Νέα ανάλυση: το ηλιακό δυναμικό της Ευρώπης μπορεί να εξοικονομήσει 67,5 δισ. ευρώ έως το τέλος του έτους, αν οι τιμές φυσικού αερίου μείνουν υψηλές
Η ηλιακή ενέργεια συμβάλλει στο να γλιτώσει η Ευρώπη από τα δυσβάσταχτα κόστη εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν εκτοξεύει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το αργό πετρέλαιο Brent, που χρησιμοποιείται ως παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τις τιμές του πετρελαίου, έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από την έναρξη της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, φτάνοντας τα 107 ευρώ το βαρέλι χθες το πρωί (31 Μαρτίου).
Ο δείκτης τιμών ολλανδικού φυσικού αερίου TTF έχει επίσης εκτοξευθεί κατά περίπου 70%. Αυτό σημαίνει ότι ο Μάρτιος 2026 οδεύει να καταγράψει τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο στις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη από τον Σεπτέμβριο του 2021.
Μεγάλο μέρος αυτής της ανόδου αποδίδεται στην ουσιαστική διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου.
Ωστόσο, νέα ανάλυση της SolarPower Europe δείχνει ότι η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας έχει εξοικονομήσει για την Ευρώπη πάνω από 100 εκατ. ευρώ την ημέρα από την 1η Μαρτίου, με τις συνολικές εξοικονομήσεις να ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ. Αν οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι συνολικές εξοικονομήσεις το 2026 θα μπορούσαν να φτάσουν τα 67,5 δισ. ευρώ.
Έκκληση στην Ευρώπη να αξιοποιήσει στο έπακρο τη δυναμική της ηλιακής ενέργειας
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη ηλιακή ισχύς προσφέρει ήδη ένα «σημαντικό ανάχωμα» απέναντι στο ενεργειακό σοκ που έχει προκαλέσει ο πόλεμος.
Μόνο στις πρώτες 20 ημέρες του Μαρτίου, η ανάλυση – η οποία βασίζεται σε δεδομένα τιμών φυσικού αερίου της Rystad Energy – διαπίστωσε ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά εξοικονόμησε για την ΕΕ 2 δισ. ευρώ, τα οποία διαφορετικά θα είχαν δαπανηθεί για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η ηλιακή ενέργεια μείωσε το συνολικό κόστος κάλυψης των ενεργειακών αναγκών της ΕΕ σχεδόν κατά ένα τρίτο. Παρ’ όλα αυτά, για πρώτη φορά εδώ και μια δεκαετία, η αγορά φωτοβολταϊκών στην ΕΕ αρχίζει να συρρικνώνεται.
«Ήρθε η ώρα να αντλήσουμε τα διδάγματα όχι από μία, αλλά από δύο ενεργειακές κρίσεις», λέει η διευθύνουσα σύμβουλος της SolarPower Europe (πηγή στα Αγγλικά), Βάλμπουργκα Χέμετσμπεργκε.
«Ωστόσο, η ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη έχει σταματήσει σε μια περίοδο που τα οφέλη είναι μεγαλύτερα από ποτέ. Το επείγον καθήκον για τους φορείς χάραξης πολιτικής είναι τώρα να αξιοποιήσουν στο έπακρο όσα μπορεί να προσφέρει η ηλιακή ενέργεια στην Ευρώπη».
Η Χέμετσμπεργκε καλεί τις κυβερνήσεις να δημιουργήσουν πιο ευέλικτα δίκτυα ενέργειας, να αναπτύξουν περισσότερα συστήματα αποθήκευσης και να ενισχύσουν τον εξηλεκτρισμό σε ολόκληρη την οικονομία.
Παρά το ότι βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα «κύμα παραπληροφόρησης», οι αντλίες θερμότητας εκτιμάται ότι εξοικονόμησαν 20 δισ. ευρώ το 2025 και αναμένεται να εξοικονομήσουν 5,3 δισ. ευρώ μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου φέτος.
Πώς οι ανανεώσιμες πηγές προστατεύουν την Ευρώπη από τις αυξανόμενες τιμές φυσικού αερίου
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη δείξει τα οφέλη της αναμόρφωσης των ενεργειακών τους συστημάτων με έμφαση στην πράσινη τεχνολογία, πριν ακόμη ξεσπάσει ο πόλεμος κατά του Ιράν.
Από το 2019, η Ισπανία έχει διπλασιάσει τη δυναμικότητα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, προσθέτοντας πάνω από 40 GW στο ενεργειακό της μίγμα. Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, ένα εργοστάσιο παραγωγής ισχύος 1 GW θα μπορούσε να τροφοδοτεί περίπου 876.000 νοικοκυριά για έναν χρόνο, εφόσον καταναλώνουν τον μέσο όρο των 10.000 kWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως.
«Η αύξηση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας στην Ισπανία έχει μειώσει την επιρροή των ακριβών μονάδων ορυκτών καυσίμων στην τιμή του ρεύματος κατά 75% από το 2019», ανέφερε το ενεργειακό think tank Ember σε έκθεσή του που δημοσιεύτηκε πέρυσι.
«Η μείωση των ωρών κατά τις οποίες η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας συνδεόταν με το κόστος παραγωγής από φυσικό αέριο ήταν ταχύτερη σε σχέση με άλλες χώρες που βασίζονται στο αέριο, όπως η Ιταλία και η Γερμανία».
Στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, η ακριβότερη μονάδα που λειτουργεί για να καλύψει τη ζήτηση – συνήθως μονάδες ορυκτών καυσίμων – καθορίζει την ωριαία τιμή χονδρικής του ρεύματος. Καθώς όμως αυξάνεται η παραγωγή από φθηνότερες τεχνολογίες όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας εκτοπίζονται, με αποτέλεσμα τα ορυκτά καύσιμα να ορίζουν την τιμή ολοένα και λιγότερο.
Η παραγωγή ρεκόρ από τον άνεμο βοήθησε επίσης το Ηνωμένο Βασίλειο να καταρρίψει νέο ρεκόρ στις ανανεώσιμες πηγές, παρά τους ισχυρισμούς, που χαρακτηρίζονται ως «φαντασία», ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει σε γεωτρήσεις πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα.
Στις 26 Μαρτίου, η παραγωγή αιολικής ενέργειας στη Βρετανία έφτασε σε νέο υψηλό επίπεδο, τις 23.880 μεγαβάτ, ποσότητα αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες 23 εκατομμυρίων νοικοκυριών.
«Ο άνεμος παρείχε πάνω από το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της Βρετανίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ρεκόρ και έχει μεγάλη σημασία ότι νωρίτερα μέσα στην ημέρα η φθηνή αιολική και ηλιακή ενέργεια έσπρωξαν εκτός συστήματος το ακριβό φυσικό αέριο – με την παραγωγή από αέριο να υποχωρεί στο χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν δύο ετών, καλύπτοντας μόλις το 2,3% της ηλεκτροπαραγωγής μας», λέει η Τάρα Σινγκ από τη RenewableUK.
«Έτσι είναι στην πράξη η ενεργειακή μετάβαση και αυτό δείχνει γιατί πρέπει να συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε ένα φιλόδοξο χαρτοφυλάκιο νέων έργων καθαρής ενέργειας, τώρα και τα επόμενα χρόνια».
Ποια χώρα της ΕΕ προηγείται στην κούρσα των ανανεώσιμων;
Το 2025, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια παρήγαγαν για πρώτη φορά στην ιστορία περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια στην ΕΕ από ό,τι τα ορυκτά καύσιμα, εξέλιξη που οι ειδικοί χαρακτήρισαν «μεγάλο ορόσημο» στην πορεία προς την καθαρή ενέργεια.
Έκθεση της Ember διαπίστωσε ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αντιστοιχούσαν σε ποσοστό-ρεκόρ 30% της ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ, ξεπερνώντας τα ορυκτά καύσιμα μόλις κατά μία ποσοστιαία μονάδα.
Το 2024, η Αυστρία βρέθηκε στην κορυφή, με το υψηλότερο ποσοστό χρήσης πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας (90%), με αιχμή τους 16 υδροηλεκτρικούς της σταθμούς.
Η Σουηδία ακολούθησε από κοντά με 88%, αντλώντας κυρίως από τον άνεμο και το νερό, ενώ η Δανία κατέλαβε την τρίτη θέση, με το 80% της ενέργειάς της να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.
Ακολούθησαν η Γεωργία (68,4%), η Πορτογαλία (65,8%), η Ισπανία (69,7%) και η Κροατία (58%). Τελευταία κατατάχθηκε η Μάλτα, με μόλις 10,7% χρήσης ανανεώσιμης ενέργειας.