Φόβοι για επιστροφή του άνθρακα λόγω της ενεργειακής κρίσης από τον πόλεμο με το Ιράν: τα δεδομένα δεν τους επιβεβαιώνουν
Η προβλεπόμενη «επιστροφή του άνθρακα» λόγω της ενεργειακής κρίσης που συνδέεται με τον πόλεμο με το Ιράν δεν έχει υλοποιηθεί, σύμφωνα με έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) του Κέντρου Έρευνας για την Ενέργεια και την Καθαρή Ατμόσφαιρα (CREA).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αναλύοντας χώρες που δημοσιοποιούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο δεδομένα ηλεκτρικής ενέργειας, το CREA διαπίστωσε ότι η παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα παρέμεινε στάσιμη παγκοσμίως τον Μάρτιο, ενώ εκτός Κίνας μειώθηκε κατά 3,5%, ενώ στην Κίνα αυξήθηκε οριακά κατά 2% καθώς ορισμένες μονάδες στράφηκαν από το αέριο στον άνθρακα.
Την ίδια στιγμή, οι θαλάσσιες μεταφορές άνθρακα μειώθηκαν παγκοσμίως κατά 3%, υποχωρώντας στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021, στο αποκορύφωμα της πανδημίας Covid-19.
Η συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα μειώθηκε κατά 1% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, με την παραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου να υποχωρεί κατά 4%.
Η ανάλυση καλύπτει τις μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο – μεταξύ άλλων την Κίνα, τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την Ινδία – που αντιστοιχούν περίπου στο 87% της παγκόσμιας παραγωγής από άνθρακα και σε πάνω από 60% της παραγωγής από μονάδες φυσικού αερίου.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετριάζουν την ενεργειακή κρίση
Και όλα αυτά συνέβησαν παρά τη μεγάλη παγκόσμια ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ.
Ο αποκλεισμός της βασικής θαλάσσιας οδού μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει διαταράξει τον εφοδιασμό σε καύσιμα και έχει εκτοξεύσει τις τιμές. Οι ανανεώσιμες πηγές έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο να περιοριστούν οι επιπτώσεις – μόνο η ηλιακή ενέργεια εξοικονόμησε στην Ευρώπη 3 δισ. ευρώ τον Μάρτιο.
Η παραγωγή ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά αυξήθηκε περίπου κατά 14% τον περασμένο μήνα, ενώ η αιολική ενέργεια αυξήθηκε περίπου κατά 8% στις χώρες που εξετάστηκαν.
Πριν από το κλείσιμό τους, από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ποσότητα που, σύμφωνα με το CREA, επαρκεί για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αντίστοιχη με την ετήσια παραγωγή της Γαλλίας.
Ωστόσο, η ισχύς σε ηλιακή και αιολική ενέργεια που προστέθηκε παγκοσμίως μόνο το 2025 αρκεί, σύμφωνα με το CREA, για να αντισταθμίσει αυτή την ποσότητα πάνω από δύο φορές.
Γιατί δεν έχει υπάρξει «επιστροφή του άνθρακα»;
Παρόμοιες προβλέψεις για «επιστροφή του άνθρακα» είχαν διατυπωθεί και όταν οι εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μειώθηκαν μετά τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Αρχικά αυτές οι προβλέψεις επιβεβαιώθηκαν, αλλά το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της κρίσης ήταν μια απότομη επιτάχυνση των καθαρών μορφών ενέργειας και μια ιστορική μείωση της χρήσης άνθρακα και των εκπομπών CO2 στην Ευρώπη το 2023, σύμφωνα με το CREA.
Μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα μειώθηκε πιο έντονα τον Μάρτιο στις ΗΠΑ, την Ινδία, την ΕΕ, την Τουρκία και τη Νότια Αφρική, σύμφωνα με το CREA. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι ο άνθρακας ήταν ήδη φθηνότερος στην παραγωγή από το αέριο πριν από την κρίση, με αποτέλεσμα οι εναπομείνασες μονάδες να λειτουργούν ήδη στο μέγιστο και να υπάρχει ελάχιστο περιθώριο περαιτέρω αύξησης.
Παρότι ορισμένες χώρες έχουν ανακοινώσει σχέδια να επαναλειτουργήσουν, να καθυστερήσουν το κλείσιμο ή να αυξήσουν τη χρήση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα ως απάντηση στην κρίση εφοδιασμού ενέργειας, η σταδιακή κατάργηση των σταθμών άνθρακα σε πολλές χώρες σημαίνει ότι θα δυσκολεύονταν να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους. Στην πράξη, καμία μονάδα άνθρακα δεν επανήλθε σε λειτουργία ούτε αναβλήθηκε το κλείσιμό της σε οποιαδήποτε χώρα τον Μάρτιο, σύμφωνα με το CREA.
Το οικονομικό κίνητρο για επενδύσεις στον άνθρακα αποδυναμώνεται ακόμη περισσότερο, καθώς η ενεργειακή κρίση αυξάνει το κόστος μεταφοράς, καθιστώντας τον ακριβότερη επιλογή από την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, υποστηρίζει το CREA.
Η Ευρώπη δείχνει ήδη να λαμβάνει το μήνυμα, με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ των χωρών που επιταχύνουν τον εξηλεκτρισμό, τις αντλίες θερμότητας και την ηλιακή ενέργεια για να μειώσουν την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. Παρόμοιες κινήσεις σε όλο τον κόσμο δείχνουν ότι η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τις ανανεώσιμες πηγές και όχι με τα ορυκτά καύσιμα.
Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, κυβερνήσεις θα συναντηθούν στις 24-29 Απριλίου για να συζητήσουν πώς θα προχωρήσουν στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα στο Πρώτο Διεθνές Συνέδριο για τη Δίκαιη Μετάβαση Μακριά από τα Ορυκτά Καύσιμα, στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας.