεώσιμες πηγές και βελτιώνει τα δίκτυα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή σχεδιάζει να προτείνει έναν δεσμευτικό στόχο εξηλεκτρισμού πριν από το καλοκαίρι.